Rev Dr Ramengliana
General Secretary, NEICC
Naupan lai hun kan chhui kir changa langsar ber leh nuam kan tih hun ber, kan lunglen kai thotu lian hunpui kan thleng leh dawn ta. A mak khawp mai. Mizote ang em em a he hun hi “Hlimna Ni Ropui” anga hmang hi awm ve tak ang maw. Hnam dang hi chuan an ti keuh keuhvin a hriat a, keini chuan kan ti hup hup a ni ber e. Krismas ngat hi chu, tu’n lo haw lo se, a thingtlang apiangah a nuam tih hi kan ngaihdan a nih fur ka ring. Thingtlang khuaa sei lian kan nupain pawi kan tih thu kan sawi fo chu kan fate khawpuia seilianin kan naupan laia kan hriat zawng zawng ‘Krismas boruak’ an hre ve ta mang lo hi a ni.
Krismas sawisep ho mai mai
|henkhat chuan Krismas te hi an ngainep khawp mai. Isua pian ni tak tak lo leh hmanlai sakhaw pakhat hunpui mila lawm tak vel mai mai anga sawiin a nep zawnga chhuah an tum thin. Hetianga sawitute hi chuan Krismas awmzia an man lo chiang hle. A taka hmangtute chuan a hun leh ni kan buaipui lem lo. Birth ‘day’ –ah kan buai lo va, ‘birth’ hi kan ngaisang em a ni. Krismas hi Isua piancham lawmna a ni ber lo va, December 25 hi kum zabi 4-na tang vela an hman tan chauh a ni nghe nghe awm e. Mahse, hringfate chhandam tura Isua lo pian hi hemi nia kan lawm ho a. Theih patawpa tihropui a phu a ni.
|henkhat chuan ‘X-mas’ tia han ziah te hi an vei leh a, an ulukna ruamah chuan an hriat thiampui hle laiin ziah tawi dan chi khat a ni leh mai a. Hawrawp pakhat ‘X’ hman hi sual a nihna a awm lem lo. Greek tawngah chuan Krista tih hi Xristos tih a ni a, a lam tawi an hmang a ni ve mai. Kristian hmasaten chhinchhiahna atana sangha an hman thin chhan pawh kha Greek tawnga IXTHUS (sangha) kha Iesous Xristos Theo Huios Soter ( Isua Krista Pathian leh Chhandamtu) tih lam tawi chiah a nia. A ngainatawm khawp mai. ‘X’ hi a nep vak lo ve!
Kumin chu a lai hret dawn a ang
Kumin Krismas chu Thawhtanni-a a tla tlat mai hi a lai deuh niin a lang. Pathianni kan serh ang a, a tuk Krismas kan serh leh ang a, ruai ni chu a hla dawrh mai dawn a ni. Thenkhat phei chuan an lo ning hman ang tih hlauhawm a ni! Mi hi kan buai tawh a, Krismas boruak nung tak kan neih loh phei chuan a ni 3 han awl tawp chu a huphurhawm lek lek a ni. Hmun thenkhatah chuan Krismas ni ngata ruai theh hi inhmeh an ti zawk a, a tukah an han chhunzawm leh ngat bawk a, remchang angreng tak a ni.
Hetih lai hian Manipura kan unaute chuan Krismas a huhova lawmna hmang lo turin thutlukna an siam tawh a ni awm e. Tun kum 5 chhung chu buaina neuh neuh a tam khawp mai. Covid hripui avangin kum 2 chhung nunphung pangngai kan neih theih loh hnuah kumin buai namen lovin an han buai leh a, khawngaihthlak tak an ni. Tawngtainaah hre hlawm ila, tanpui an ngaihnaah tanpui turin i inhawng zel ang u. Keini ho hi chuan uar takin i hmang hlawm teh ang u. Hun tha kan nei reng dawn tihna engmah a awm loh hi maw.
A phawvuak leh a tak thliar thiam
Hringnunah hian lungngaih leh lawm, hlim leh mangan, hrisel leh nat te hi a inchhawkin a awm a nih hi. Chutiang bawk chuan intihhlim leh intihmuk hun te pawh a awm ang. A inbuk tawk thiam lo chu an che buai thin. Thuthlung Hluiah Israel fate pawh khan kut an nei nual a nih kha. Khang kutte kha khawtlang hlim hona hun a nih rualin hriat reng tur fiah taka pek an ni thin. Intihhlim thiam a pawimawh, chutih rualin hriat reng tel tur kan nei a ni tih hai loh a tul thin. A phawvuakin chhilh zo vek lo sela, Pathian pawl turin i inbuatsaih teh ang.
Hetiang hunah hian chhungkaw boruak nuam tak neih a hlu takzet. Nu leh paten thil dang inbah hnawk loh hram hram tum ila. Kan chhungkuain hlim taka kan hman ho theih dan turin kan rilru luah se. |halaite pawhin mahni interek hrana mimal hlimna zawn chiam aiin midangte tihlimtu nih a hlutzia hria a tha ngei ang. Buaina tam tak lo chhuak thin leh boruak hrehawm chhungkaw tinuam lotu hi tu berin emaw mahni duh zawng a um luat vang a ni duh hle a. Midangte veitute hi hmang nuamtu ber an ni mai thin awm asin. Theihtawpa chen i tum lai khan i tihnat theih zawng zawng kha hre kar ang che.
Krismas Thlarau
Krismas nihna dik tak chu ‘thilpek’ a ni a. Chumi avang chu a ni mai thei e ‘Christmas Gift’ an lo uar viau. Gift nen hian Krismas hi a inhmeh a ni. Chumi thlarau chuan min chiah hneh sela a duhawm ber mai. Thilpek hlu tak pe thei dinhmunah kan ding kher lovang, mahse pe thei theuh kan ni tih erawh chu hria ila. Nu leh paten kan fate tan kan hun hlu tak kan pe thei, thalai zawkte pawhin puih ngaite tan kan hun hlu kan pe thei. A chang chuan thil hlu kan tih tam tak aia hlu chu kan hun a ni. He Krismas hun hlimawmah hian i hun hlu tak i peka nun danglam tur an tam dawn mang e. Thutpui la, tanpui teh. A laimu tak tak chu khawvel tana Pathianin a Fapa min pek hi a ni si a. Beiseina nei tawh lote tana Beiseina rawn thlen a, Thima awm te tan Enna, Mitthi te tan Nunna a rawn thlen dawn a ni si a.
Khawvel thim en tura chu hmangaih puan nem sinin
Bethlehem tlang khawharah chun riang Mari chawiin,
Inngaitlawm leh hrehawm tuarin kan tan a lo piang a.
(Thandanga)