Rev Dr Ramengliana
Dam chhung tawi teah hian mittui tlak hun te pawh awm ve nual mah se chung Khuanu hian indawm kun reng tur chuan min ti bik miah lo mai. Hringnunah hian nuih nite pawh a her chhuak ve chamchi tho va. |henkhat phei chu kan dam chhunga kan theihnghilh ngai tawh loh tur an ni. Ngaihtuah chhuah changa min tinui ver ver thin thil tam tak kan tawng theuhvin ka ring. Chutiang thilte chu kan hringnun tawi tea rohlu kan kawl chhunte an nih mai dan te pawh hi a awm a. Han sawi chhuahte pawh thil nuam angreng tak a ni a. Tun tumah hian lehkha kan zir ve laia ka thil tawn hlimawm thenkhat han sawi ka chak ta tlat a.
1. Vawih timing lo ber
Matric ka pas chu tum lawk loh deuh maiin Union Christian College, Barapani (Meghalaya) ah PUC (tunlai Cl XI&II) zir turin chhungten min tir thut mai a. Arts lak tuma chhuk kha Science ka zir ta daih mai bawk a. Mahni khaw piah lam khawi mah la chhuak vak ngai meuh lo kha hostel-ah India hmarchhak hmun hrang hrang atanga fuan khawm thiante nen kan han awm ho ta a nia. Thawm a na duh hle. Rui fe fe, lehkha zir lam ngaihsak lo fe fe leh mawl phelh phawlh pawh kan tam hle a ni. Ka ngaihtuah let hian kan zirtirtute kha an lo hah thin awm ka ti ngawt mai. Tleirawl rual hostela dah khawm enkawl kha thil namai a ni lo.
Kan mathematics teacher khan mi hauh hrep hi a ching khawp a. |um khat pawh eng kan tihsual em em pawh kan hre lem lo, a class la tur inbuatsaih tha vak lo zawk nge, zirtirna lam aiin min fuih leh hauh lamah a tuan a. Min tim chiam hlawm mai a. Kan ngawi thap mai a. Kan thianpa (tunah chuan medical doctor a ni tawh) kha tlar hmasa berah amah chauh a falin a thu a. Midang zawng chu tlar thumna vela atanga thu kan ni a. Khatia kan hotupa thinur min hauh tui lutuk, a han inhampuar thawk la ngawih det lai tak khan tlar hmaa kan thianpa kha a rawn vawih ta tet a nih chu! Kan hre pha vek lehnghal! Midang han puh turin a thu fal nasa mai si! Inhauh mood pawh a awm tawh lo, kan nui teh ta huk mai a ni. Kan hotupa tih ngaihna hre lo pawh a insum zo bik lo! Inhupa nui kar kar chungin ‘Take some exercise!’ te a ti vel ta mai mai a ni. Tun thleng hian ka ngaihtuah chhuah changin ka la nui thin. Kha mi hun taka a vawih kher kha eng vang nge ni ang tih hi ka la ngaihtuah fo bawk a!
2. |hian tha ngeiawm ber
College kan kal lai hian thil mak deuh deuh tawn tur a tam duh khawp mai. BA kan zir laiin thian tha deuh mai ka chhar ta tlat a. Zu tui ti deuh mai hi a la ni zui! Engtin nge, kei zuk leh hmuam pawh ti ngai lo, inkhawm chhir kim leh ‘lengzem’ hla pawh ngaithla duh lo khawpa invawn tuma Bible chhiar tlek tlek mai thin nen khan kan inkawm ngeih theih tih min zawt thin. Mahse kan inngaina dun tlat si a (tunah chuan Pathian rawngbawltu chhuanawm tak a ni tawh). Han tih sák a chak chang hian midang a kawm daih thin a! Thil nuihzatthlak tak tak chu kan tawng dun ve nual bawk a.
