Site icon The Aizawl Post

INTHLANPUI LO AWMTUR THLIR LAWKNA

BY Laldawngliana, Kolasib

MNF hian tun term-ah sorkar tha siam an tum teh reng nen an hlawhtlinpui ta lo a. MPCC -in chhim hrut fehchhuah nikum lama an neihah khan Vice President Pu Lalthanzara’n Pu Lalsawta kaihhruaina hnuaiah hian sorkar tha zawk siam kan tum tih sawiin Mizoram mipuite chu tun kum inthlan lo awm turah hian Congress thlawp theuh turin a sawm a. Lal Thanhawla Auditorium-a buatsaih Aizawl City Congress Operation E-Roll Training & Briefing neihnaah resolution pawh siamin-Mizoramah sorkar tha, khua leh tui zawng zawng innghahna tlak a pian ngei theih nan Lalsawta kaihhruai sorkar a pian ngei tul an tih thu resolution tunhnaiah kan hre ve leh a.
Nov. 26, 2018 -a Mizoram Assembly inthlanna neih zawh taka vote tlate chhiar an nih khan bial 40-ah MNF-in bial 26-ah hnehna changa tun sorkar an siam thei hi kan lawmpui tak zet kha a ni a, tha taka rorel tur pawn kan beisei te an ni a. Tun tumah hian a thleng nawn thei dawn em? Congress party in mak tak maiin sorkarna a chang thei.
4- Tuirial Assembly Constituency inthlan lailawkah ZPM an chak, an tlin loh chhan pakhat chu Dist. Hqrs ber Kolasib-in District chhung khaw dangte a la ti Kolasib thiam tawk lo tih a lang. Politics-ah sum kan um lutuk thin’ Lalrinpuii Treasurer ZPM, Southern Hqrs. in ”Congress leh MNF-in an thutiam tih hlawhtlin an nei ngai mang lo tluk a ni, mipuite min bum kual reng a, thenawm state-te pawhin changkanna leh intodelhna kawngah nasa takin min tlansan tawh, Kristian ram kan ni a, kan thenawm ring lo mite aia changkang lo leh intodelh lova awm tur kan ni lo tiin an entawn leh an awh ram ni zawk tur ni mah ila, sorkarna siam tawhtuten chutiang zawnga ram min hruai si loh avanga mi beidawngte tawngtaina chhanna atana ZPM hi a lo piang ta a. Congress party pawh hniam lam an pan zel a rinawm” a ti bawk. ZPM hi Mizo mipuite hian MNF sorkar thlaktu tura an ngaih leh beisei kan ni chho ta a ni, a ti.
2018 -election Campaign khar ni a, MNF Media, Publicity & IT department-in Press Club-ah thuthar thehdarhtute an kawm tum khan, an Chairman Pu Liansuama Congress sorkar hmasa lama Minister pawh lo ni tawh in, ”Mizoramah hmasawnna a lo thlen theihna atan Congress party chu phoro a tul thu a sawi a, Mizoram kawng chhiat chhan te, hmasawnna a awm loh chhan te, ran tana ei tlak loh buhfai a awm chhante leh vawk pul hri a len thin chhante chu corruption vang niin a sawi a, hmasawnna ruhrel lian tham kum 10 an sorkar chhungin hmuh tur a awm mang lo a, chhan dang a awm lo, Corruption vang a ni, a ti tawp mai a ni. Congress kan hnawl hian corruption do kan ni tih mipuite hian i hre thar leh ang u; ram rotling din turin MNF an sorkar a ngai a ni. World Bank road, Durtlang kawng, Serlui – B Hydel project, Millennium Centre, bakah sipai ram chhuhsakin New Capital Complex kan din a ni. Thil dang tam tak, sawi mai sen loh hmasawnna hna, ram rotling kan thawk bawk. MNF-in sorkarna an chan chuan mi zawng zawng huap SEDP hmangin dinchhuahna atan hmalak a ni dawn a, mahni tuina leh duh zawng theuhah mipuite’n ei an zawna an dinchhuah theihna atan tanpuina sum tam tak ruahman a ni dawn. Decentralisation of Power hmangin mipuite hnenah thuneihna sang tak pek an ni ang. Langtlang sorkar ram leh hnamin hun thim ber a tawh lai pawha chhuanlam siama insawifihlim tum lo sorkar an din dawn a ni. Mipui harsatna chu kan harsatna a ni ti ngam kan din dawn. Congress sorkar chhunga mipuiin thil chhe tinreng kan chantawk leh phu tawka ngai hial khawpa kan rilru an lo tih hnual tawh leh tih hliam tawh hi kan thlakthleng dawn, MNF sawrkar chuan Zoramin kawng dik a zawh dawn,” niin a sawi a.
