By: RK Dawla
Mb 9366095658
1. July thla laihawl kan hnaih ta a, ram pum huap pawhin ruahtui a mumal tan ta deuh niin a lang. Tuilian leh leimin hriat tur a tam lutuk rih lova, hei hian kan ruahtui tlâk dan a hril viau âwm e. Kan lui tuite hi direct leh indirect-a ruahtuiin a châwm (rainfed) vek an nih avangin, kumina ruahtui tla hian nakum lama kan tuihna awmdan tur leh thlai tui kham leh kham loh dan tur a nghawng zel thin a. Hetianga kan chhehvela thil thleng leh kan huan thlai inlaichinna hrethiam pha hi alawm, Smart farmer nihphung pakhat chu!
2. Kuminah ruahtui a tlâk tlêm chuan, kan huan leh leilungte kumin thlasik leh nakum thâl-ah riltâm/tuihâl an tuar nasa dawn a ni. Tui lâk tur neite pawhin an tuihnâ a tlem phah ang a, nei lote phei chuan kan tuar hle thei a ni. thâl khawro hi leilung thawlêng (sandy soil) hian a tuar nasa thin hle a. Tin, lei tak tha deuh pawh nise, tawihthli (soil organic matter) tam lohna apiang khan an tuar nasa dawn a ni. Thlai chawmna tur hnâwng an keng tha hlei thei lova, ruahsur loh laia thlaiin a ei leh in tur a tlêm dawn tihna a nih chu. A chhan chu tawih thli (organic matter) hian a rihna lêt 10 zet tui a keng tâng thei a. Lei mûr kara tawih thli tam kha thlai zung tâna hnâwng vawng turin a pawimawh êm êm a ni.
3. Thlaiin thal laia hnâwng a tlakchham nasat chuan, natna leh eichhetu rannung lakah an dawrawm (susceptible) a. Fur ruahtui tlâk hnu-ah pawh ngai an awh leh lawk thei lo thin a ni. Thlai chi khat chauh ching thin (monoculture system) hovin an tuar nasa bik thin bawk. A chhan chu thlai chi khat, bi zing taka chinte chu environment, leitha leh tui mamawh dan atanga zung kaih thûk dan chena inang tlâng pêt pêt an nih vang a ni. Soil condition a dik loh (hnâwng tlêm lutuk) khan an tawrh dan a chiang lehzual bik thin a ni.
4. Kan Mizoram leilung leh sik leh sa lo danglam chho zel ngaihtuah hian, kan thlai chin lamah pawh ngaihtuahna thui tak kan sên chhoh a pawimawh êm êm a. Ramngaw tichhe lutuk lo zâwnga hma kan lâk thiam te, leilung tikalral nasa lo zawnga thlai kan chin thiam deuh deuhte a ngai chho dawn tih a chiang a. Thlai enkawl mai ni lo deuh, leilung enkawl atanga ngaihtuahna kan sên a tul chho ta hle mai. Mi dangte kawng sut kuak-sa, miin an lo chin tam tawh thlai, midangte tihdana ching ve ngawt lovin, kan huan leilung leh location, kan tha leh hun neih dan mil deuh thlai kan zawn thiam a tul thlu hle bawk.
5. Ka ngaihtuahna pakhatah chuan Paan (Panhnah) hi a awm a. Aizawl paho tam tak hian huan siam an intihhmuh chho viau mai a. Thei lam pawh an phun malh malh viau niin a hriat. Heng an thei kung phun tam takte hi banrêk rual an nih tawh chuan, an thei kung bulah khan Panhnah phun tel a tha viau-in ka hria. Saihlum pakhata sava pahnih perhthlâk theihna a ni a, thei rah leh panhnah an thar kawp dawn tihna a ni mai a. Thil remchang ang reng tak a ni. Tin, kan ram hmun thenkhat chu thing hmun ramchang leh thlawhbua a ni fo bawk. Heng thing khawsa behchhan hian panhnah a chin chi êm êm bawk. A hranpaa tha leh hun sèng vak lo khan, khuarel enkawlna hnuaiah panhnah hi tha takin a thar thei êm êm a ni. A bultan nân erawh tlema environment siam diksak hlek a ngai mai a ni. Kuhva kan ei nasa a, kan rama hralh nuam ber chu Zu, sa leh kuhva hi a ni hial ang chu! Chuvangin, panhnah phun chungchânga thil hriat chian duh neite chuan, 9366095658-ah hian whatsapp emaw phonecall pawhin min rawn be dawn nia. Bultan dan tur emaw, a chi (seedlings) chungchang emaw, natna vei enkawl dan emaw hlawk zawka tharchhuah dan tur pawh nise, theih ang angin inpuih kan tum dawn nia.

