F. Lalremsiama
Chaltlang
8415994340
1. Kan thupui hi Part 1 leh Part 2-ah te kan sawi tam tawh viau. Sawi tur pawh a tam, sawi sen pawh a ni lo. Keima mimal mawh liau liaua ziak ka ni tiin, zepnak emaw-ka rilru chhungril ka pholang, thahnemngai takin ka Mizo!
2. MNF Hruaitute Hisap a fuh lo tih thu kha sawifiah ka duh. A hmasa berah chuan tharum thawha silai lek kha. Army Battalion khat(1) enkawl Ralthuam silai leh a mu zatve = ½ chauh pawh nei loin March 1966 Zero Hour ah sipai awmna an bei nghal rup kha. A dawt lehah zirtirna dik lo, Mizo Zalenna puanga Hnam Puanzar = Flag Darkar 24-ah United Nations Organisation (UNO) in a pawm anga a chhan zui zel ang tih kha, Pu Laldenga zirtirna nge Hotu dang zirtirna? A chiang chiah lo. IPS ka zawm hmaa lo leng, Pu Thanghuta Chalrang khau in min hrilh a ni. Independence a tha, a kawng a thui, tluk leh tlakna a tam, a man = Nun pek a ngai tam ka lo ti.
3. Pathumna hi a pawimawh ber zawk em? Prime Minister biak leh sawipui an ngen, step dik pawh a ni. An inlen hleih lutuk. Inbe thei ta se Protectorate-a sirtluk an huam awm e tihte hi tha rih mai tur niin lang mahse, Mizo induhna = Pride leh Hnam rualawt leh Hmanhmawhna a lo lang, an dang zo lo. India Independent 1947-hnu 1966 kha Kum 19 zet a ni hman tawh ve tho. Hnehchhiah, ngaihthaha awm nan rei lua a ni deuh tho. Vietnam tlawm thei lo an hrereng! Hnam rilru leh Zalenna te’n Hmunsang an chang. Teirei peih erawh a tul si. An hre tawk lo i ti mai ang?
4. India ram Zalenna sualnaah, Hnam Pa, Mahatma Gandhi chu – Tharum tello, buaina tello hmanrua a hmang nia sawi fo hi a ti hmingthangtu ropui ber a ni. Khawvel Indopui 2-na = World War II nghawng chhuah a nihna sawi hmaih a ni fo. Ka hre chiang lo fo! Tangrual Pawl=Allies hote thutiam hlenna leh a man kan hmuh kha a ni. Keini Mizo Lal Hote meuh pawh, Puan Dum sinin British Flag = Union Jack kal hualin, Bawrhsap tualzawlah Tangrual Pawl lama tang tura an intiam kha. Allies an chak a. Axis Power Germany, Italy leh Japan an tlawm. Thutiam rah kan hmu = chang ta!!
5. Khawvelah kan tel. Allies-hote UK, France, Russia, USA, China = Big Five chuan thutawp chelhna vawnfung, thiltithei = “Veto Power” an inbel thawk, an siam UNO-ah!! Hnehtu lian chan chu khati daih kha zuk nia. World War I tawpa “League of Nations a Fail” Indopui 2 na chhuak a dang zo lo. UNO erawh chuan kum 80 vawiin thlengin min la veng thei!
6. Tichuan Geo-Politics leh MNF International Bus=an Livir kal zelah min hnuklut leh ta a nih hi. Nimai thei = Game of Possibilities-ah chuan?
7. China ral lianin Bengal-Bhutan Chicken Neck-ah rekbung lo mahse, MNF Livir nen International Bus lokal lo mahse Hnam huaisen Mizo kan ni. Kan Ram awmna Strategic Situation vangin kan pawimawh em em, Kan tan, India tan, khawvel tan! Mitin tan!! Hriatreng a tul lutuk.
8. Congress zawlnei leh Puithiamin min tlankhalh zel. MNF Politik Livir leh Boruak tha nei a hai lo. Politik inthilphal = Give and Take a hmang a, MLA thlan hmain PC Party nen an tangho ta tlat. An chak phah. MNF-in Seat 40 zinga 14 chauh an chang ve hram!
9. MNF Heavy-weight Pu Tawnluia, Pu Aichhinga, Pu Lalduhoma te tling lo mahse Sorkar hnathawk lian thin Pathum Pu Lalkhama Zoram IAS hmasa ber ho khan Pu Lalsawta MCS, kei IPS = a hlui thiau kha Party-in min thlamuanpui ve tlat, an zam lo!
