Site icon The Aizawl Post

MIZO MIPUI HLUT HLAWH HNAHSIN KÛT

Lalhminghlua Nkb

Ni 3 October, 2024 atang khan Champhaiah Hnahsin Kût hman tan niin Ni 18 October, 2024 zanah Hnahsin Kût chu a kharna hun ropui taka hman a ni. He kût hian Mizo mipui ngaihhlut a hlawh hle tih chu ralkhat atang ni lovin a taka chhimtuten kan chiang ber mai awm e. Champhaia mikhual thlenna chi Hotel leh Homestay zawng zawng a full thup maite kha a pui a sin.
Hnahsin Kût hmang tura Champhaiin hmunhma a neih thatzia leh Hnahsin Kût hman a nih theih nan Covid-19 Mizorama a len nasat zual lai kum 2021 daih tawh khan Hnahsin Kût hman a chakawmzia hi rawtna a lo awm tawh thin a. 2024-ah chuan Hnahsin kût chu hman a ni ta. Hemi kût hmang tur hian a bul berah chuan Champhaia khuarel thil humhalh duh pawl Champhai Nature Conservancy (CNC) chu a hnarkaitu ber an ni. Hnahsin Kût hman a nih theih nan hian nikum 2023 atang khan Champhai Nature Conservancy hruaitute leh member-te chu mawng vawm ba ang maiin an lo thawk char char tawh a; Hnahsin chi kháwn, hnahsin chi kui, Hnahsin phunna tur siam, Hnahsin phun sawn, Hnahsin hmun thlawh fai, miin an tihchhiat loh nana hung leh thil dang tul tam tak hi CNC hmalakna leh ruahmanna kaltlanga thawh vek a ni. CNC hian fak leh chawimawi an phu em em e.
Mizoram pum huap Kût buatsaih dawn meuh chuan CNC hmalakna thlawp turin NGO pawl hrang hrangte pawh an thawh hlawk hle mai. NGO chang a ni lo, zirlai naupangte bakah sawrkar department hrang hrangte pawhin an thawh tur zawn zel hriain Hnahsin Kût hlawhtlinna tur hian anmahni zawn theuhah chet an la sung sung zel bawk a, heng zawng zawngte pawh hian fak an phu vek e. Hemi kût hlawhtlin nan hian mimal leh sumdawng mi tam takin an sum leh pai, an tha leh zung tam tak an seng bawk a ni. Hnahsin Kût buatsaih tura Champhai khua leh a chhehvel khua mi tin an tanrualzia hmuh khan an rilru sukthlek dikzia leh mawizia a chiang em em e.
Ni 3, October 2024-ah kut hman tan a nih angin hemi ni hian mipuiin an hlut nghal hle a, ruahsur avangin a zan khatna programme erawh khaihlak phah zeuh a awm. Khuarel thil chu mihring tan dan theih ni hek lo le. A tuk Ni 4, October-ah chhunzawm leh niin a hma ni aiin mipui an tam ta. Hemi zana Concert leh kawngpui dunga Mizo model rual carpet sen chunga an han kal velte phei kha chu mipuiin hmuhnawm kan tiin kan va hlut em. Mipui pungkhawm thahnem lutuk kha hmunhmain a daih tawk si lova kawngpui sira hnahsin parte kha an rap pe hen hun mai. Hnahsin parte kha uiawm viau mah se khatianga dai chhe pha tura mipui pungkhawm an tam leh mipuiin an hlut erawh a buatsaihtu tan chuan a lawmawm letling zawk mah awm e! Hemi zan concert-ah hian a lawm he thuziaktu pawh hi tlar hmasa pawlah a va ding ve ngei a, concert laklawh lai takin thupuan a ngai ta, chu chu naupang kum 5 mi bo thu a ni. Mibo an rawn puante khan kan bula mite nen chuan, ‘hetiang hian kût a tihlawhtling mang e,’ kan tia kan nui deuh vur vur nghe nghe. Mibo puan laia lo nuih kha chu a mawi lo i ti maithei, mahse Champhai khi a mi chengte an felfaia naupang kum 5 mi ru bo tur khawpa rilru tlabal an awm kan ring lo a tin ni. Khami zana naupang bo kha rin ang ngeiin a bo hlen ta lo tak tak a ni.
Hnahsin Kût hian naupang ber atanga kum upate thlenga mite ngaihhlut a hlawh hian a hlawhtlinzia a tilang chiang viau a ni. A bik takin zanah pawh nise nunau leh naupangte an zalen em em mai a, inkhawm loh zanah phei chuan Kohhran upa thenkhatte pawh an nupui fanaute hruaia he kût chhim hi an kat nuk mai.
October ni 18 thlabial zanah a kharna hun Arkaiden zan programme hmangin phul hring mawi tak hmun Mualnuamah Concert neih niin mipui sang tam tak an pungkhawm a, traffic police lam pawhin ruahmanna fel tak an lo siam lawk vek a, mahse mipui an tam na na na chuan thenkhat a kal tlai deuhte chu lirthei tam lutuk avanga kawng laka tangkhanga concert hun nang hman lo an awm fur mai. Hengte hlei hlei hian Kût hlawhtlinna a nemnghet e. He concert zan hian mi sang tam tak an pungkhawm a, zu lo lem ve tawkte chu an awm ngei ang, an awm lo thei lo, mahse tu mah rui buai leh insual buai zuk awm miah lo a. Tin, hemi zan concert hi nunau leh naupangte hlei hleiin nuam an ti emaw tih turin zalen takin hun an hmang nia. A tawp zan kharna concert-ah hian mi an pungkhawm hnem si a, police lam pawhin eng emaw thleng thut theiah misual phurhna motor (prison van) pahnih an thawhchhuahpui, mahse tu mah man ngaia rui nawi leh buaina siam an awm lo. Champhai mipui leh kut chhimtu mipuite fel faizia a lang chiang uar uar mai. Tin, he kût hi eco-tourism chawisanna lam thupui vuan chunga buatsaih a ni bawk a, an hmunhma an vawng fai em em mai leh bawlhhlawh an chhar fai zung zung zel hmuhte khan hah hi an ti dam sawng sawng mai.
Hnahsin kut hi mi tam takin kut phuahchawp tiin an sawi thin. Ni e, a awm tho e. Chapchar kût, Mim kût leh Pawl kûtte pawh kha a tirah chuan tute phuah chawp emaw a ni ve ngei ang. Mahse, chutiang a tira phuahchawp kûtah chuan kan culture kan hnim phum a, kan society kan chiah a, kan community-ah chu’ng kutte chuan hmun pawimawh tak a luah chho zel. He hnahsin kut pawh hi chutiang chu ni ve zel se. Hnahsin Kût hian Mizoram bakah khawvel ram dang deng chhuak se. Zofate nun leh khuangchawi thlaa vul thin Hnahsin par hi lo inzawm tlat zel se. Thil nung hleithei tawh lo Mim kut leh pawl kut kaih thawh phet tum ai chuan tha taka rah chhuah thei tur chi-nung thar kan tuh thiam a pawimawh hle. Mizoram Statistical Handbook-a Mizoram Kût pawimawh ziahnaah pawh engtik niah emaw chuan Hnahsin Kût hi a lan ve i beisei tlat ang u. Chumi tur chuan Mizo mipuiin tan i la tlang zel ang u.

Exit mobile version