China chuan tun kar chhung hian Beijing khawpuiah ropui leh turu zet maiin African leaders 50 chuang te chu summit nei tura lawmin a thleng dawn a, hetihlai hi khawvel huapa politics leh economic lama harsatna nasat lai niin he hunah hian African ram te nena thawhhona nghet neih a duh a ni.
Machiara Munene, Kenya a inbun International relations professor chun China chuan red carpet heng African hruaitute hi ropui takin a lawm dawn tiin a sawi a. African hruaitu tute pawh chuan inang tlang leh pawimawhna nei vek angin an inngaih theihna turin hma a la a ti bawk a.
African hruaitu zingah hian South Africa President Cyril Ramaphosa leh Kenya president William Ruto te chuan a hranpa ngatin Chinese president Xi Jinping chu hmu dawn bawkin Beijing mai bakah China khawpui pawimawh te fantir an ni bawk.
Prof Mune chuan China in a tum ber chu African leader te hnenah ‘lawng khata chuang kan ni a, Western imperialism tuartute vek kan ni’ tih a ni tiin a sawi.
Paul Frimpong, executive director of the Ghana-based Africa-China Centre for Policy and Advisory chuan Western powers te chuan Africa a China influence chu Guld state hausa te nen phak tumin hma an la nasa hle a ti bawk a. “Africa theihna sang takah inelna sang tak kalpui mek a ni” tiin a sawi.
Cobus van Staden, co-founder of the China-Global South Project chuan China chuan African ram t ehnenah hian developing ram anga inzuarin Africa mai bakah Global South te nena inang khat leh inngaihsak tawn ngai angin a inzuar a ni a ti bawk a.
Tun hnai kum sawm hnih vel chhungin China diplomacy chuan rahtha nasa taka chhuahin khawvel ram zingah Africa trading partner lian ber nihna a chleh tawh a.
International Monetary Fund (IMF) data chuan Africa export hmu nga a thena hmun khat chu China ah thawnluh a ni a ti a, chung zingah chuan metals, mineral product leh fuel te a tam ber a ti bawk a. Kum 2001 atang khan China a thawnluh chu a let thumin a pung a ni a ti bawk.
African ram tam tak te chu China atanga chawkluh nei lian ber ber an ni bawk a, abik takin maufactured goods leh machinery te chu an chawlut nasa zual tiin IMF chuan a sawi bawk a. Balance of trade lamah China favours in thil a kal nasa hle bawk.
Chutak chu Ramaphosa chuan President Xi nena inhmuhna an neih huna thupuia a neih tur chu niin, “Trade deficit tihhniam leh kan insumdawntawnna structure siamthat kan duh a ni” tiin Ramaphosa chuan a sawi.
A hnuah joint communique an tihchhuahah China chuan hna tautet siam intiamin chumai bakah Chinese enterprise te chuan South Africa ah local employment a awm theih nan nasa takin hma a la ang tih a ni zui bawk.
Kenya erawh chuan China atangin credit tam zawk ngiat chungin, Kenya hian leiba turu tak a nei tawh a, a annual revenue atanga chhuta hmun thuma thena hmun hnih dawn leiba nei tawhin hei vang hian mipui lungawilo ten nawrhna an nei chamchi tawh thung a. Kenya sorkar chuan budget deficit tihhniam a nih theih nan tax thar lak an tum thu an sawi thung.
Ruto chuan infrastructure project siam nan fund a ngiat bawk a, chung zingah chuan Kenya coast leh a thenawm Uganda thlunzawmna tur Standard Gauge Railway (SGR) chhunzawmna tur a ngiat bawk a, hei bakah hian kawngpui leh dam siamna tur te, pharmaceutical park leh technology-driven transport system capital Nairobi tan te a ngiat bawk.
Nairobi leh port city Mombasa thlunzawm a nih hnuah China chuan kum li kalta khan SGR chu a lo tihtawpsak tawh a, hei vang hian rail track chu lake city Naivasha daipawnah chhunzawm lohvin a awm ta ringawt a ni.
African ram te hnena sum tam tak battira a thuhnuaia dahah China chu puh thin a ni a. Tun hnaiah pawh African ram tam tak Ghana, Zambia leh Ethiopia te pawhin China sum tam tak an puk an pek theih bawk siloh avangin harsatna an nei lian hle.
Debt sustainability chu Chinese leh African relations kalpui zel nana pawimawh tawp tura ngaih niin tun summit ah pawh hian chaiho ber a ni ang tiin Frimpong chuan a sawi.
Debt crisis chu foreign powers ten Africa ah an hamthatna bak an ngaihtuahloh zia pholanna tia sawi niin hei vang tak hian African states te chuan foreign fund a an innghah burna tihtawp a nih theih nan an economy leh finance lamah hma an sawn a ngai a ni tih a ni bawk.
IMF chuan China economic growth chuan hniam lam a pan zel dawn tia sawiin hei vang hian African ram te chuan regional economic integration tichakin local revenue tihsan a nih teih nan structural reforms a kalpui a ngai a ti bawk.
China in Africa hneh tumin a rim zui zel