10. Speaker Bangla hluiah Thutiam nen MLA-a lakluh kan ni fel awrh chauh lai khan Central Home Minister SB Chavan leh Commerce and Industries Minister Pranab Mukherjee ten, Shillong leh Kolkata khawpui-ah ILP leh RAP hnawksak an tia Nuaibo an duhthu an sawi hlauh mai a. kan tawng let nasa hle. Assembly Special Session kan phut chhuak hlawhtling. Keini 3 te aia hrechiang Ruling ho zingah an awm bik lo. Party aiawh Delegation Delhi-a kaltir kan remti tlang. Speaker leh CM Pu Hawla te finzia a lang. MNF Leadership-in Party aiawh tur 2 an thlang thei lo tlat, kan hah ru hman deuh. Mahse he thu hi a lian a, Sorkar laipui thuneitute an zawiawi thiam bawk a. Delhi kal ngai loin a dai hlen.
11. Thawkchhun mawngphur a rei thei lo. Mar dek thiam Pu Vaivenga Speaker leh Pu Hawla CM te an che zui vat a. Chhim unau MLA panga tamchhawl ang mai hmaah “Thlengtlawr an chhawp vat maia an nep zo lo!” Pu H. Lalruata leh Pu Zakhu Hlychho Minister-ah, Pu LP Thangzika Deputy Speaker-ah, Pu Hranghluta Vice Chairman KVI-ah, Pu F.Lalzuala Deputy Chief Whip-ah. Therhlo mawm an pawmtir far!! Kan independent MLA Pu H Zathuama leh Pu Rokhaw te an chi-ai a, tuilai an rap leh bawk.
12. Pengbo MLA 5 Anti-Defection Law bawhchhia tia hekna = Complaint lah chu thuneitu, Speaker Pu Vaivengan min hnawlsak bawk si. Lung a awi thei lo hle. Party a ngui rawih tih mai tur a ni.
13. Hotu ber, President duhkhawp lohna a inmung tana a zual zel-Chhung lam leh pawn lam boruak siam a tangkawp.
14. Kan mawhphurhna lian zel kan hai bik lo: Party-ah, Assembly House leh pawn lam ram tinah kan theihtawp kan chhuah. Sorkar che tawp leh nuamtawl, rangva inchung tur = Roof for the Roofless leh NLUP hleih neihna leh induhsakna u chuak, tlanghriat-a Rorelna tha lo te kan talhfiak thaah kan hmang thiam a, Ruling Sorkar kan vaw hrep thei ve reng tho. Sawi tawh angin TV-ah Session Live chhuak kan hlawkpui hle. PC Minister leh member hnawksak a tihte CM Pu Hawlan mawng sawh dawmin a keuh thla! Chutiang hote nen chuan keini Politik hmelma kan bei let ta.
15. Kum 1996 Lok Sabha MP thlanna a MNF MP Candidate ka ni ta mai kha a mak hle. Kan hruaitute, Party mipui, vangvat kai leh kai lo kan lungrual em em a, theihtawp kan chhuah vek thei khan min tilawm mahse ka tlinpui zo lo kha a na tiin ka zak hle mai. Awze tawng hmang hote Bial zawng zawngah kan chak zo lo nasa. Siaha Bialah kan ziaawm bera Vote 90 velin Ruling Candidate Dr. C. Silvera Central Minister tanglai kan hneh lo. Kan awm ve tawhna Hmar tlangdungah erawh kan chak chiang, Aizawl khawpui leh Bial dang zawng zawngah te nen! Duhsakna ropui hi ka theihnghilh thei tawh ngailo!!
16. Politik Pipu=See Saw then vel mai pawh hi a mak asin. A Livir phei chu a lang chho zel dawn chauh. Hotu tha leh thiltithei duha riltam leh tuihal, a nimek lai duhkhawp lo em em te khan Dan bu kan siamthaa a thar chu tha kan ti tlang hle. Kohhran Upa thlan anga kalpui tur Rilru=Spirit te kha!! “Mi 7, National Council-in an thlante zing atangin Elected OB= President, Vice President leh Treasurer te a indawta thlantur kha, Official Candidate an ni vek”. Campaign loh tur tih erawh Politik-ah a lo zawm theih tak tak lo tih pawh kan hmu. Tin, Party Assemby-ah Floor Candidate a awm theih, thlawptu zat bituk a neih erawh a ngai. Thudik chu hei hi!!
