RK Dawla
Mb 9366095658
1. August thla kan kâi a. Boruak hnâwng & lum a la tam a, leilung pawh a hnawngin a la lum bawk a. Thing leh thei phun hun a pêl chho tan a. Chutih lai erawh chuan, Mizo nawlpuiin kan support vak loh, favang tantira thing/thei phun hi thatna riau a nei thung a. Kan Mizo thil phun hun tlangpui chu May-July hi a ni thin a. Hetih lai hian leilungah Nitrogen tam lai a ni a, than pawh an thang lian thuai thin. Favang lamah erawh chuan leilunga Nitrogen a tlêm chho tawh a. Hei vang hian, thlai phun pawh a thang nêp deuh a, tuipêk/mulching/rihvur/nisa hliah thensak loh chuan thlai tam tak thal lo thlengah an thi zui duh thin a. Tin, Mizo nawlpui thil phun hi kan kal-pah ang reng a. Khur laih hmasak a, leitha leh lei chunglang hmanga hnawhkhah leh tih vel kan peih vak lo. Lei kan lai khuar tawrh a, a vêl lei chunglang rît khawm thuak thuakin kan phun a. thâl lo thlengah pawh a hranpaa kan thlai phunte ngaihsak zui leh tak tak peih kan tlem thin. Hetiang a nih vang hian thlai chhel deuh tih loh chu, kan thlai/thei tiak phunte mortality rate a sâng duh hle thin.
2. Eng pawh ni se, kan thlai/thei phunte hi, a rah ei tur chi a nih chuan, thang lian sâng uak uak tur kha an ni chiah lova. A kungpui than chaktir vak ai chuan, a zung lam than chaktir hmasak kha, thlai kumhlunah chuan a tul zawk mah a. Chutiang atân chuan, leiah Nitrogen a tlem chhoh tan hun lai, favang tantira thlai phun hi a tihchi riau a. Favang tantira thlai kumhlun phun chu a thang mang lova, a kung kha. Chutih laiin a zung lamah than a lo pe a, hei vang hian a kumleh fur lo thlengah mumal leh nghet takin a than phah thin. Thlai kumhlun leh thing leh maute hian kumkhatah tum hnih, than rûnpui (peak cambium season) an nei a. Thing kan zaibun chuan, kumkhat chhunga a thanna kha rîn bialin a hmuh theih thin. Heng thing thanna inrîn bialte hi ngun taka kan en chuan, nipui thaw tantira a thanna leh favang laia a thanna bik a hriat theih a. Favang laia a thanna rîn bial hi a pan zawk ngial tih a lang thin a. Hei hian nipui thaw tantirah aiin favang laiin an kung lian zawngin an thang nêp zawk tih a lang chiang thin. Tichuan, a kung than rûnpui pahnihna, favang lai nang tur chiaha thlai kumhlun kan phun hian a sual chuang lo tih a lang chiang ta a ni.
3. Tin, favang lai hian thlai eichhetu rannung tam berte an lo active nêp a. Thlasikah lei chhunga muhil turin an inpuahchah tan a. Kan enchhin tawh pakhatah chuan, favang laia thingfanghma (Red Lady) kan phunte hi fur tantira phun ai chuan, thang chak nghal lo zawk mah se, a zik kir virus natna lakah an him zawk êm êm. Hemi chungchangah hian research literature pawh chhiar tur a awm nual nghe nghe. Chutih laiin, thlasik intan chhoh lai, November thlaah, duat zui deuh an ngai tih erawh phat rual a ni lo thung. Thlai kumhlun kan phun chuan, reilote-a hmuhnawm nghal thuai ni lovin, tlona leh hun rei zawk atâna tha zawk kha kan ngaihtuah tel a ngai ve thin a. Chumi atân chuan kan thlai kumhlun phun thin tam takah hian, favang tantira phun hi a sual lo hle tih kha kan sawi a nih chu.
4. Thlai kumhlun engpawh phun ila, tha taka thâl hmasa ber paltlangtir hi a pawimawh a. Thlai thenkhat chuan an thih phah a, thih phah chiah lote pawhin stress nasa tak tuarin, rei tak an than a thut phah fo thin a. Hei vang hian, kan thlai phun thar rihvur, a kung bula hnim ro/changel ilo chhah tak leh zau thei ang bera chheh bâkah December thla atang phei chuan thla khatah vawi 2 tal tui pêk zui kha a pawimawh êm êm. Hetiang kan ti thei a nih chuan, favang tantira kan thlai phunte pawh, a kumleh monsoon season-ah meuh chuan, hrisel leh hmuhnawm takin an thang zawt zawt tawh mai thin. Tin, thlasik tantirah hian lei chunglangah, mulch hnuai sî-ah hian, ran êk tinreng, chhah lutuk lovin, uptawih hmasa lem lo pawhin a pêk ngam êm êm e, thlasik lai bikah, thlai kumhlunah chuan.

