James Miahlung
Kristian zaa za anga inchhal state, Mizoramah BJP leh Hindutva chungchang hi khawtlang, kohhran leh politics titi (Socio-political discourse)-ah mikhual lem lo mahse mi nawlpui zingah “Hindutva” tobul leh nihphung dik tak hrechiang emaw hriatchian tum an tam em em lo niin a lang. BJP leh Hindutva inkungkaih dan emaw Hindu sakhuana leh Hindutva danglamna hrechiang tawk lo pawh a awm ve theih ang.
BJP leh Hindutva inkungkaihna sawi hmain BJP hringtu party, Bharatiya Jana Sangh (BJS) rawn indin chhoh dan tawi te sawi hmasak a tul. BJS hi kum 1951-ah Hindu Nationalist Party, zalenna sual hun lai pawha hriat hlawh tak, Hindu Mahasabha hruaitu hlun Syama Prasad Mukherjee-in a din a. BJS hruaitu tam zawk hi RSS member tho an nih avangin BJS hi RSS political wing ang deuha ngaih a ni a, RSS thurin leh innghahna, ‘Hindutva’ tho chu BJS thurin laimu (core ideology) a ni. BJS thil tum hrang hrang zingah Hindu culture behchhana India ram tihhmasawn a, culture khat, ‘Bharatiya culture’ than lentir chu a langsar zualte an ni.
Kum 1977-ah BJS hi Indira Gandhi sawrkar do rawn tura intelkhawm, Janata Party-ah inchhun finin, 1978 election-ah Janata Party-in sawrkarna a siam khan a hruaitu lawk, AB Vajpayee leh LK Advani te chu cabinet minister an ni ve nghe nghe a ni. Rei lote an sawrkar hnuin party chhung innghirnghona boruak avangin Janata sawrkar hi tlu in, BJS hruaitute RSS member an nih kawp theih leh theih loh chungchangah ngaihdan inan lohna rawn chhuakin Janata party chu a phel ta hial a ni. Vajpayee leh Advani te kaihhruaina hnuaiah kum 1980-ah BJS chu thiatin party thar, Bhartya Janata Party (BJP) chu din thar leh a ni ta a ni.
Lawyer hriat hlawh tak AG Noorani in a lekhabu, “The RSS and The BJP: A Division of Labour” ah a ziah danin RSS leh Janata party member nih kawp chungchangah hian Janata party hruaitu, emergency dodal hun laia politician langsar tak, JP Narayan chuan party phel hma kum 1979 khan khatih hun laia Prime Minister Moraji Desai hnenah lehkha thawnin, RSS Hindu Nationalism leh thurin chu thurin hlauhawm tak Indian Nationalism tana tha lo a nih thu te, Janata party-ah RSS member te an rawn luh dawn chuan Hindu an nihna (Image) hlipin thlei bik nei lo (Secular force) an ni tur a ni a, RSS-in Hindu nationalism hmanga sakhaw tihbik nei lo Indian nationalism tihchhiat a tum chu sawrkar leh mipuiin an dodal tur a ni, a ti.
BJP hian BJS hun lai atanga an core policy, ‘Hindutva’ chu thupui berah neih chhoin; RSS nen inkungkaihna nghet tak an la nei chhunzawm a, Hindu leh Islam sakhaw zuituten an hmun thianghlim nia an chhal ve ve Ayodhya-a Ram Temple din chu campaign au hla berah hmangin 1989 inthlanah BJS hun laia aia a leta sangin Lok Sabha bial 117-ah hnehna changin, state paliah sawrkarna an siam thei ta hial a ni.
Hindu Mahasabha hruaitu hlun leh “Hindutva: Who is a Hindu?” tih lekhabu ziaktu VD Savarkar hi Hindutva thurin leh Hindu nationalism rawn pianchhuahna kawnga a sulsutu pawimawh berte zinga mi nia ngaih a ni. Savarkar hian India chu Hindu ram nia ngaiin, Hindu tan India chu an chenna ram (Fatherland) a ni satliah lova, hmun thianghlim (Holy Land) a ni tel a ni. Hetiang a nih avang hian Muslim leh Kristiante chu hun rei tawh tak atanga India rama lo khawsa tawh ni mah se, an hmun thianghlim (Mecca leh Jerusalem) chu India ram pawna awm a nih tlat si avangin India laka rinawmna (Allegiance) an nei thei lo a ni, a ti.
