Site icon The Aizawl Post

Israel-in Gaza Strip kawng engkimah dangchat hmiah

Israel chuan kar kaltaa Hamas tena an beihna chu an 9/11 tiin an sawi a. He thila sulsutu ber (mastermind) Palestinian militant Mohammed Deif chuan Al Aqsa Flood tiin a sawi. Israel mi duh ber niin tuna Hamas te chet dan chu Israel-in Al Aqsa mosque a beihna chhanletna tiin a sawi a ni.
May 2021 khan Al Aqsa Israel sipai tena an dap avangin Arab leh muslim khawvel chu an thinrim mangkhen a, kha vang khan tuna thil hi thlengin Deif chuan uluk takin Israel mipui 1,200 chuangin nunna an chan phah tawhna ni mek hi a rukin a ruahman zui ta char char tia sawi a ni.
“Israel sipai ten Al Aqsa mosgue Ramadan laia luhchhuaha worshipper te vua a, bei a, kum upa leh naupangte mosque atanga an hnuhchhuah rahchhuah a ni,” tia sawi a ni a, “Hengte hian thinrimna nasa tak a thlen a ni,” tiin a sawi bawk.
Al Aqsa mosque beihna avang khan Israel leh Hamas te chu ni 11 zet an inbeih phah a. Helai hmun hi Jerusalem-a awm niin Israel leh Arab tena an hmun inchuh reng a ni.
Al Aqsa beihna kha kum hnih kalta daih niin tuna buaina thleng mek hi kum 1973 Arab-Israel conflict hnua Israeli defence pherh ber tum anga ngaih a ni a. Israel thinrim chuan tun thlengin nasa takin Gaza chu a beih chhunzawm mek reng a.
Deif hi Israel-in tihhlum a tum tum sarih lai paltlang tawh niin kum 2021 kha mipui hriat theiha a hmel hmuh hnuhnun ber a ni a. Hamas TV channel-in kar kalta Inrinnia Deif an sawi a nei dawn an tih khan palestinians te chuan eng emaw pawimawh a awm tih an man fiah nghal thei tih hial a ni bawk.
“Vawiin hian Al Aqsa chungchanga kan thinrimna leh kan ram leh mipuite thinrimna chu a keh ta a ni. Kan mujahideen (fighters) te chuan a hun ta e an tih hun a ni” tiin Deif chuan a thusawi record pekchhuahah a sawi a.
Deif thlalak hrim hrim hi pathum chauh a awm a. Pakhat chu a kum 20 lai bawr vel niin a dang chu hmaituamna nena a awm lai niin a dang leh chu a hlimthla a ni a, a audio tihchhuah nan hian a hlimthla lanna chu a hmang a ni.
Deif awmna chin hi hriat a ni lo va, Gaza-ah emaw tunnel-ah emaw hmun him takah a awm dawn tih erawh rin dan a ni a. Israeli security te chuan tun thil thlengah hian Deif chu sulsutu ber a ni, an ti.
Palestinian te chuan Israeli air strike-in a nuai Gaza-a chenna in pakhat chu Deif-a pa in tiin an sawi a. Israel-te beihnaah khan Deif unaupa leh an chhungkaw member pahnih dangin nunna an chan tiin sawi a ni bawk.
Hamas lam chuan Israel beihna chu Deif, Hamas Al Qassam Brigades commander ni bawk bakah Yehya Sinwar, leader of Hamas-in Gaza te thutlukna a siam tia sawi a ni a.
“Thluak pahnih a awm a, pakhat chu mastermind a ni,” tia sawi a ni bawk a. Operation neih tur chu Hamas leader tlemte chauhin an hria tih a ni bawk.
A ruk thei ang bera kalpui a nih avangin Israel hmelma hlun leh Hamas te sum hnar ber Iran hruaitu zingah pawh a lawk zual chauhin an hria tih a ni bawk.
Tehran chuan Israel lakah major operation kalpui a ni dawn tih erawh a hrechiang a, mahse Hamas te maw Palestinian leadersip emaw Iranian thlawp tho Lebanese militant Hezbollah te nen emaw room khatah awm khawma sawihona an nei miah lo a ti bawk.
Iran top authority Ayatollah Ali Khamenei chuan Thawhlehni khan Tehran chu Israel beihnaah a inrawlh lo a ti a.
