West Bengal-a Indians te chuan an sangha tui tih ber Hilsa chu October thlaa festival lian ber Durga Puja neih laiin an mamawh tawk an hmu lo mai thei.
A chhan chu Hilsa thawnchhuaktu lian ber Bangladesh chuan thenawm India a Hilsa sangha thawnchhuah chu khauh zawka khapna a lekkawh mek vang a ni.
He sangha ngaihhlut hlawh tak mai hi Dhaka a sorkar thar pian hnuah Bangladesh-a consumer te tana tam zawk chhawpchhuah a nih theih nan ram pawna thawnchhuah khuahkhirh a ni tiin Farida Akhter, adviser, Bangladesh ministry of fisheries and livestock chuan a sawi.
“Khap a ni chungin Hilsa sangha tam tak te chuan Bangladesh atangin India an lut tho va. Tun tumah erawh ramri kana thawnluh kan remti lo bur tawh dawn a ni” tiin a sawi.
Hilsa chu Bangladesh national fish niin mahse luxury a ni thung a, mihausa leh middle class te chauh ei phak niin mirethei ten an lei pha ve ngai lo.
“Sorkar hmasate kha chuan Durga Puja festival neih laiin ram pawna thawnchhuah khapna an hlip thin a, chu chu thil pek anga ngaih a ni thin. Tun tumah erawh thilpek kan pek a ngaiin kan hre lo va, India rama tam tham tak thawnchhuah a nih karah kan mi leh sa te ngeiin an ei ve thei dawn tlat lo” tiin Akhter chuan a sawi.
Bangladesh sorkar hmalakna chu prime minister hlui Sheikh Hasina-in ‘Hilsa diplomacy’ India laka a kalpui a larpui tak kalsanna a ni a. Festival season ah chuan Hasina khan Hilsa chu tam tham tak India rama thawn luh a remti thin a ni.
Hasina khan Hilsa chu West Bengal chief minister Mamata Banerjee hnenah pawh tum tam tak thawnin a pe tawh thin a. Bangladesh leh India-in lui inchuh an neih chinfel a nih theih beiseiin kum 2017 pawh khan Hasina chuan khatihlaia India president Pranab Mukherjee hnenah Hilsa 30 kg lawih a lo pe tawh bawk.
Mahse, Hasina chu 5 August khan zirlai pawl kaihhruaia lungawilohna a sorkar laka lantir a nih hnuah paihthlaka awmin India ramah a tlanchhe mek a, UK, US emaw UAE ah emaw asylum dila awm tumin mahse remtihna pek a la ni lo zel a, India ramah a la tangkhang mek bawk.
India chuan Dhaka a sorkar thar nen inzawmna tha duha hmalakna a kalpui zui mekah Hasina dinhmun chuan thil a tikhirhkhan zo va ngaih a ni bawk a. India tan chuan Bangladesh chuan pawimawhna thuk tak neiin strategic partner niin a border security a bik takin north-eastern states te nen pawimawhna a nei thuk zual a ni.
Bangladesh sorkar chan India lakah thatna chhuahin Hilsa a thawn lut dawn em tia zawhna chu Akhter chuan chhangin, “Kawng dangin kan that chhuahna kan lantir ang. Kan thian te an ni a. Mahse, kan mite tlachhama an awm theihna tur engmah tih kan duh lo” tiin a sawi a.
Bangladesh hi Hilsa (Tenualosa ilisha) tharchuak tu lian ber niin he sangha hi herring species te nena inhnaih tak niin Bay of Bengal leh a chhehvel luia tam em em an ni.
Hilsa hi Bangladesh in fish production a neiha 12% lawih hauhtu niin a GDP-ah pawh 1% lai thawhtu a ni a. Kum tinin Bangladeshi sangha mantute chuan Hilsa 600,000 tonnes vel an man anga ngaih a ni bawk.
Tun hma chuan Bangladesh sorkarin Durga Puja laiin Hilsa 3,000-5,000 tonnes vel thawnchhuah a remti ziah thin tiin senior fisheries official Nripendra Nath Biswa chuan a sawi a. “Mahse Bangladesh-ah Hilsa a tlem em avangin sorkar chuan kumin hian ram pawna thawnchhuah a khap ta a ni” tiin a sawi.
Ram pawna thawnchhuah khap a ni chungin Bangladesh media report chuan Hils aman chu local market ah pawh a to chak lutuk tiin an sawi a.
Sangha mantute chuan Hilsa man to chhan chu a man lama harsatna an tawh vang tiin an sawi a. “Tun hnai thla thum chhungin tuipui boruak khawchin chhe lutuk avangin Hilsa man tumin tum nga kan thawkchhuak a, kan let leh vek ringawt mai a ni” tiin Hossain Miah, sangha mantu pakhat chuan a sawi.
Bangladesh-in ‘Hilsa Diplomacy’ hnuchhawn

