Site icon The Aizawl Post

CLIMATE SMART, SUSTAINABLE FARMING – 3

RK Dawla
Mb 9366095658
1. Issue hmasaah khan lei kalral ven a pawimawhzia leh chumi atâna thil tangkai thenkhatte kan sawi a. Tun tumah pawh hian chutiang lam hawi bawk chu kan zirho leh dawn a. Tunlai khawvelah chuan, boruak a danglam nasa tawh a, thlai chin ngawr ngawr piah lamah, a ken tel thil tam tak kan ngaihtuah tel a tul a. A kum têlin khua a lum telh telh a, hei hian thlai eichhetu rannung hrang hrang a titam a, tuihnâ a titlêm telh telh a, lei thatna a kalral chak telh telh bawk. Heng danglamna lo thleng thin chi hrang hrangte laka him leh tuar khawchhuak thei tur chuan leilung lam kan ngaih pawimawh ber hi a tul takzet a. Climate resilient farming atâna leilung pawimawhzia hi kan sawifiah zo lo ang a, kan sawi kim sêng hek lovang. Kan hriat leh kan ban phâk remchâng ang ang lei kalaral vên nân kan hman tangkai a tul hle.
2. Lehkhakhawng (parcel rags) tam tak kan hmang nasa êm êm a. Dawr lian deuh phei chuan chawlhkar khatah pawh tam tham fê paih tur an nei thin. Hêng parcel-te hi thing leh mau atanga siam an ni a, an tawih thei a. Chuvangin, huan leilung khuh nân a tangkai êm êm a. Tihchêt chhên loh chuan, fur khat a daih ve thin. Thlai bul hnim chak lutuk vên nân te, nisa leh ruahin leilung direct-a a khawih tur vên nânte a tangkai thei hle. Tin, kuhva kan ei nasa a, a kâwrpui hi thil fei tak (high lignin content) a nih vangin a tawih har êm êm. Chuvangin, kuhva kawr (a rah hring emaw ro khehna pawh nise) hi thlai bul ‘mulch’ nân a hlu hle bawk. Thâwk khat lai khan serthlum nursery mulch nân ka hmang tawh a, chhah deuha dah chuan kum 2 lai a daih a ni. Hnim a to thei lova, thalah a hnuai lam a hnâwng tha reng a, furah lei a kalral thei bawk si lova. Ser pawhin an ngeih êm êm. Engpawhnise, parcel or kuhva kâwrte hi vawi lehkhata tam tham tak hmuh tur a vâng thin a. Hei vang hian mi tam tak chuan, kan buaipui peih lo fo thin. Mahsela, regular taka buaipui peih tân chuan, tam hma tak a ni thung. Tin, hêng mulch hmanrua kan hman loh avanga kan thlaite tawrhna (hnimin a dîp + lei kalral + lei khawro lutuk) hi kawng danga chinfel chu hautak ve tak a ni a, a nihna takah chuan duhthlan tur hi kan nei tam vak lo a ni.
3. Tin, leilung hi tawih thei thil ro hmanga khuh vek leh khuh reng tak tak theih a ni lo thin a. Chuvangin, thilto tangkai leh leitha siam thei, leikalral venga tuihnâ chelhding thei kan huanah awmze nei taka kan chin tel hi tun lai khawvelah a tul chho ta bawk. Chutiang atân chuan, kan thlai chin azirin engte nge chin tur kha a danglam thei viau ang a. Changel/balhla lam chite hian thalah tui an khâwl a, thlasik tantirah an tui khawlte chu thlai bula tuipêk nân a kung tan chhumin a hman theih a. Tin, fur laiin hnim an dîp bawk a. Tin, Flemingia species-te hi kumtluanin an hnah a hring reng a, englai pawhin chhawk an ngam deuh reng a. Legume an nih vangin an zungin atmospheric nitrogen hi plant available nitrogen-ah a siam reng a, thal nisa leh fur ruahtui baw-hawk lakah leilung an khuh him bawk. Hêng thlai tung chi (Non-creepers)-hote hi vegetable plot-ah chuan kan thlai chinna terrace/bial hual velin a chin chi ang a. Hnim leh dî dîp ral tur chuan betê lam chite an tha thung. Thlai chin hmaa leilung lo tih-tui nân pawh be lam chite hi an rintlâk êm êm. Plantation (Serthlum, kuhva, thingfanghma etc) hnim control nân pawh tangkai tak an ni, betê hi. Betê kher kher hian behlawi aiin zar hliah a ngai thei a, a chawr buk chak a, hnim a dîp ral zung zung thin. Kan hman tangkai thiam chuan thil tangkai lutuk a ni. Chuvangin, eng thlai pawh ching ila, leilung kalral leh da zel tur venna lam hi thupui berah kan neih a hun ta e.

Exit mobile version