Rev Dr Ramengliana
Thil mak ve angreng tak chu Kristianna leh Music inzawm tlat hi a ni. Hla leh sakhuana hi a kal kawp a ni tih a chiang hle a. Hei hi sakhaw dangah a dik tho rualin Kristiante ang em ema hla leh music buaipui hi an awmin a lang lo. Thuthlung Hlui atang tawh khan an instrument neih that ber berte nen an lo che tawh thin a ni tih kan hria a. Chuvangin engemaw zawng tak hian Mizo Kristiante phei chuan zaithiam zingah pawh Fakna hla satute hi chu kan rilruin a serh hrang deuh tlat a. Pathian fakna hla ni lem lote lo va sa lawp lawp turah kan ngai lo tlangpui a nih hi. Kristian tan chuan zai hi entertainment pakhat anga ngai mai lovin rawngbawlna thilah kan ngai nghet tlat a ni awm e. Kan uluk hle mai.
Rock music kha
Kan tleirawl chhoh tirh lai vel kha chuan Rock music a lar hle a. Mahse, Kristian circle atangin duh lohna a nasa khawp mai a. Setana music tia chhal pawl an tam mai a. Keini ho ngei pawh khan ngaihthlak pawh kan ngaithla tha ngam lo lek lek chu a ni. “A let zawngin ngaithla ila Setana fakna vek a ni,” tih te kha a ri tam a; lo ni ta tehreng pawh ni se tuman a let zawngin an ngaithla ngai si lo. Kan ramah hian a let zawnga ngaihthlakna a awm lo hrim hrim a ni awm asin. Tuten emaw US lama Kristian sakhaw la firfiak deuhte thuziak an chhiar fuh a, min zirtir ta nghek mai lo ni tur a ni.
Chutih rualin rock music zia hrim hrim kha chu a ‘thlarau’ lo ve bawk tih chu a hai theih chuang hauh loh va. Music rang, ri bur bur; intihphur nana chhepchher nena au vak vak; an hla thu pawlawh angreng tak tak leh helna rilru thui tak intuh thinte chu Kristianna nena inrem vak chu a ni lo. Eng pawh ni se, a music hrim hrim chu chuti taka hlauhawm chu a lo ni lem lo a niang Christian Rock Group Petra te hla reng a tha hlawm em mai. Kan thianpa fel em em mai chuan, “An hla hi a thlarauvin ka hlawkpui a ni,” zu ti mauh a. Khawvel a hneh chhe viau dawnah kan lo ngaih thin kha tunlai thangtharte chuan an tuipui der lo! Keini rock generation hi chu ‘hmanlai taste’ kan ni mai mai tawh a nih hi maw. Thiante ngaihthlak thin si per lo dawng laklawh ve mai mai hian ka genre tan ber a ni ta tlat lehnghal a!
Lengzem hi le
Ka pu kha Kohhran Upa strict deuh mai a ni ve a, ina love song zai tir leh sak tih te chu a phal lo bur. Kristian nula leh tlangval invawng fel tan lengzem hla sak mai mai a chi loh, mipui hmaah phei chuan tih chi a ni miah lo. Zah theih loh lam thil a ni hial awm e. Keini ang sakhaw nun tih dik tum ve tlat thin tan chuan lengzem hla te chu han tuipui chiam chi a ni lo. Sualah kan ngai nghet miah mai a ni awm e. Mahse, he ngaihdan hi a danglam hret hret a. Tuman lengzem hla sakte chu sual tehchiamah an ngai tawh lo a nih awm e, ngaithlak mai maite chu chuti hlauh chu. Nge sual a ni ngai lo hrim hrim zawk? An lo hre sual hlawm chhiava em ni?
Kan musician thahnemngaite hian fakna hla vawrh vul luata lengzem lam hlamchhiah leh thinhrikna rilru hian Mizo music industry than a tithu ang tih an hlau a ni mai thei. Hei hi chu keini ang duang comment phak loh thil a ni. Mizote hian Pathian fakna hla chauh hi nei ta ila engtin nge kan awm ang aw? Music-ah kan san tawk ang turin kan sang dawn lo em ni ang? Khawvelah kan inpho chhuak hleithei lo emaw ni dawn le? Love song leh lengzemte hi ngaithla lo hmak ta ila music lamah hian kan than tur angin kan thang ang em? Kei chuan heng zawhna phawrh chhuah mai loh chu tih theih mumal ka nei lo tih ka hria.
