Site icon The Aizawl Post

China-ah khawlum leh tuilian tu ru

Kumina China summer chuan khawlum nasa tak bakah tuilian nasa tak a thlen a. Kumina China-in tuilian a tawrh chuan tun hma zawng pawha tuilian tuar ngai miah lote pawh nuai tel vekin a chhanah climate change puh niin dinhmun a chhe zel tura ngaih a ni bawk.
“Ka dam chhungin kan awmnaah tuilian ka la hmu ngai lo” tiin kum 38-a upa Zhang Junhua chuan a sawi a. An buh chinna ram zau tak chu tuilianin a chim put a, “kan beisei loh tawp a ni” tiin a sawi bawk.
An chhungkua leh an thiante pawh an him thu sawiin a chhan pawh tuilian thlen hmain hmun sang zawka chuang tura hun an neih vang niin a sawi a. Mahse, tuilian thleng avangin thla tam tak chhung chu harsatna nasa tak an tawh ngei dawn thu a sawi thung.
Chumi piah lamah chuan north-east China-a Heilongjiang province a tuilian nasa chuan China ram puma food supply nasa takin a nghawng dawn lo thei lo tih a ni.
Tun thlaah Wuchang rice crop area lar em em mai chu tuilianin 40% vel a chim a, kum dang hmun hring dup ni thin chu a hmelhem nasa hle a ni.
“Buh kan chinna hmun te chu tuiin a khat vek tawh a. Kumin hi chuan buh chin ngaihna a awm tawh lo,” tiin Zhao Lujuan chuan a sawi bawk.
“Kan hloh te hi chhiar vek theih a ni lo. Helai hmunah hian buh chinna ram acre sang tam tak a awm a ni” a ti a, “Tuiin a chim laiin ka tap ringawt a. Engkim mai awmze nei lovin a chhuah vek a ni,” tiin a sawi bawk.
Tun hnaia China a tuilian nasa tak avangin nunna chan 81 lai an awm a, chung zingah chuan chhanchhuahna kawng hmalatute pawh an tel.
Tuilianin economic lama tihchhiat a neih chuan hlet a la nei dawn tan chauh thung a, a hma zawngin coronavirus leng avangin harsatna nasa tak takin an insiam that dawn lai takin tuilianin a tibuai leh a ni.
Tun hnaiah China ramah tuilian a thleng zingah a nasa tial tial a, a let sawm chuangin a thleng zing tia sawi a ni a. Kum 2011 khan China-ah thla tinin tum ruk atanga tum riat vel tuilian a thleng tia chhinchhiah a nih laiin nikum khan 130 chuan record a ni a, kumin July leh August ah tum 82 a thleng tawh thung.
Dr Zhao Li, Greenpeace East Asia chuan, “Temperature lum zelin evaporation rate a tisang a, chu chuan atmosphere-ah hnawng a siam tam ta a ni,” tiin a sawi a. “Hnawng nasa chuan ruahsur nasa zawk siamin a chang phei chuan nasa zual zawk hurricane leh cyclone te pawh a siam thei a ni,” tiin a sawi.
Kum hnih kalta khan greenpeace tena zirchianna an neihah Beijing leh Shanghai chhehvelah heatwaves nasa thleng thin chuan ruahsur nasa chu thla khatin a pawtsei thei tiin an lo sawi lawk tawh a. Pearl River deltaah chuan ni 40 aia tam a pawtsei thei an ti.
Chinese government hnuaia Meteorological Administration officials te pawhin extreme high temperature leh extreme precipitation chu kum 1990 laihawl atang khan a nasa tial tial tiin an sawi bawk.
“Extreme weather events hmachhawn tur hian kan la inpeih lo, chu chu tun hnaia tuilian hian a hril khawp mai,” tiin Dr Zhao chuan a sawi a.
“Infrastructure kan neih tin te pawh kum za chhunga tuilian ber hmachhawn thei tura tihchangtlun vek theih a ni lo. Mahse, climate change hian kum za dana thil thleng thin hi zing takin a thlentir tlat tawh a, hei vang hian chhiatrupna thleng thei danna lam hma kan lak a ngai a ni,” tiin Dr. Zhao chuan a sawi bawk.
China hian tuilian danna siamin dams te siamin chungte chu tuilian lakpen nana a tih a ni a, mahse, chung tui tam tak te chuan kalna tur mamawh tho siin Hebei Province a Zhuozhou chuan a tawrh phata tia sawi a ni bawk.
Duhthlan tur siam harsa tak a ni a, mahse, sorkar chuan tuilian avanga a tuar tur a thlang a ni ber mai, tiin Zhouzhou chuan a sawi a.
“Tuna tuilian avanga kan hlohte nei let leh turin kum 10 tal kan mamawh ang,” tiin sumdawng tenau Zhang chuan a sawi bawk a. “Sorkarin zangnadawmna min pe dawn nge a la sawi lo, dawr pahnih ka nei a nia engmah tih theih ka nei lo,” tiin a sawi bawk.

Exit mobile version