F. Lalremsiama
Chaltlang
8415994340
Ve tei vet min lo ti suh. Ka thlir kual velna hi a zau asin. Mas ka hmang tam tawh lehnghal. Mi dem hman a ni tawh lo. Fak leh dil hun a nih hi! Sawi kim sen loh, hmun dang dangah hman dan inang lo, danglam zel hi. Pu Vankhama Eternity Poet (Keima phuah), Pu Rokunga Century Poet, Pu Vanmawia, Pu Thandanga, Pu C. Lalkhawliana, Hranghlui Mas ti Mas tu te Pu RL Kamlala, Pu Patea, Pu Suakliana leh mi dang hetia ka sawi zawih zawih chak zozaite vang ngawt pawh hian “Krismas kan lawmna Ni Ber” ka ti ri thlawt mai. Sawi nawi sawi nawi duh ting suh u. A aia Mizo nawlpui lawm lungrualna a awm ka hre mawlh lo. Lo lawm mai teh.
Thingtlang leh Tawnhriat han tih ralah chuan Tualte khua leh Vangtlang khuaa Kum 1950 vel laia Mas ka hmante kha a ni mai. Zaikhawmna Nu leh Pa, nula tlangval, tleirawl leh naupang lungfing deuh chin – “Mas Thlengtu” ina zaikhawm tlaivar kha. Naupang lungfing, Pawngsen tlaivar an tih ang leka tlaivar ve satliah, hlasak lam leh kiang hnaia thu te nena lungawi em ema zankhua thutho (dun) nuam ti leh thlahlel ta lua pawh ka ni lo. Krismas ka lawm a ni mai.
Chhangban leh Kurtai tlang (A vei lam) tihzui fo thin kha! Buhban fai chiahpuam, dah huhil, den phut, thlangraa thlei dip, tui nena ngun taka hmeh hlawm, changel hnah thianghlim taka fun a, chhum hmin, ban tui tak, a funtlang atanga ah (ata then) khat leh kurtai tlang, kutzungpui tiat vel kha Biak in kawtah kan ei luai luai a ni. Tunlai chhang tui leh tha ber ber te kan ei tluk aia nasa mah zawkin kan eiho. Thingpui paw, bawnghnute sawr (fresh) pawlh kha a ni leh tawp.
Han tleirawl chhoh ve takah chuan pa nihna leh duhna a lo lang thuaia Tuai(mkh) ni hek lo i! Ka duh loh ka huat em em reng hi chu Tirhkoh Ropui Paul-a sawi hi duhtawk lo chungin tawk mai se. Mit, taksa bung hrang zinga te ber leh rilrua thawk, mipa leh hmeichhe inhiptawnna (Negative X Positive) ang mai a lo tho tan ve a, Zaikhawmnaa inhnaih deuha thut dunte a lo lang a, kan lo inthlahlel ve thei viau mai. Mahse hei pawh hi tunlai ang buan buan hian tuman an kalpui lo. Tunah chuan chinlem a awm ta lo. Engkim engkim an peihsa nghal rup zel! A pawi mange aw!!
Kum 1949 chuan Aizawl khawpuiah ngei, Dawrpui-ah ka Samari Mitha chhungkua hote nen kan han hmang ta a ni a. Hun a danglam Rorelna Ni Ropui ka tem tan. Thlasik lai, December ni 25 tho Mas Ni chu. Aizawla Krismaat, Thingtlanga Masi chu. Thawmhnaw tha ber inbel niah chuan, Kamis bantlawn, kekawr tlawn, puan-pheikhawk sen(brown) leh mawza nen, kawrlum (Pull-over) ban nei lo nen ka hmang tluan ve a, ka hlim ve tho. Ka harh thar kum, lehkha thiamthei ka ni tih ka inhriatchhuah kum a ni a. ME School Zirlai zawng zawng kha ka thiam fai vek a ni ber. Zirlai bu bak lehkha ka chhiar tam hle a. Mi thate chawmhlawm, awmpuiin hna thawh ngai a tam chung khan ME exam-naah chuan ka sang ber filawr. Lushai Chiefs Council Award sumfai thahnem tak ka dawng. Bialnu tih leh ngaihzawng tih lam keimahah a lanna ka hre lo, a lang lo. Mi zawng zawng ka chho en vek!! Khatih hun laia ka rilru ang kha tun thleng hian ka pu leh ngai lo. Hawkdak leh kawlhrawng nih ka bansan chuang lo. Hun hman ka thiam ta a ni mai. Ka dinhmun, keimah leh kan chhungkua ka rilruah a thi ngai lo. Mi ina awmpui mai ka ni a. 1950-ah pawh Aizawl-ah bawk ka Mas. A ngai reng tho, ka zaikhawm hauh lo. Ka lung a leng bawk lo. “Ka awm ve thuawih takin a ni mai!”
