By Rev Dr Ramengliana
Nupui ka neih hlim hian hulna avangin hun rei fe awm bo a ngai a. A pawimawhnain min hneh miau avangin lunglen pawh ka thiam em em lem lo va. Kar hnih vel ina hawna remchang a awm hlauh mai a. Chumi ahanga ka kal bo hun a lo thlen chuan ka pang a nuam lo hle mai a. Ka hrawk te chu thip hler hlurin thil lem zawng te chuan a na leh ngut hhin a ni. A dawn hnaih tak takah phei chuan a zual ta hle. Ka nu phei chuan min khawngaiha kal rih lo mai tur te pawhin min ti hial a ni. Mahse kal lo thei ka niin ka inhre bawk si lo.
Bazarah damdawi lei turin ka phei a, ka kal lam te chuan ka hrawk chu a na vin hlur mai a. |hulh mai rilru te pawh ka pu ta lek lek a. Damdawi chu ka han lei a, a tui chi a lo ni a. Dawr kawtah chuan ka han in nghal mai turin ka han intulh dawn a. Chutia ka ka ka an lai tak chuan ka rilruah hian chiang takin “A dam ta,” tih hi a rawn lang ta tlat mai. Rawn sawitu an awm nge, chung lam ahanga ka thu dawn nge, ka ngaihtuahna vak vel ve hrim hrim – ka hre thiam lo. Mahse, ka natna zawng zawng chu a dam ta vek a. A damdawi ka ngeih em vang a ni ti dawn ila, a la thawk hman awm bawk si lo. Kan nu kalsan ka hreh em avang khan na emaw ka inti chawp ti dawn ila chuti taka han lunglenna uchuak chu ka neih ka hre bawk si lo. Nge ka hriat loh leh pawm duh loh hian ka lo nei lian fu zawk? Ka hrawk na thip hlur mai khan mak taka damna a tawng ve hrim hrim? Mak ve angreng tak chu a ni.
Kan chhungkua chu hmun hrang hrangah kan khawsa ve ta fo a. Shillonga kan awm tirh hian kan Biak In chu kan in atangin a hla vak lo va. Pathianni hum khat chu ka fate nen kein inkhawm turin nu ber kan kalsan a. Ani chu scooty-in a hnu feah a lo kal thung a. Biak In chhungah chuan ka pum a na ta thut mai a. Ka insum zo ngang dawn lovin ka hria a. Biak Inah chuan thiar in (toilet) chu awm tho mah se ina va hawn lawka va inpaih thawl mai ka tum ta zawk a.
Kan nu chu pawn lang deuh hleka a hhut avangin scooty chahbi ka va dil a. Ani chuan a bag a han dap ngial pawhin chabi a hmu zo lo! “Scooty ahang khan ka phawi lo em ni dawn le?” a ti a, fimkhur lo tia thinrim heuhvin a scooty park-na lam Biak In kawt kawngpui sir, mi zik huai huaina lam chu ka pan a. Scooty mawng lam box hawnnaah chuan a lo inthiat vah mai a nih chu! Ka pum kha na kher lo se, kan in ngeia va inthiar tum kher ta lo ila chuan kan scooty kha kan chan mai awm e. Chabi kha a langsarin tlan bopui mai a rem ropui mai si. Khatiang pum nawm loh thut kha hemi hma khan ka nei ngai lo va, hemi hnu hian ka nei leh ta reng reng lo bawk a. Mak ve angreng tak chu a ni.
Scooty chungchanga kan Imphal awm laia thil thleng pawh hi a nuihzatthlak angreng khawp mai bawk a. Kan scooty kha mi ta hlui tawh angreng tak kan lei chhawn kha a nia. |um khat chu Bazar ka va kal lawk a, chawhmeh eng emaw ka va lei zung zung a. Haw mai tuma ka han let leh chuan ka scooty chabi chu ka vit lut thei ta reng reng lo mai a, ka han bih chian chuan chu scooty chu ka ta ni lovin midang scooty rawng grey ka scooty ang vel chiaha hlui a lo nia! Han en mai pawhin hriat hran har tak a ni. Tichuan ka scooty zawk chu ka hmu zo tawh bawk si lo! Miin an ru nge, hemi scooty neitute hian an hai a, an keng ta daih? Mahse chabi an vit lut thei bik dawn em ni? Buaithlak leh hle mai!
Ka beidawn viau tawh hnu chuan Meitei rawlthar pahnih hi inthlahrung takin ka scooty ngeiah chuan an rawn inphur phei zal zal a. Han hauh vak dawnin hawng thiam loh mai bakah an tihsual luih em em a awm bik si lo. Anni pawh khan an ta emaw tiin an chabi kha an hmang ve mai a. Ka scooty kha a hlui deuh tawh avang khan an vit lut thei mai bawk si a, in an va thlenin an hre chhuak ta chauh a ni. Thil hhenkhat thlen dan hi chu a mak ve mai mai. Kan dahna hmun a lo inang kher te, scooty rawng leh a hlui dan intluk tawk viau mai te kha lei hringnun tinuamtu pakhat a tling. Khang meitei rawlthar pahnih pawh khan an la sawi chhuah fo ka ring. Mak ve angreng tak chu a ni.