Ani nen hian MA te pawh kan zir chhunzawm ta zel a. NEHU-a kan luh tirh hian thian dang pakhat nen kan pathumin hmeithai pakhat inhnuai Shillong-ah kan luah ho a. Ka thiante pahnih chuan an thil duh ti turin min thlim zing hle mai. Kei lah chu inkhawm chhir kim ngei ngei ka tum thin bawk si. Chawlhni vawi khat chu Chawhnu inkhawm bang ka haw thla a. Ka thianpa chu a phurin a lo lawm em em mai a. Hlim em em maiin a vanneihzia min lo hrilh nghal mawlh mawlh a. Eng nge chutia an vanneih viauna chu tia ka han zawh chuan – Assam Rifle Bazar vai ho Mela-ah an lo han kal a, nghakuai ang deuhva bottle khai chhuah chi game-ah khan a senchi bottle 3 lai a lo han khai fuh niin! Ka va han ngei tak! “I vannei hleinem, i vanduai zawk a nih chu,” ka ti let zek a! Inthiam lo deuh tut a, “Vannei kan intih nak alai a!” ti nuah nuah chungin an la in loh bottle paipawnin NEHU Campus Hostel lamah thiantha dangte a vanneihzia hrilh turin a chhuk ta hna hna a nih kha!
3. Che chhe ber of the Year
NEHU Campus, Mawlai-ah khan ka lehkha zir chhung ka khawsa rei khawp mai. Hun hlimawm tak tak kan tawng nual bawk. |um khat chu Mess hall-ah chaw ka lo ei tawh a, ka thleng ka lo sil zo tawh a. He ka sawi mek ka thian hi ama thleng nen a rawn lang hlawl a, “Chawhmeh kan nei a nia rawn chhuk rawh, chaw kha dawh leh mai rawh,” mi rawn ti a. Kei chuan, “Ka lo puar tawh asin, mahse tlem chu ei leh theih thovang chu,” tiin ka va dawh leh a, hostel lam kan chhuk a. Vawksa an lo chhum hluah mai kha a lo nia! Ka ei tui ta khawp mai a. Chaw la ei lo zawng pawh an kham deuh vek hnu pawh chuan ka la ei ta zel a! Chutah thianpa chuan, “Ka han puang tawh mai ang e aw…ka chhoh khan ani hi chuan chaw lo ei kham tawh a nia!” a han ti mai chu kan nui nasa kher mai! Ka lo ei puar lem lo hle emaw ni tehreng ni? Nge chaw ei tam leh tam loh hi chawhmehah a innghat thui viau?
Kan NEHU Campus kha ramhnuaia zu awm kha a nia. Thosi, pangang, rul …tih angreng kha an awm duh phian mai. |um khat chu kan u pakhat hian rul tereuhte, zungte tiah vel tur hi a man a. A khal vel mai mai a. Hmeichhe hostel bul thingpui dawrah keng pheiin nula ho fiama tihthaih der nan te a va hmang vel a. Chutah le, thil pawi pawh thlen tham lo tura ngaih rul khan a kutphahah a chuk ta zauh mai a. A tirah chuan eng teh chiamah a ngai lo va. Mahse a tur kha a lo chak phian ni tur a ni. A effect a rawn lang chho nghal a. Hospital-ah meuh luh ngaiin kar khat dawn lai a han inenkawl phah ta hial a. A thih mai te pawh kan hlau hman lek lek a nih kha! A hnuin Campus Mizo Chanchinbu chuan, ‘Che Chhe Ber of the Year’ -ah te an thlang vel! Intithei fuh lo fal hle! Ngaihtuah chhuah chang hian chhungril a nui ver ver thin.
Lehkha kan zir lai hun te kha a lo nuam hle. Kan nunphung a tluangtlama, buaipui tur thil a tam lem lo. Mahni hmakhua theuh suih tuma awm hlawm kha kan style a inang lo hlawm hle thin. Nunphung lah a danglam hlawm narawh a. A tlangpui thuin hostel-a kan awmpui leh kan lehkha zirpui thinte kha mi hlawhtling tak tak an ni deuh vekin ka hria. Kan awm ho laia kan khawsak ho dan mawl te te leh nuihzatthlak tak tak han ngaihtuah chhuah chang hi chuan Pathian khawngaihna nasatzia hi a lang thin a ni.