Hman leh Tun chu aw. Mizo leh Mas ka then hrang thei lo a ni tawp. IPS-a ka luh kum 1965-ah Mount Abu-ah, 1979-ka CRP laiin Inthlanpui tur vangin chawl thei loin Delhi-ah ka Mas leh a, kum 1981-ah chutiang deuh thoa chawl thei loin, Port Blair-ah ka Mas leh a. Delhi Police a ka awm laiin vawi khat chawlh la thei loin Delhi-a Mizo awm hote nen kan Mas leh a. Tichuan vawi 13-a vawi 9 chu Aizawl-ah ka hmang zuk nia! Assam Capital Shillong-ah te, Dibrugarh, Dergaon Tezpur-ah te kan Mas bawk. Dibrugarh lo-ah chhungkuain, Mizo awm ve te nen kan hlim hle.
Tluk rual loh Mizo tlangval, IFS (Foreign) Pu K.C Lalvunga, India ram pawn daiha awm khan Tuifinriat ral hla te khua, mel sang – sing a hla atang khan a chhungte leh awmpui te nen, Aizawl Mizo Mas an rawn hmang tam asin. Delhi-ah kei nen pawh kan intawng leh nawlh thin! Ani phei kha chuan Mizo tawh phawt kha a ngai ringawt niin ka hria, hmelhriat leh thian hlui pawh ni lo, Mizo hrim hrim kha! An va hlu em!!
Hmanah bawk lawks! Kum 1952 Govt. Mizo High School, Class IX Farewell zet mai, Sister Pi Laii In, Zarkawt chu le! Class VII atanga chho tlang deuh vek kha kan ni, kan innela kan inhre tlanga kan inngaina hle. Ze chi tin, Rimawi lawm leh tum thiam, inkhel thiam em em leh fiamthu nuihza thiam leh keini ang thiam nei hauh lo te kha nuam ti ber ber leh hlim tawp nei lo chi kha kan awm nual a. “Aw” ti maithei zel lah bo lo! Zanlai pelh hret-ah Thingpui leh a hmeh nen. |hianpa Dunglena, Lalruata leh Rohmingliana te kha tingtang pute, zaithiam K. Ropianga te. Nula zaithiam nei lo. Mi khuang rualpui thei tlat, Krismas Hla te, Ramngaih Hlate, Lenglawng leh Love Song nuam ti tak leh hlim em em a saho thei vek, Chatuantawii ni lo vek. He Hla lawm vek si te kha! Chhim leh Hmar, Chhak leh Thlang kan lungrual vek, inthliar awm lo. Tu mah khatih lai khan inngaizawng kan awm lo. Nuam ti takin kan tlaivar vek.
Class Farewell-a tlaivar hmasa ber kan ni. A boruak so sangin min chawi a ni ang, Jim Reeves-a Christmas Hla “I’m dreamin of a white Christmas, Just like the ones I used to know….” Tih hla ka han Solo chhum hmak hmak te kha an lawm ve viau-kut an beng viau nia!
Kan tlaivar a ni mai lo. Khawvar eng, nichhuak tan tih khan khawlai kan fang zui phei lehnghal maw le! Zahtheihloh vang a ni miah lo. Thawktu a awm a ni mai! Khatih laia Tlaivar hote kha kan tlem ta hle – Aw Krismas! Aw thian hlui te u – Au Revoir!