Site icon The Aizawl Post

IMEC-in BRI a thlak thei dawn ang em?

Indian Prime Minister Narendra Modi chuan tun hnaia radio kaltlanga thusawina a neihah tun hnaia Delhi a G20 summit neihna penga transport corridor thar siam tuma thutlukna an siam chu khawvel insumdawntawnna hman rinrawl ber pawl a ni dawn tiin a sawi a. A ni tak tak ang em? tih chu zawhna a ni.
US President Joe Biden leh Saudi Crown Prince Mohammed bin Salman te chuan nikuma an inlaichinna chhe zet mai chu kuminah erawh siam thain India-Middle East-Europe Economic Corridor (IMEC) kalpui a nih tur thu an puang ta a ni.
He project hi Europe leh Asia inthlunzawma transportation leh communication tha zawka siam tumna niin rail leh shipping network tha zawka siamin helai region velin an hlawkpui rualin American foreign policy hlawhtlinna a ni bawk a. Chutih rual chiah chuan “US-in China aia chungnun a tumna kal zel a ni,” tiin Ravi Agarwal, editor-in-chief of Foreign Policy magazine chuan a sawi.
America chuan material zawng chuan he project hi chhawrna tur a nei ve lo va, “mahse Japan-South Korea summit, Camp David a neih category-ah dah tel theih a ni,” tiin Parag Khanna, author of Connectography chuan a sawi a. US chuan Chinese expantionism dan zel nan pacific nation ram pahnihah thuk zawkin a inbun zual tawh a ni a ti bawk.
IMEC hi mi tam tak te chuan US in China kalpui mek Belt and Road Initiative (BRI) global infrastructure-building project China in Southeast Asia, Central Asia, Russia leh Europe thlunzawm a tumna chhanna anga ngaih a ni bawk.

BRI leh IMEC khaikhin chi a ni em?
Kumin hi President Xi-an BRI a kalpui kum sawmna chiah a ni a. He project turu tak hi a chuai tial tial tia sawi ni thungin a chhan ber pawh China economic slowdown vang a ni tih a ni. Italy ram te ang chuan inhnuhdawh an duh tawh tia sawi niin Sri Lanka leh Zambia te ang chu debt trap-ah an awm mek a, an loan lak turu tak rul theiin an awm lo.
Hei bakah hian BRI chuan sel a tawhna ber chu Sino-centric value chains kalpui bur tumna lutuk tih a ni a, tualchhung mamawh tak tak chinfel tumna a awm lo tih te, environment a tichhia tih te, eirukna nasa tih te leh sum lam thilah hmathlir tha tawk a awm lo tih te chu sel a hlawhna ber a ni tiin Girish Luthra, Observer Research Foundation think-tank chuan tun hnaia paper a tihchhuahah a ziak lang a.
Chung harsatna tam tak karah chuan Chinese te chu nasa takin an hlawhtling tho a, tun dinhmunah chuan IMEC tan el phak chhin eih ngaihna pawh a la awm lo tiin Khanna chuan a sawi bawk a.
“IMEC hi BRI anga game changer a ni ngawt thei lo. Hmalakna tha a ni ngei ang a, mahse, a tel lova awm theih loh thil a ni lo,” tiin Khanna chuan a sawi bawk.
A chhan ber pawh China chuan BRI chu kum 10 a kalpui tawh a, a sum sen pawh $1 trillion a chuang tawh a, ram 150-in an zawm tawh bawk a, regional atangin global inittiative a ni pha lek lek tawh.
IMEC hi developed west tena China infrastructure hmalakna cho an tumna pakhatna a ni lo. G7 leh US kaihhruai chuan Partnership for Global Infrastructure and Investment 2022 an lo kalpui tawh a, an tum ber chu kum 2027 a global infrastructure $ 600 billion vel senga kalpui hman tum niin a awmzia berah chuan EU in BRI a elna a ni ber.
Mahse China BRI chu an el pha meuh lo va, tuna IMEC pawh hi China Belt and Road Initiative (BRI) elna ber bak a ni thei lo tih chu mithiamte ngaihdan a ni.

IMEC hmalakna
IMEC tena memorandum of understanding document an siamah thil kimchang taka tarlan a ni lova mahse ni 60 chhung velin felfai takin engkim an ruahman tura ngaih a ni a.
A taka kalpui tur chuan chona nasa tak hmachhawn tur a awm thung a. Investment kalpui dan tur te, sorkar tin tena sum an thawhkhawm tur te leh hun bi tuk dan te chu zawhna tam tak chhan tur a la awm a ni, tiin Khanna chuan a sawi.
Custom leh trade architecture thar te siam a ngai dawn a. Entirnan Trans-Eurasian railway Kazakhstan paltlanga ram 30 lai paltlangtu chuan zinkawng a zawhnaah a chhuah leh tawpnaah chauh clearance mamawh a ni a, chutiang anga ruahmanna tha ang chu IMEC chuan tunah a nei ngawt hek lo.
Chung mai bakah geopolitics chinfel tur tam tak a la awm bawk a, ruahmanna kalpui tak tak a nih dawn chuan ram tam tak tihlawm loh theih loh leh lungawi lo an awm ngei dawn bawk a. IMEC ruahmanna ang chuan lawng kawng pawimawh Suez Canal ang te pawh hnuchhawn ngam a ngai dawn tia sawi a ni bawk.
Mahse, New Delhi a ruahmanna siam IMC hi a hlawhtling a nih thung chuan kan chenna lei hi him zawk, chenna atana duhawm zawkin a siam thei tiin mithiamte chuan an sawi ve tho thung.

Exit mobile version