Site icon The Aizawl Post

A CLOSER WALK WITH ORGANIC FARMING – 14

RK Dawla
Mb 9366095658

1. April thla laihawl a ni a. Ruahtui kan dawng ta zeuh zeuh a, kumin chu. Hmun thenkhatah chuan, thli leh rial nên thawkin, pawi nasa khawih khawpin chhiatna a thleng zeuh zeuh a. Hetiang khuarel khaw awmdan duhawm lo deuh thleng thin hi a tuar nasa ber thinte chu farmer-te kan ni âwm e. A chhan chu sik leh sa lo danglam thina vulnerable ber, râl hmatâwnga tang thin chu farmer-te kan ni. Khaw khêng te, ruahtui vanga leimin leh tuilian te, thli leh rial thlengin kumtluanin hunbi chhiar nân farmer-te hian kan hmang a ni ber a. Chutih laiin hêng chhiatna lo thleng thei hrang hrangte laka a theih anga lo inbuatsaih leh lo inpuahchah lâwk hi kan tih hmasak ngei tur thil a ni âwm e.
2. Thlai chi thlâk hun lai a ni a. Chutih laiin kumhlun tura leilung buatsaih hun vanglai a ni bawk a. Kumkhat atâna lo kan neihah hi chuan, khalai ecosystem kha kumkhat atân chauh kan va tibuai a. A kum dawt-leh atangin kan kalsan a, khuarel angin amahin kan hnuhma/tihchhiat kha a rawn insiam thar leh mai thin a. Thui tak pawi a khawih lo deuh thin. Ram lum, ruahtui tamnaah kan awm a. Chuvangin, kan khawih buai loh leh inrawlh loh ecosystem hi chu amahin a insiam tha thei êm êm a. Thlai chi thlâk hunlaia kan hriat tur pakhat erawh, thlai chi fimkhur hi. Farmer bengtla deuh chuan, a chi tur bik hi a hranin an ching a, a rah hmasa pawh lo lovin, natna-in a tihbuai loh thlai chi ngei kha chinpun atân an hmang thin. Keini erawh chuan, thlai rah lawh rêm tawh lama a rah ningnawi te, natna-in a tihbuaite kha a chi atân a kumlehah kan hmang mai thin. Hei hian thlai hriselna tur leh tharhlâwkna turah nghawng a nei thui êm êm. A chi tur bik thlai chin kan uar pawh a tul hle tawh a ni. Chubâkah, thlai chi inzûl deuh, entirnan mai-ban leh ban-lo te pawh, kan chinpawlh a, a chi kha kan la leh mai thin a. A suak duh ta êm êm. Thil chi chhunga a nihna chhungril inrelbawl dan (genetics) kha a chawhpawlh nasat chuan, a rahchhuah pawh a chi kan lâkna ang kha a ni thei tawh lo thin.
3. Tunlaiin, thlai thar hlâwk bik leh natna engemaw ngam deuh bik tura mithiamten thlai chi an siam (hybrid variety) kan intihhmuh nasa hle a. Hetih lai hi kan tualto thlai chite (indigenous seeds)-te kan tih-ral phah ang tih a hlauhawm hle. Hybrid variety tha tak nei tur pawhin Indigenous/natural variety tho kha kan mamawh a ni a. Hei hi kan theihnghilh loh a tha hle. Tin, natural variety-te hi sik leh sa leh leilung inthlâk nasa tak pawh lo tuar chhuak tawh an ni a, leilunga hrik tangkaite nena thawkho tur pawhin an rintlâk zawk êm êm. Taksa tâna chawtha leh chakna pawh an pâi tam zawk daih thin. Tharhlâwk lo zawk pawh nise, quality lamah an tha zawk thin a. Hei tak hi, kan man fuh a, kan chhawr thiam a, kan promote thiam a pawimawh hle âwm e. Ramdang variety chhuanvawr lo phûlpui hlut reng lovin, kan rama kan variety neih thatte khawvel kan hmelhriattir a hun tawh hle. Mass production lamah khawvel a kal nasa tawh a, kan tunlai Mizoram farmer pawhin hei hi kan chhir chho mêk. Chutah chiah chuan, quality production lamah kan duh emaw duh lo emaw kan lût dawn tho tho, hei hi khawvel sûk thlêk a nih miau avangin heti zawng pawh hian kan lo inpuahchah a tul chho viau âwm e. Farmer-te mawhphurhna hi thlai tharchhuah ngawr ngawr a ni lova. Pathian thilsiam dangte (nungcha, ramngaw, thlai, leilung leh tui enkawl) bâkah tihdan thar tha zawk dapchhuah a ni tel tlat tih hi kan theihnghilh ngai tur a ni love.

Exit mobile version