Rev Dr Ramengliana
Kum upa lamina an than hnan, an nuna inthlung nghet tlat, thangtharten kan hlat hret hret si a awm thin. Culture pangngaiah chuan hei hi beisei tur leh thil awmze pangngai a ni a. Kristian nun thilah erawh chuan tlak hniamna te pawh a kawh theih avangin a pawi thei viau zawk dawn a ni. Tunhmaa Pathian rawngbawltute ngaihsanna kha a lian zual emaw tih theih a ni a. Tunlai khawvelah hian Pathian rawngbawltute deuna leh cheksawlhna te thangthar thenkhatin an phuh chhuak leh thin a ni awm e. Kan Lalpa Isua ngei hian ama rawngbawltute a tan na hle tih hi hre thar theuh ila. Rawngbawltuten huaisen thar nan te pawh hmang ila a tha awm e.
1. He khawvelah engmah hlau lo turin a fuih
“Taksa tihluma thlarau tihlum thei lote chu hlau suh u; hremhmuna thlarau leh taksa tiboral theitu erawh chu hlau rawh u.” Mathaia 10:28
He thu hi a zirtir, rawngbawl tura a tirh chhuah hmasak berte hnena a sawi ngat kha a ni a. An dinhmun kha a derthawngin a zamawm em em a. Mahse Pathian chauh lo chu engmah hlauhawm a awm lo, tiin a fuih a nih kha.
Ramsa dang zawng laka mihring danglamna chu hma lam thui tak thlir theih nana ngaihtuahna rilru kan nei hi a ni a. Amaherawhchu, chu rilru avang chuan ramsate neih ve lem loh nia ngaih hlauhna nasa tak kan nei thei ta tlat mai a. He hlauhna hi kan hman thiam loh phei chuan kan nun tibuai thei tak a ni a, min hruai khawlo thei tak a ni bawk. Chuvangin Pathian thilpek hlu tak – hlauh ngai hlau thei khawpa finna hi kan hman thiam a ngai a ni.
Mihring chuan kan taksa thil hi kan ngai pawimawh hmasa ber deuh zel a. Kan taksa tina thei leh kan nunna tan hial pawha hlauhthawnawm thei te hi kan hlau zual bik thin. Isua zirtirnaah erawh hi chuan taksa chin chauh buaina hi chu a nep tham angreng hle ni tur a ni. Taksa chauh tihlum thei a, thlarau lam khawih pha lote chu hlauh thamah a ngai lem lo. Thlarau khawvel leh taksa khawvel han khaikhina a inthlauh em vang pawh hi a ni mai thei.
Pathianin finna, mahni hmakhua thlir theihna, kan dinhmun a that dawn leh dawn loh hriat lawk theihna, ngaihtuahna fing tak min pek hi kan hman thiam a, kan hman dik a ngai. Hlauh tur dik tak chu hlauh thiam a tul. Chu chu finna a ni. Taksa khawvel leh thlarau khawvel atanga thlir kawp chuan taksa chauh tihlum thei ai chuan taksa leh thlarau chatuan chatuan hremhmuna dah theitu chuan hlauh a phu hle a ni tih a hriat mai e.
2. An hlu a ni tih a hrilh chiang
“Chawngzawng pahnih pawisa pakhatah an hralh thîn lo vem ni? Nimahsela, an zînga pakhat mah in Pa hriat lohvin leiah an tla lo vang. In samzaite lam pawh hi chhiar vek a ni asin. Chuvângin, hlau suh u, chawngzawng tam tak aiin in hlu zâwk e.” Mt. 10:29-30.
Khawvelin mi fing leh chhut ril nia a ngaih tam takin Pathian hi awm pawh ni se he khawvel a siam zawh hian inrawlh tawh lovin a chawlsan vang vang tawh angin an ngai. Chutiang chu Deism an ti a, mi tam takin ngaihdan awm ang tak niin an hre nghe nghe. Amaherawhchu, heta Lal Isua thu sawi nen erawh hi chuan chhim leh hmar ang tluka intu lo leh danglam a ni. Pathianin a thilsiam, a duh ang taka a dinte hi engtik lai mahin a thlahthlam mai mai lo a ni.
Chawngzawng hi sava te reuh te a ni tih kan hria a. A man pawh tlem thei ang ber an ni. Chutih laiin Pa Pathian hriat lohvin pakhat pawh a thi dawn lo a ni tih Isuan a sawi chiang em em a. Deism-in a zirtir anga kan hringnun leh khawvel chu Pathianin ngaihsak tawh lova a nih nih ni tura a theihnghilh ang hi ni lovin engkimah a inrawlh a, a hriat loh leh ama thu lovin engmah a thleng ngai lo a ni tih a hriattir a ni. Sava man tlawm ber, hlu lo bera ngaih chawngzawng pawh Pathianin a ngaihsak chuan a mite chu a ngaihsak em em dawn a ni. Ama anpuia din meuh kan ni si a.
