Site icon The Aizawl Post

Aizawlah TB a la hluar TB veiin puitu mamawh

Aizawl khawpui huamchhung bikah ngawr natna – Tuberculosis (TB) chu a la hluar hle a, HIV hrik pai zingah he natna nei tel hi an tam hle bawk. Hetihlai hian TB veite hi khawsak harsa tak tak an tam avangin chaw tha an dawn theihna turin puitu zawn zel an ni.
Health & Family Welfare department hnuaia National TB Elimination Programme (NTEP) a hmalakna State TB Cell NHM hotute sawi danin, India sawrkar chuan TB natna hi kum 2025 ralhma in ramchhung atangin umbo a tum a, zaah zah umbo tum niloin, nasa taka he natna kai tihhniam a ni. Entirna a siamah, kum 2015-a TB vanga thi 100 ni se, 2025-ah 90-ah a tlahniam tur a ni a; Mizoramah chuan 2015-ah TB vanga thi 38 an awm a, 2025-ah chuan 4 pel lo tur tan lak tum a ni. TB vei hrim hrim pawh zaah 80-a tihhniam tum niin, 2015-ah Mizoramah TB vei hmuhchhuah 2088 awmin, 2025 ah chuan 417 aia tam tawh lo tura beihpui thlak tum a ni.
TB hi kum upa lam natna nia ngaih a nih laiin, ‘thalai natna’ a ni tih an sawi a. Tunah pawh Aizawl khawpuiah a mi cheng zat anga chhutin TB vei an tam hle a, a vei tam zualna veng/mual pawh a awm tih an sawi. Natna ngaihven hlawh tawh lo tak a nih laiin, a vei hi an awm thar reng a, taksa a tichhe thei hle bawk tih an sawi a ni.
TB chu chuap leh chuap pawnlama kai theih, tin leh sam tih lohah chuan mihring taksa bung hrang hranga kai theih a ni a; chuap, thal be leh thling chu a hluar zual deuh a nih laiin, mit (eye) leh vun thlengin a TB thei tih an sawi.
HIV kai zinga TB vei chu state dang aiin Mizoramah a sang fal a, HIV hrik pai tan TB kai chu a awl bik tih an sawi. Hei vang hian HIV kaite damdawi (ART) ei thinte hnenah chuan TB damdawi hi an pe tel zel tih an sawi a ni.
TB chu boruak (khuh leh adt) atanga inkaichhawn theih a nih laiin, chuap pawnlama veite atang chuan kaichhawn theih a ni lo tih an sawi a ni.
TB natna umbo tuma sawrkar laipuiin programme a kalpui meknaah he natna veite chu an taksa tichak turin ei leh in tha an mamawh a, chumi ang chu khawsak harsa zawkte pawhin an dawn reng theih nan mi inphalten an thawhsak thin a, mi inphal a tam thei ang ber an sawm tih State TB Cell hian an sawi. Tunah hian Mizorama hetianga thawhhlawk ber chu Mizoram University-a state pawn lam mi hnathawk niin, mi 50 tan a thawh a; larsap leh Health minister chu thawh tam pawl an ni leh. A huho ang chuan Mizoram Rural Bank-in puih a ngah ber a, mi 100 chuang a pui mek. Ei tur tha an dawnna tur hian thla khatah Rs.700 thawh tur niin, thla 6 chhung kalpui phawt thin a ni a, chuta senso chu Rs. 4200 a ni tih te an sawi.

4TB vei kum 2019 ah 2980, 2020 ah 2121, 2021-ah 1749, 2022-ah 2081, 2023 (June thleng) ah 1144 Mizoramah hmuh an ni.
4Heng kuma TB vei hmuh atang hian 2019-ah 69%, 2020 ah 88%, 2021 ah 84%, 2022 ah 87%, 2023 kal mekah 83% tihdam an ni.
4TB vei hmuhchhuah atang hian 2019 ah 14%, 2020 ah 13%, 2021 ah 16%, 2022 ah 15%, 2023 kal mekah 12% chu HIV kai an ni.
4Hemi kum chhunga TB vei thi zat chu – 2019 ah 56, 2020 ah 50, 2021 ah 72, 2022 ah 74, 2023 kal mekah 62.
4Chhan hrang hrang vanga TB damdawi pangngai peka dam thei tawh lo, damdawi sang zawk pek ngai – MDRT-TB chu 2019 ah 128, 2020 ah 166, 2021 ah 114, 2022 ah 117, 2023 kal mekah 81 an awm a ni.
4District hrang hrangah TB vei inenkawl mek 1208 an awm a, ei tur tha an mamawh ang pe tura penchhuak mi 199 awmin, TB damlo 342-in an dawng mek.

Exit mobile version