JC.Zoremi Hmar Joute
Furpui hun hnawng kan hnungpuak tan a, vangpui hun nuam kam chên leh tan chu a ni ta der mai. He hun hian lung min len a, khaw awm dan leh khaw thim hma ta deuh te, ruah tlem azawng la tla zeuh zeuh mah se favang rim kan hre viai viai tawh a, di ngaia kur leh fam zun ngaia kurte tana inhmeh tak he vangpui hun nuamah hian duhsakna ka hlan a che u.
Kan ramah HIV kai thar leh AIDS vei kan pung hle niawmin thawm ka hria a, eng tia han tih chi nge maw ni dawn ni! HIV kai a hlauhawmzia leh hlauhawm lohzia, ART damdawi ei that chuan a kai ve lote dam chen kan dam ve thei tho tih thu hi kan au hla ber chu a ni mai a. Buaithlak deuh chu kai hlauhawmzia kan sawi a ngai a, a hlauhawm lohzia sawi a ngai tho si; thu inkalh tlat kan aupui lo thei si lo hi a buaithakna ber chu a ni mai awm e. AIDS vei hming kan thup a, HIV kai hming leh nihna kan thupsak a, hei hi thil tha tak a nih rualin anmahni kha an fimkhur loh chuan HIV theh darhtu tangkai tak an ni thei.
Mipat hmeichhiatna kawnga fihlim, ruihhlo ti ngai bawk si lo vei tam tak hi, kawppuite atanga kai an ni a, kawng danga kai, accident bawihsawm vanga kai te, thisen thianghlim lo dawn vanga kai te hi chu an awm ve nain sawi hluai tham an ni lo va, heng mite hi chu an lainatawm zual a ni. Mahni thiam loh ni miah lova nupui pasal, ngaihzawngte atanga kai an tam em em a, rilru an tina a, hetiang mi hriat tur awm thar reng mai hian mi a run tak meuh a ni. India rama HIV kai tamna ber state hi kristian ram kan ni. Ring lotu tan entawn tlak kan ni lo ve ngawt mai. A pawimawh berah chuan kan tu leh fate chin hriat a ngai a ni. In chhunga kawhmawh bawl miah lo, kai ve theia kan rin leh kan dah phal lohte hian an kai ve thei em em tih hria a, an awmdan chik peih leh, zirtirna pek that hi nu leh pa leh pi leh pu ten kan tu leh fate kan ven theih dan chu a ni mai awm e. HIV kài hlauhawmzia sawi tam hi kei tha ka ti zawk; vanduai thil thua an lo kai palh a nih erawh chuan nunphung pangngaia an nun theih nan damdawi ei that chuan rei tak a dam theih tih erawh hrilh thung ila thain ka ring e.
Ti daih teh ang; kan rama thing leh mâu, kan luidung leh nungcha tam takte hi, an rêm chak hle tih chu kan hre theuhin ka ring a. Inzirtirna kan nei tha lo emaw, kan mithiam ten an sawi lo lah ni mang si lo, a mipui lam hian kan zir lo deuh em mawni chu aw tih theih hian thil a awm thin a. Tun laiah khaw thenkkhat chu an fing ta a, an khaw luidung humhalh nachang an hriat mai bakah, khaw thenkhat phei chuan sangha chaw te luidunga thehin, an sangha tur, nakina lo pung zel a, man theih hun chhung an siam laia duhthála an ei theih hun tur kha thlirin, an humhalh ta thin a, sangha man nan pawh Lèn bak hman an phal lo va, nghafuan man tuma zan riaka thawk chhuak thinte khan mi man hlauvin nghafuan an veng ta zawk a. Hei hi thil hlû leh finthlak tak niin ka hria.