Kan lehkha zir lai hian Assam phaiah zan dar 11 velah te hian chaw min eipui hhin a. Vai chaw a lo ni bawk nen chawi ei tui a har hhin khawp mai. Khatih lai khan bus ka ruih hhin avangin damdawi ka ei hhin a, mut a tichhuak duh em em mai lehnghal a. Tun thleng hian mut ka heh phah ta hialin ka hria! Tichuan, hum khat chu chaw ei turin chaw eina hotel pakhat kawtah chuan a ding rap mai a, a din lai chu ka lo hre lo va. Amaherawhchu, ka hhutna kha tape cassette zawrhna bul kher kherah khan a hung fuh niin. Kha cassette zuartute lah khan an sound-box neih hhat ber khan khatih laia hla lar ve tak Scorpion Rock Group ho sak ‘Always Somewhere’ khan min lo blast a, ka bengah a luh rawng rawng avangin ka harh ta a ni.
Khang hun lai kha chuan Rock music ngaihthlak te kha sual anga ngaihna a lian hle. Tin, keini ang KTP member rinawm te chuan ‘love song’ te chu kan ngaithla ngam lovin kan sa hha ngam lo deuh reng reng kha a ni a. ‘Always Somewhere’ tih hla pawh kha hhiante leh hostel velah ri chuah chuahin an play hhin a, nalh tihna pawh ka lo nei hran chuang lo va. Mahse, khami hum kher kher khan ka benga a lut nain ka thluakah a insawh nghet a, ka thinlung a khawih pha hial nge maw ni dawn ni – kha hla kha nalh ka ti ta tlat mai a ni. Ni danga ka lo hriat ve fo tawh an lead guitar-in fan raih maia a han zut raih raih mai te kha mawi ka ti thar ta vek mai a nih chu! Kei music lama ABC pawh passed pha lo chuan tun thlengin ‘Always Somewhere’ leh a guitar solo chu nalh ka tih ber, ka ngaihthlak kham theih loh zu ni ta daih a. Mak angreng tak chu a ni. “Hei aia a hla thluk nena inchawih guitar solo hi a awm bik dawn emaw ni le?” tih hi Rock music hre tak ka tawn huna ka zawh tum a ni.
Aizawl Khatla-a kan khawsak ve laite kha chuan TV pawh kan nei lo va, hhenawm inah kan en ho mai hhin a. Khatianga en ho mai kha a lo nuam zawk emaw tih theih a ni. TV-a chhuak apiang kha chu a hmuhnawm em em vek mai kha a ni mai a. A hlu vet vet khawp mai. |um khat chu Elvis Presley-a chanchin hi an rawn chang a, kan en hhap a. A changtupa kha chu amah a ni lo tih a chiang hle, mahse chang thiam ve angreng tak a ni. Tichuan, a scene pakhatah chuan rei vak lo hi ‘Amazing Grace’ tih kha a rawn sa ta tlat mai a. Mawi danglam hi ka han ti leh mai mai khawp a. Elvis Presley-a sak a ni tak tak lova rinna te ka nei hial mai. A hnua ka hriat danin Elvis-a sak ngei chu a lo ni awm e. Gospel album te pawh a lo siam ve niin an sawi.
He hla ‘Khawngaihna Mak’ tih hi hemi hma zawng kha chuan ka hla sak nin tak, kan sakho zin em em si a ni a. Biak Inah sak changte hian ka ning rilru viau hhin a ni. Mahse, Pu Elvis-a khan he hla ropuina hi min hmuh chiantir nasa hle a, tun thleng hian ka sa kham hleithei ta lo a ni. Ka chhungte hnenah pawh, “Ka thih hunah pawh he hla hi in rawn thlang dawn nia,” te ka ti ta hial a ni! Elvis Presley sak ngat mai hi nalh ka la ti ber chhunzawm zel a. He hla ber kher hi chu Kristian hla ropui berte zinga mi a ni hrim hrim a, mi sawi harhna hmanrua atan Pu Elvis-a kha a lo hmang mai ni tur a ni. Thil thlen dan erawh mak angreng tak chu a ni.
Nula kan rim ngam ve han tihah hian kan khaw bulah kan rual u pakhatin a bialnu rim turin min hruai leh bawk a. Tunlai angin inhrilh lawk mai mai theih a la ni lo va, kan kal ve tawp mai a ni. Kan va thlen chuan kan nula rim tur chu an khuaa Speaker lar tak ruaiin Revival Crusade-ah a lo inkhawm daih mai kha a lo nia. Kan hrilhai angreng hle. Kan hhian dun chuan inkhawm ve mai kan tum ta a. Kan nula rim tum ber pawh chu kan hmu ta chuang lem lo va. Chutia pandal kan luh lai chuan ‘Ni ai pawhin i eng zawk e’ tih kha mipuiin an lo sa a, mak tak maiin ka rilru a hneh ta riau mai a ni. A thute chu ka han ngaihtuah chiang a, awmze ril leh hha em em vek a lo ni bawk si. Vawiin thlenga ka hla duh berte zinga mi a ni ta zel. Mak ve angreng tak chu a ni.