Political scientist Joytirmaya Sharma in “Hindutva: Exploring The Idea of Hindu Nationalism” ah Hindutva tobul chu kum zabi 19-na tawp lam leh kum zabi 20-na tir lama Hindu khawtlang nun siamtha duhtu(Social reformer) Dayandanda Saraswati, Sri Aurobindo leh Swami Vivekanda te zirtirna atangin a chhui a. Heng social reformer te hian hmanlai Hindu lekhabu thianghlim Veda zirtirna behchhan a Hindu sakhua chawikan chu an thupui ber a ni. Sri Aurobindo phei chuan ram leh hnam hmangaihna(Nationalism)leh Sanatan Dharma(Hindu sakhaw zirtirna)chu thil thuhmun a ni tiin, British awpna atanga zalenna(Swaraj)pawh politics-a Veda zirtirna hrang hrang hlawhtlinna tur angin a ngai a ni.
Economist leh ziaktu lar, Ashoka Mody chuan a lehkhabu, “India Is Broken” ah Hinduism-in mi zawng zawng intluktlanna a zirtir laiin Hindutva erawh chuan sakhaw dang a bikin Islam leh Kristian engahmah a ngai lo a, Hinduism-in inpumkhatna lam a hawi laiin Savarkar erawh chuan politics chu thian leh hmelmate inbeihna hmunpui angah a ngai a ni a lo ti ve bawk.
Religious scholar, Arvind Sharma chhuizauna atanga a lan danin Hinduism chu sakhua, rinna chi khat (Religion) a nih laiin Hindutva erawh chuan Hinduism chu sakhuana anga ngai lovin hnam ziarang leh nun danphung(Culture) angah a ngai a. Hindu sakhua chu culture anga kaltir a nih hian Hinduism atanga peng ta sakhaw dang, Hinduism nen ang khat anga ngaih – Sikhism, Jainism, Buddhism leh Zoroastrianism te chu a hui khawm thei dawna ngaih a ni. Hinduism hnungzuituten India rama cheng leh khawsa tawh phawt chu India mi angah pawm a, an sakhua leh rinna pawh a zahsak laiin Hindutva thurin vuantute erawh chuan India chu Hindu ram nia ngaiin, India chu kum za tam tak Muslim leh British (Kristiante) te awpna hnuaiah a lo kun tawh thin a, zalenna hmuh a nih hnuah a tam ber Hindu-te chu an tho chhuak leh tawh dawn niin an ngai a ni.
RSS thuthlung leh policy innghahna, an Bible ang hiala mi thenkhatin an chhal chu RSS hruaitu ni thin, MS Gowalkar-a ziah, “We or our nationhood defined“ tih lehkhabu hi niin, he lekhabuah hian MS Gowalkar chuan India ram chu a luah hmasatu Hindu-te ram niin; mikhual (foreign race) – Muslim leh Kristiante chuan an hnam ziarang thlauthlaa Hindu culture leh tawng an vuan a nih loh vek pawhin Hindu-te thu hnuaiah kunin, a hranpaa hamthatna dang (privilege) emaw khua leh tui nihnain a ken tel dikna chanvo (citizen rights) an beisei tur a ni lo, a ti.
Political scientist Joytirmaya Sharma ngaihdanah chuan Hindu lal ram din chu VD. Savarkar tan thil pawimawh ber niin, British awpna atanga India zalenna chu Hindu te zalenna a ni a, Hindu sakhua, hnam leh nunphung himna chu thil dang zawng aia pawimawh a ni. Muslim leh Kristiante Hindutva-ah an len ve leh len ve loh chungchangah Savarkar hian Hindu ni turin emaw Hindutva a tel ve turin India rama khawsak ringawt a tawk lova Hindu hnam thisen nen inzawmna neih a ngai a, Hindu atanga Islam leh Kristian-a inlet te pawh Hindu thisen kai ni tho mah se, Hindu nihnain a ken tel hrang hrang an tlakchham avangin Hindutva ah an leng ve chuang lo a ni, a ti.
Hindutva hi Hindu sakhua nen ngaihfin awl tak, thil hrang hlak ni si a ni. A tawi zawngin Hinduism chu sakhuana chi khat ve mai a nih laiin Hindutva erawh chuan Hindu sakhua leh culture chu hmanruaah hmangin Hindu lal ram din a nih theih nan Hindu zawng zawng hui khawm a, India ramah culture pakhat (Hindu culture) than lentir hi a thil tum lian ber pakhat a ni .
(Thuziah hi mimal ngaihdan a ni)

