Site icon The Aizawl Post

Eng nge Rafah Crossing, a pawimawhna?

Israel chuan Gaza a tanpuina a luh theih nana inkahhai a pawm anga sawina chu a hnawl thu a sawi a. Israeli sipaite leh Hamas te indona chuan ni 10 hmel a hmu tawh a.
“Tun dinhmunah inkahhai emaw Gaza a humanitarian aid thawnluh tumna emaw a awm lo” tiin Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu chuan a sawi a.
Egypt-Gaza border-ah humanitarian aid a inchhekkhawl nghuk tawh a, mahse Gaza lut theia siamin an awm lo a ni. American official te chuan karkalta Inrinni khan Egypt leh Israel chuan inremna siamin US khua leh tuite chu Rafah crossing hmanga Gaza an paltlang a remti an tih chu Israel chuan a hnawl thu a sawi a ni.
Rafah border crossing hi Gaza Strip luh leh chhuahna Israel-in a thunun loh awm chhun a ni a. He crossing hi karkalta thawhleh atang khan Israel-in airstrike a kalpui hnu atangin kharin a awm tawh a ni.

Rafah Crossing history
Ottoman-British te chuan October 1, 1906 khan Palestine ah ramri an siam a, khatihlai khan Ottoman Empire rorelna hnuaia a awm lai niin Egypt chu Britain rorelna hnuaia awm lai a ni a. He border hian Taba leh Rafah a chhun a ni.

1979 Egyptian-Israeli Peace Treaty
Kum 1907 khan Egyptian-Israeli Peace Treaty siam chuan 1906 a line siam chu an nemnghet a. Chumi awmzia chu Egypt chuan Sinai Peninsula thununin Israel chuan Gaza a thunun thung tihna a ni. Inremna siam a nih hnu lawkah Israeli sipai te chuan peninsula an chhuahsan zui nghal a ni.
Israel sipai hnuhnung ber tena an chhuahsan hnuah Rafah Crossing Point chu a tum khat nan international border ah puan niin a ramri chu dan anga ngaih leh pawm a ni ta a ni.
Tuna Gaza-Egypt border crossing hi kum 1982 ah Camp David Accords hnua pawm a ni a. Mahse, Palestinian te chu Israel in a thunun border avangin chiang lo taka siamin an awm reng thung.

1994 Gaza-Jericho Agreement
Gaza-Jericho Agreement chu kum 1994 khan First Intifada hnua siam a ni a, kha kha Palestine autonomy atana hun pawimawh tawp niin Rafah Crossing thununna lama thuneihna insem tlanna intanna a ni bawk. Chu system chuan Palestinian Authority (PA) te chu Rafah Crossing chungchanga security leh sreening procedures-ah thuneihna pe-in mahse Israel chuan crossing security bik leh operation tinte chu a thunun thung a, chumai bakah tute pawh hnar thei tura thuneihna pek a ni bawk. A hnuah heng inremna te hi engmah lovah chhuah niin Oslo II Agreement hmanga thlakin a awm thung.

2000 Ariel Sharon Incident
September 2000 khan right-wing Israeli politician Ariel Sharon chuan Jerusalem Old City a Al-Aqsa compound a tlawh a, he hmun hi Islam sakhuaa an hmun thianghlim ber pathumna niin Jews-te tan chuan an hmun thianghlim ber Temple Mount awmna a ni thung.
Sharon chetlak dan hi Palestinian-te chuan intihthinrim tumna anga ngaiin Second Intifada an puang a, chu chuan Rafah Crossing chu buai zual zawkah a siam leh ta a ni.
Kum 2001 khan Israel chuan Palestinian personnel-te chu Rafah Crossing atanga hna an thawh a khapsak ta a, hei hi Second Intifada a chhanletna a ni a. Israel chuan Palestinian worker-te chu a hnu kum li thlenga September 8, 2005 thlengin a khap a ni.

2005 Agreement on Movemnet and Access
Kum 2005 khan Israeli sorkar leh Palestinian Authority te chuan Agreement on Movement and Access (AMA) ziakin chutah chuan Palestinian tena full control an nei ang tih a ni a, mahse Israel chuan border khar phalna a duh chuan neiin mimal tute pawh a duhloh chuan an paltlang a khap thei tia dah a ni.
June 25, 2006 khan Palestinian militant-te chuan Israeli sipai Gilad Shalit chu lung in tangin an hreng a, Israel thinrim chuan Rafah Crossing chu a khar ta char char a ni.
Hamas tena Gaza a thuneihna an chan hnuah AMA kalpui an khap a, chuvang chuan khawpui chu danchahin a awm zui ta a. Hamas te chuan kum 2006 election-a PA legislature an thunun hnuah PA chu thununin Gaza pawh a thuhnuaiah a dah a. Kum 2009 thleng khan Egypt leh Gaza chuan crossing chu a khat tawkin an hawng zauh zauh thung.

2011 Arab Spring
Kum 2011 khan Egyptian President Hosni Mubarak, Hamas te duhlotu chu Egyptian Revolution hnuah a bang a. Chu chu Rafah Crossing inhawn tan leh hun a ni ta a. Mahse, General Abdel Fattah al-Sisi chuan Hamas ally Egypt President Mohamed Morsi chu paihin Rafah crossing chu a khar zui leh ta a ni.

Exit mobile version