Kan ram politics hi traffic jam nen ka tehkhin fo thin, a lian lian an hnawk a, tlan pelh tumin midang an dang bawk si. USA President hlui Pu Bush-a hun laia mi kha, keini chuan kan la ring reng a ni. Mizoram University Students Council-in an buatsaih, Political Party te policy sawihona an neih tum khan, thalai leh mithiam zawk hruaitu an awh thu an sawi chhuak a, Development thang bek bek ni lo, a thana thang tak tak an awh thu an sawi hial. Chutiangin Nehru Yuva Kendra Mamit leh Sub-Hqrs YMA Mamit tangdunin an buatsaih, Neighbourhood Youth Parliament Programme an neih tumah khan Mamit Bawrhsap Dr Lalrozama IAS chuan ”ram hruai tur emaw hmasawn tur chuan thalaite penchhuah a ngai tia sawiin, sawrkar ti che tur pawhin thalaite chet a ngai a, thalaite kan chet chhuah phawt chuan, Mamit hian hma a sawn thei a ni, a ti ; Mamit hmasawnna tur a theihtawpa thalaite che chhuak turin, a sawm hial a ni.
Hnam Run lamin an tawngtai rualna te kha, an theihnghilh hma mah mah em? An O.B insiamremin mipui beisei an pha lo nghal; CAB-ah pawh mipui beisei an pha tawh lo. Isua leh a chanchin tha ralna tur kawngah Mizoram leh Mizo te hruai lo turin Ram Hruaitute an chah a; politician-te an cho duhna te chu lalna leh thuneihna an duh a nih pawhin Lal Isua leh a chanchin tha ral vekna kawngah hi chuan min hruai suh u an ti a ni; kan duh lo…India ram sukthlek hi rui lo hai lo tan chuan kan hre vek. Hemi kawngah hi chuan min hruai lui suh u. He ram lungphum, Lal Isua chanchin tha leh a lal ram tan hian a pawi thei a ni. Ram hruaitute chu kawng dik leh thaah an kal a nih phawt chuan tawngtaina nen theihpatawpa an puih tur thu an sawi rualin Kohhran leh a chanchin tha ralvekna tur kawngah min hruai a ni erawh chuan Kohhran te hi a tuarna ber tur an nih thu leh eng vangin nge an au chhuah loh vang. Pathian thu atanga dik lo leh tha lo hi chu a khawi laiah pawh kan do ngam tur a ni,” an ti a ni.
Sorkar hi an dinna an inphet leh hret thin. Kum a thara inthlan kum a ni a, Congress mipui pawh an phur tlang hle mai, 2008- Bhavan hawn niah chuan KHB No 8-na tui taka sak a ni a, Congress Bhavan chhung kha Pathian ram ang mai a ni. Congress kum 10 sorkarah khan, rawngbawlna kawnga mipuitling leh langsar tak tak te pawh an awm chung khan, sorkar kha a tha thei chuang lo, hleihneia rorelna hlir kha mipuiin an hmuh leh an hriat a ni … beisei a pha lo hle a ni. Congress hi tu nge phuarkhawm ang le ? E le! hotute. Congress mipuiin hotute hi an leh ho khawm ang tih ka hlau hle a ni. Hotu nih thiam ila mipui nih pawh thiam ila.