Ngun taka han ngaihtuah vang vang hian, phâi sangha mamawh lo tur khawp lui hi, Pathian hian Zofate hi min pe niin ka hria. Pawi ta bera chu thu hnu dâwn lo reng reng, nakin hun ngaihtuah miah lo. ‘Dàwn tâwi suihlungmawl’ kan tam em avang hian kan luidung nungchate hi an rêm duak duak mai a, a finga te pawh kan fin a tlâi hman lek lek chu a ni ber e. Luiah tûr an han phul a, sangha man tum khan man an tum loh thleng thlengin an tihlum a, thil nung reng reng, kha luia awm tawh phawt kha chu an thi vek zel mai si a. Kan luite pawh a pâtek zo va, ei faitu sangha leh luia chêng nungcha awm ta lo chu, an tawp hma bik em em mai a ni. Tlâi khat sangha hmeh châk vanga tûr hmang hreh lo khan, ama hrawk mai bakah Zofate hrawk a hrêk tel tih a hre lo nge a pawisa lo; ka haw riau a nia. Hei hi engtin emaw tak simtir dan hi a awm tur niin ka hria.
Lui kan han kal a, lui tui fim kar maiah Lêngphar rual lo tla sap sap mai te, nghalim, nghazawngêk ten lung bàl an lo tlàn sap sap mai han hmuh te hi a nuam em em a, kan upate, kan pasalthate phei chuan, “Nghal mal thanga awh ai chuan, Bâwng dawha sangha lo tla vâr uárh hian mi a tiphûr zawk e,” an lo ti hial thin a ni.
Kan luidung te, thing leh mâu, nungchate hian inzawmna an nei vek a, a pawimawh ber keini mihringte phei hi chu an tel lova nung thei lo kan nih kan hre vek. Mizote chauh hi kan ni em ka hre law, kan kut hi a hlei em em mai a. Ramhnuaiah han kal ila, kan tana hnawk em em pawh ni lo, kan pawi sawia min lo vaw zuk zuk pawh ni hlei lo, thing leh mâu kan han hlâwi thlazen hi chu thil tul lo tawp a ni. A thar lo to va, lo thang lian leh tur chuan kum tam a mamawh tawh thin si a, insum hram hram a ngai a ni. Kan lui hnâr chawmtu thing leh mau hi, kan humhalh hram hram a ngai.
Tin, hei Mizote hian Rawtuai hi kan ngaina em em mai a, ramvakmi ten Rawtuai khawrh tur a awm vat theih na’n ti a, ram an han hâl ngawt thin te hi thil âtthlak tak a ni. A thar a hunah chuan a rawn thar mai dawn a, lo nghak ve mai se la. Rawtuai thar hma vanga hausa ta hluai hi an awm pawh ka ring chiah lo. Ram hàl ngawt mai hian thing leh mau mai bakah nungcha tam tak a tihlum a, loh theih lohva Lo atana kan vât a, kan hàl mah tih tawh nak alaiin. Rawtuai vang lo pawhin, kut hlei hrim hrim vanga ram hâl duh mi mawl uchuak pawh kan la awm, hei pawh hi a YMA ang zawngin emaw, nasa zawka kan la inzirtir a ngaiin a lang e.
Kan ram, kan neihchhun liau liauah hian, nakin lawkah chuan min châwi veltu ‘Lèntupui’ te kan la nei lo ang a, ‘Tuk loh ram dài’ kan tih meuh pawh hi a la ro bum mai ang tih a hlauhawm deuh roh asin. Zin chhuah nikhuaah khua kan han pêl a, thing leh mâu zîng khup mai kâra Tlaizawng lo pâr suau suau te, va tinreng hlim chiar ri ngaithla chunga boruak dai nuam em em mai, ram rim nam chék han hip vàng váng te hian dam an ti manhla a. Khua a lo thâl a, Fartuah leh Vaube, inchawih nalh em em maia an han vul dun te hi mit pahnih aia tam neih châkawm khawpin thlir man an awm thin. Thing leh mau humhalh ila, kan luidung duat ila, ‘Hei aia ram nuam hi awm ve tak ang maw!’ tiin, kan la zâi thle leh bàwng báwng dawn zu nia.