Deif chuan fimkhur taka ruahmanna siamin bumna mawi tak a kalpui an ti a. Israel-te chu buaina nasa zawk kalpui duh lo anga inlantir leh Gaza economic development chauh thupuia neiah an lantir tih a ni a.
Chutah Israel-in Gazan workers te hnenah economic incentive pek lam an ngaihtuah laiin Hamas fighter-te chu training pek ruk reng an ni thung.
“Tun thil thleng atan hian kum hnih kan inpuahchah tawh,” tiin Ali Baraka, Hamas external relations head chuan a sawi a.
A thusawi tihchhuahah Deif chuan Hamas te chuan Israel te chu Palestinians te laka crime an kalpui titawp tura an ngen reng thu leh lung in tangte chhuah zalen a, nghaisak an kalpui titawp tura an ngen fo thu leh Palestinian ram an luah chhuahsan tura an ngen fo thu a sawi bawk.
“Ni tin Israeli ten kan khua, leh West Bank-a khawpui te luhchhuahin kan chenna in te an luhchhuah a, min that a, min hliam a, min tichhia a, min man bawk a. Chutih rual chuan kan ram acre sang tam tak min chhuhsak bawk a, kan khua leh tui te an chenna in atangin an nawrchhuak bawk a ni,” tiin a sawi.
Kum tam tak chhung chu West Bank hi buaiin a awm tawh a, ram zimte 100 km a thui leh 50 km vela zau chauh niin kum 1967 a Israel-in a lak hnuah Israeli-Palestinian buaina hmun ber a ni ta a ni.
Deif chuan Hamas te chuan dan kalha Israel-in an ram a luhchhuah chu tihtawp a nih theih nan khawvel ram dangte pawh an ngen tawh tiin a sawi a. Mahse, Israel chuan a runluih zui zel a ni a ti bawk a. A hma pawhin Hamas te chuan Israel te chu Palestinian prisoners te humanitarian deal siama chhuah zalen tura a ngenna pawh Israel chuan a hnawl zel tiin a sawi bawk.
Deif hi kum 1965 khan Mohammad Masri tih hming puin 1948 Arab-Israeli War avanga din Khan Yunis Refugee Camp-ah a piang a. A hnuah militant leader niin Mohammed Deif tia hriat lar zui niin Hamas te chu kum 1987-a Palestinian uprising hmasa ber Intifada tih laia a zawm a ni.
Kum 1989 khan Israel chuan manin thla 16 vel hrenin a awm niin Hamas te chuan an sawi a.
Deif hian Gaza-a Islamic University atangin science degree a nei a, hetah hian physics, chemistry leh biology te a zir a. Arts lama tui tak niin university’s entertainment committee hruaitu niin hma latu ber a ni bawk.
Hamas-ah pawh a thleng sang chak hle a, Deif hian Hamas te tunnel network siamin bomb siam lama an mithiam a ni bawk a. Kum sawm tam chhung chu Israel most wanted list-ah a chung berah awmin suicide bombing hmanga Israeli tam tak tihhluma mawhphurtu nia ngaih a ni.
A nawlpui hriatah a inlar ngai hauh lo va, lansarh loh chu a tan thihna leh damna tluk a ni a. Israel in tihhlum tuma an beihnaah a mit lehlam hlohin a keah hliam a tuar bawk tih a ni.
Deif nupui leh a fapa thla sariha upa leh a fanu kum 3 leka upa chu kum 2014 khan Israel air strike avangin an lo thi tawh bawk a.
Amah thah tumna a pumpelh theih zel avangin Palestinian zingah chuan hero niin tun thlengin modern digital technology heng smartphone te ang hi a la hmang chhin ngai lo tih a ni bawk.
Hengte avang hian Palestinian te zingah chuan Deif chu a lar hle a, hero-ah ngaih niin a chungchang ngaihven em em niin Palestinian te zinga lar ber leh ngaihhlut hlawh ber zinga mi a ni bawk.

Exit mobile version