Kan ram rorelna hi mipuiin kan siam a ni a, a chhiat a thatah mawh kan phur theuh mai ”mite pawhin an entawn sorkar dinchhuak turin kan thawk dawn a ni” tih ni mah se; MNF elected O.B term chu kum 3 ni mah se kum 5 chu an kal dan a nih tlangpui han richhuak tel khan mipui rilru a ti nuam lo hle. Mizo ten Hnam Run an duhsakna hi tun tum election-ah hian eng chen nge a kiam ang? Sihphir nupa khatin min hrilh dan chuan, ”CM hi term hnih tal thlan tlin kan tum teh reng nen” ka bulah a ti a ni. Kan CM hi kan duhsak, MNF party hi hnam rilru put kawngah bul min tansak tu, hetiang dinhmuna Mizo hnam min hruai thlengtu an ni. Keini Mizo te tan tak an hlu, mipui tawiawmna an la mamawh dawn chauh, thil dangah pawh mipui rin hi an hlawh zo lo tial tial. Kan inthlang turah hian an beisei loh ang deuhin hlawhtling ta lo se, kum 2008-a an chak loh chhan an lo sawi tawh, ram enkawltu tur an nih angin tih tur tih loh te, tih loh tur tihte leh hotute khawpkham lohnate tho hi a ni leh mai ang em?
Aizawl City College Joint Students Union ten talk show an buatsaih tuma MPCC Vice President Pu Lalsawta thusawi hian a lai lum hi han luah sela; ”tunlaia kan ram politics-a kan nih dan leh awm dan hi ngaihthatna tur a ni ta lo. Party tin ten candidate tur kan sawmnaah sum nei tam apiang kan pawt tan niin ka hria a, Nagaland leh Manipur kan ang tan ta. Kan ram politics-ah hian sum ngah ngah hmeltha kan tih chuan, kan ral chak hle ang. Heng ang mite hi an tlin chuan an sen an rulh a ngai a, kawng dika an lakkhawm vek a rinawm loh. Sum hmatheha thil tih avangin mipuiin an duh an thlang hlei thei ta lova, he kan thil tih hi a tha lo hle. Kum 2023 inthlanpui lo awm turah hian eng angin nge kan awm dawn? Hetiang mi hian sorkar an siam kan phal tur a ni lo, lo tling ta sela an rilru a lian ber chu sum siam a ni. Vawiinah hian kan ti dawklak tan, he practice tha lo deuh mai hi Mizo min nuai thlu vek theitu Covid -19 hripui aia hri hlauhawm zawk a ni. Chuvangin, he pawisa chelekna hlauhawm taka kan tlu mek hi i tho ang u, kan tho thei a ni, a ti. Mizoram political party a awm te hian mahni party theuhah i hawn ang u! 2023 inthlan turah hi chuan pawisa a tlem thei ang ber hmang turin tan i khawh teh ang u; MPF te hi i pui tawh teh ang u, vawiinah hian an lu a hai tih ka hria, an tih tur an tih theih lohna laite pawh hi a awmin ka hria; Election commission of India-a zualko ngaite pawh hi a awm. Nang leh keia siam a ni a, hei hi kan rawt loh chuan Mizoram hi a ral thei, Mizoram hian a daih rei lovang tia tihtak zeta kan ngaihtuah a ngai a ni, a ti. Hei hi kan political party puite hian in tui lo va, tih theihah in ngai lo a kan tawlhthlu lak lawh tawh, i mu zangthal law law ang u, in ti a nih chuan Congress party chuan in ngaihdan kan tawm dawn lo, 2023 inthlan lo awm turah hian pawisa chakna hi thah kan tum a ni. Kan thah loh chuan pawisa chakna hian min that dawn tho tho; kan do hmelma a ni. Chuvangin sawrkar siam ngawr ngawr hi ka tehkhin thin chu naupang halpuah hal ang chiah kan ni, tu paw’n hal se a inang vek. Kan sorkar pawh hi chutiang deuh chu a ni a, kan sorkar siam pawh kan la inang them, insawichhiatna tur leh infakna tur kan ngah a, chu chu a ni kan tlin lohna, a pawi khawp mai a ti.
Pu Lal Thanhawla leh Pu Zoramthanga te hi lachhuak ila, Party lian pahnihte hi Party lian an ni zo tawh lo ang tih thu te kan hre thin a, hetiang zawng hian kei ka lo la ngaihtuah ngai lo! A ni ngawt mai, anni pahnih hmun ruak hi a zau hle ang, tunah pawh Congress party-ah chuan zau tak a ni. Hotu ena kum tam tak party miten an lo en tawhte an ni a, an hmun luah zawh hi midang tan pawh huphurhawm tak tur chu a ni sa reng a ni. Tun hma Congress han thlirlet ila mi puitling tak takin an hung phui tha a, Congress party pawn mipui ngaihsan a hlawh a, amaherawh chu vawiin nia Congress party kalphung chu a ni ta lo. Pu Lal Thanhawla hi hruaitu ropui a ni a, CM-ah vawi 5, MLA-ah tum 9 ngawt thlan tlin tawh a ni, ani ang hi midang kan nei hnai thei ang em tih a ni. Pu Zoramathanga kan Chief Minister zahawm tak hi CM-ah tum 3 a tanna tur a ni ve ta, a vawi 4-na hi chu a hun lo thleng se amah pawh a inzuam em tih a ni ve thei tawh a.