Han thliar sin deuh chuan he thu pawh hi a zirtir tirh chhuahte a fuihna bawk a ni a. Ama rawngbawltute a ngaihhlutzia leh a rorelna tel lova an chunga thil te ber pawh a thlen lohzia a sawi chiang e.
3. A rawngbawltute nena inzawmna thuk bik an nei.
“Tu pawh lâwm che u chu kei mi lâwm an ni; tu pawh mi lâwm chu mi tîrtu lâwm an ni.” Mathaia10:40 Lal Isuan a mi tirhte nena an inzawmna thuk tak chu hetah hian a sawi chhuak ta a. Isuan tih tur neia mi a tirh hian a hna pawimawhzia leh amah ngeiin a ngaihhlutzia pawh a lang thei awm e. A sawi awmzia tak chu “Ka tirh ang che u a he hna in va thawh hian keimah ngei kal chhuak ang ka ni e,” tih te pawh a ni thei ang. Kan Lalpa khan a mite lakah a inngai hrang lo hle a ni tih kan hre thei a ni.
Hetah hian Pathian rawngbawltute kan en dan tura Isua duh dan pawh a lang tel nghal bawk a. “An lo lawm che u chuan kei mi lawm a ni,” a tih ngat hi ngaihtuah ngun a tha. Tunlai khawvelah rawngbawltute deu leh cheksawlh boruak a na telh telh niin a lang. Thiltih emaw, tawngkam emawa, insumkarna nei lo leka beih mai te pawh awm thei a ni a. Isuan, “Min va lawm lo em aw!” a tih vang vang tur angin kan khawsa ang tih a hlauhawm thei a ni. Kan Lalpa kha a aia pen chhuaktute nen a inngai hrang hauh si lo va.
Isua khan he thu hi a ngai pawimawh riau a nih a rinawm lehzualna chu a Pa Pathian a sawi kai pha hial hi a ni bawk a. Isua tirh chhuahte lawmtu chuan Isua a lawm a ni a, Isua lawm chuan Isua tirtu Pa Pathian a lawm a ni nghal bawk. Hei thilah hian Pathian, Isua, leh rawngbawltute lak hran theih mumal an ni lo a niang. Luka ziakah phei chuan, “…a hnawltu che u chuan kei pawh mi hnawl a ni; tin, kei mi hnawltu chuan mi tirtu pawh a hnawl a ni e,” a ti hial a nih kha.
4. Tui vawt no khat pek pawh a lo chhiar vek mai
“Zâwlnei chu zâwlnei a nih avânga lâwm apiang chuan zâwlnei lâwmman an hmu ang; mi fel chu mi fel a nih avânga lâwm apiang chuan mi fel lâwmman an hmu ang. Thu dik ka hrilh a che u, hêng mi tê zînga pakhat pawh hi, zirtîr an nih avânga tui vâwt no khat pawh petu tu man an lâwmman tûr an chân tawp lo vang,” a ti a. Mathaia 10:41,42
Pathian rawngbawlnaa han pen chhuah ve hian lawmman dawng tur ang zawnga inngaihtuah a har khawp mai a. A khawngaihna avang chauhva nung leh che kan nih mai avang hian mi tam zawk chuan lawmman dawn tum ang zawnga han hisap tehchiam pawh an inthiam lo thin a ni ang. Amaherawhchu, Bible hian Pathian hminga thil tha titute hi lawmman a pe dawn tih hi a sawi chiang khawp mai a. Vana lawmman kan dawn tur chu um hial tur pawhin min fuih thin a ni.
He lawmman hi ‘Khawngaihna thuah hnihna’ te pawh ti ila a dik thei ang. Pathian khawngaihna avang chauh rinnaa ke pen thei kan ni a, chumi belh chhah chuan kan thiltih that avangin lawmman pawh min la pe dawn zel a nih chu! A rawngbawltu ngaihsak kawngah phei chuan ‘tui vawt no khat’ pek ringawt pawh a chhinchhiah dap mai a nih hi! Engmah hi a thlawn dawn lo. Hetah hian Isuan a rawngbawlna a ngaih pawimawhzia leh a rawngbawltute a ngaihhlutzia a lang chiang leh ngawt mai.
“For a small reward, a man will hurry away on a long journey; while for eternal life, many will hardly take a single step.”
Thomas a’Kempis
LAL ISUAN A RAWNGBAWLTUTE A TAN NA HLE