Fakna hla zawk hi
Mizo Kristiante hian Pathian fakna hlate hi hla pangngai ang maiah kan ngai lo tih a chiang a. Thlarau nun khawih thil, Pathian rawngbawlna lailum luahtu a ni tih a chiang reng mai. Kan serh a ni. Fakna hla hi intihhlimna chi khat anga kan ngaih hun hun chu kan tihsual hun tur ni theiah ka ngai. Pathian leh mihring inkar thil a ni a, uluk tur a ni ang. A tum chu Pathian chawimawi leh mihring tihchak a ni a. Fakna hla satute hi nuna inuluk lehzual tur leh entertainer pangngai an ni lo tih inhre reng turin kan duh a. Tuna kan Gospel Singer te hi chu an la tha hlawm hle ni ngei tur a nia. Mizote kan vanneih chhan pakhat zingah a tel ngei ka ring.
Fakna leh lengzem danglamna chu hla an nihnaah hian a awm maiin ka hria a. Hla chu kan thil vei puan chhuahna, kan rilru luah khattu lo luang liam a ni a. Thu sawi pangngaiin a daih tawh miau loh avangin hla thluk siama puan chhuah a ngai ta a nih hi. A thluk a rawn tel tak tlat avang hian mawina chi khat keng telin, keimahniah duh lehzualna a rawn tel a, chu nena tang dun chuan kan rilruah a su nawn tlut tlut mai a nih hi. Heti a nih avang hian fakna hla kan duh fuh chuan thlarauvah kan hlawkpui thei viau a, lengzem lam kan duh fuh erawh chuan Pathian ni lo thil dangin min luah tlat tihna a ni thei bawk. Hei hi fakna hla hlutna leh lengzem hla Kristiante tana pawia an ngaih thin chhan lai tak chu a ni awm e. Entertainment level mai maia ngai liam thei kan nih chuan a pawi nep deuh mahna!
Khawvelah Kristian music a thang
Tun hnaia thil thleng mak deuh mai chu khawvel pum huapin Contemporary Christian Music (CCM) an tih mai Fakna hla genre hi thangtharin an duh thar viau a ni awm e. Kum 2024 chhung hian music genre chi hrang hranga thang chak ber palina lai a ni a. Kum 2022-a CCM ngaithla thintu zinga 39% chu millennials leh thangthar tak tak an ni a, kum 2024-ah chuan 45% an ni daih tawh an ti. Beisei phak miah lohvin CCM hian khawvel a hneh viau ni tur a ni. Khawvel kalphung hi chu han sawi lawk hleitheih a ni lo a nih ber hi. Thangtharin Kristianna an kal san chak kan tih mek lai hian heti zawng hian ram a la leh daih si.
He thil hi eng vang nge ni ang? Brett McCracken, Senior Editor, The Gospel Coalition chuan a chhan chhuiin heng thil pali – (i) CCM a tha telh telh, (ii) internet hmangtu an tam zual zel hian khawvel hmun hrang hrang atanga ngaithlatu a titam, (iii) CCM chuan music style chi hrang hrang a phuar khawm tha, (iv) ngaithlatute mamawh beiseina a pe thin, tih te a hmu a ni. Hei hi thu hriat nuam tak a ni lo thei lo. “Kristian music chuan hringnuna natna leh hrehawmna kan tawn theuhte sawi bo si lova chumi piah lama mawina leh ngaihdan sang zawk a sawi thin a. Thangthar tam zawkin hei hi an duh riau a ni. Heti taka Kristian music United States-a a lar chak tlat mai hi thangtharte Pathian hawisanna kawng atanga an lo kir tilangtu a ni lo tih tunge hria?” ti hialin Brett McCracken hian a beisei lui a ni awm e.
Hei hi thil awmzia a nih avang hian thangtharte tan khawvel a inhawng a ni ber a. Mizote hi keimahni huang chhunga kan that hlawm viau lai hian khawvel zau zawk han hmachhawn hi kan zam deuh thin niin a lang a. Kan zai thiam aw nei tha tak takte hian rilru han tizau lehzualin tan han la nasa sela, khawvel hian amah a chhin ni a nghak a nih ber hi maw.