Undivided Aizawl District, 4-Tuirial Assembly constituency-by election-ah Congress-in pathumna a hauhna chhan chu, Mizoram pum ngaihtuah lova mahni veng leh khua tan rualawh kan ti na lutuk thin. Nov. 27, 2020 bial ruakah puan an nih khan Serchhip bial mipuite chuan MNF sorkar hi engemaw chen chu a khalh ngil thui hman hle a ni. Congress hi a in reform a ngai a ni tih hi mipui tan hai rual ala ni lo. Kum 2019 Congress Bhavan hawn nia current a awm lo thut ang kha 2024 Bhavan hawn niah a thleng nawn leh ang tih hi ka hlau deuh a; Congress hi a sorkar ngei a ngai a ni. Party pawh tha takin a kal zel ang, chutiang tur chuan Mizoram mipuite pawn an duhsak ang. Politics-a kan awm a nih rau rau chuan ramin a thatpui tham law law hian awm ila. Political party hi mihring awmkhawm thukhat vawtlang huangkhata awmte an ni tlang a, rilru inhawng zau taka awmkhawm thiam pawh party mite tan a pawimawh hle mai.
MNF hian tum se chuan, sorkar tha tak hi chu an nei thei, a mihring pawn an tlinin ka hria, amaherawh chu sorkar chak zawk lam pawh an la hawi hlei thei lo, election hnai tawh takah pawh, a hniam zawnga an kal chang ala tam mai; anmahni paw’n tha an tih sorkar an siam thei, mahse an hun a liam dawn hnai ta si a, an la ui ngawt ang; beisei chu pha dawn lo mah se, an sorkar leh pawh hi kan duhsak, amaherawh chu an sorkarah hian Corruption hi an veng zo lo em atin ni. Sorkar sum dinhmun ngaihtuah lovin works-ah an kal na lutuk a, hei hi pawi pawh ka tihsak hle a ni. MKHC te paw’n thuchhuah siamin kut tling loa sum lakluh leh duhamna laka fimkhur tura mi tin ngenin dan lo a ram pawn atanga bungraw lakluh (smuggling) te, hmasawnna ruhrel thawhna leh kawng danga dik lo taka sum siamte hi tumahin ti lo turin mipuite hnenah ngenna an siam hial a. Kum 2005 RAM HRUAITUTE X -RAY- na thu ziak ka hmuhah chuan MPCC President hi hruaitu lu ni se, Corruption do ngam tura hming ziah hmasak ber kha a ni a, midang hming ziahlante chu – Pu F. Malsawma, Pu J.Lalsangzuala (L), Pu S.H Pautu, Dr.H Lallungmuana, Pu F.Lalthanzuala, Pu R. Lalawia (L), Pu Rokamlova(L), leh Pu Bualhranga te an ni.
Tunhnai, Manipur Zofate puala Kolasib kawng zawhnaa mipui thahnem tak zinga hunserh a hmannaa Rev.C.Lallungmuana Bible- chang thlan 2 Chronicles 32:8 ”… ani zawng mihring chaknaah a innghat a, keini zawng LALPA, kan Pathianin min pui dawn a, ral chu min dosak dawn a ni” tih thu hian a tlar hnung lam hi han luah ve leh se la ka duh a. Kan hma lawkah khian Mizoram mipuite’n duhthlanna hun tha kan nei leh dawn mipuiten mipui duhthlanna-a democracy inrelbawlna hi an lo khalh kal theihzia an entir dawn a ni. Mizote hi kan rin Pathianah kan intihchak a ngai a, kan chak phawt chuan MPF te beisei sorkar pawh kan nei thei ngei ang.

Exit mobile version