17. Chumi lai chuan kan Party leh Mizo zinga Palian leh mi tak tak pahnih, Pu Lalkhama IAS tluang=Regular Recruit, Zoramin a neih hmasa ber leh Pu Lalduhoma IPS (RR) bansana MNF Founder President leh India Sorkar inbiakna leihlawn dawh tur = Remna Palaia tana inpe kha kan nei a. an chezia chuan MNF Party a sawinghing ta chiam mai. Tum lawk sa nena intan niin a lang chiah lo.
18. A tahtawlin, Pu Lalkhama MLA, PAC Chairman chu Rajya Sabha MP thlannaa MNF Party Candidate atan ruat a ni a, Nomination pawh chutiangin a File thlap a ni. Ruling Candidate Pu Hiphei chu, MLA neitam zawk daih chu tling ngei tura ngaihtheih a ni. MLA te chauh thlang theitu = voter an ni, mipui an tel thei lo. Vote insaikalh = Cross Voting erawh awm thei a ni. Hei pawh Party Whip thuchhuakin a zir tlat. Tling zo dawn loa inhria Pu Lalkhama, hotute rawn lo leh hriattir hmasa loin ama thuin a inhnukdawk ringawt a. Rilru chhia put vanga hotute ngaichang lo leh tham lo lutuka ngaih tlat chuan Politik chingchivet hi a buaithlak thei hle mai. Hrem ngei duh, hnawhchhuah duh an pawng pawrh nasa taa. Harsa ti tak chungin ziaka ngaihdam dil a nih takah chuan ngaihdam fel ani ta. Kan thaw huai thei ta!
19. A zual zawpui Vaihlenhlo! Politik-Quake!! MNF Party Assembly a thleng a, OB thar kan thlang ta. Floor Candidate Pu Zoramthanga President atan thlantlin a ni a, Vice – ah a ngai Pu Tawnluia, Treasurer ah a ngai bawk Pu R. Tlanghmingthanga. Pu Lalduhoma pawhin a pawm thu Vanapa Hall ah Assembly mipui hmaah a sawi. Tichuan Assembly Vanapa Hall-ah a tiak ta.
20. Chawlhhmun Pu Lalduhoma in lamah chuan mi engemaw zatin amah zuiin Assembly a tiak thei lo. A tuk lamah phei chuan an pungkhawm tam tawh hle a, ruai nen an in leh kawt vel an khat ta mup mup. Serchhip lam Palaite an Block President ho meuhin an tam langsar. Khawpui chhunga hruaitu lawk deuh tak tak an tel teuh a, heng zingah Tuikhuah Tlang an langsar hle bawk. A tawi theih tawpa sawi chuan, Pu Duhoma duh ngawih ngawih, ama Party hruaina nghakhlel ut ut hote duhna a dang zo ta lo! A tir atangin Party hawlh phel tumna a nei loin a lang. Mahse Hotu nih hi chu a duhin a chak ve a sawi a awm tho. Tichuan MNF Party a kehphel a, MNF(N) a piang ta!! Politik – Quake chuan Politik Livir dinhmun leh kalzel a lantir te kan sawi zel ang, tawi te te in. zangkhua a bungbu thei!! Serchhip Block hrereng teh.
21. Hman deuha IPS a bansan hlim, MP a la nih hmaa Congress Party Inthlanpui-ah khan Official Candidate Pu J Lalsangzuala, Floor Candidate-in a hneh a, MPCC President a nih kha. Congress mipuiin IPS meuh, bang tura an sawmchhuah “Kut benga awmtir an phal lo”. A vannei zel a, Lok Sabha MP a ni zui bawk. Tun tumah erawh mi 7 zinga telin Official Candidate nihna a tlawmpui – Pu Zoramthanga Floor Candidate hmaah ngei khan – a ni lawm ni?
22. Mithiam, mi inpe zo, teirei peih leh chhel, thusawi thiam bawk si, Politik khawvel-ah a pil hlen thei lo. A Politik Exodus hi chhui tham a tling. Ramtiam thleng turin thlaler a fang rei ve teh mai ania! Mizo Politik Hruaitu lian, tunlai ber ni chungin “Hranghlui” tih mai tur a ni. Tisa leh Rilru lamah a huaisen bawk. A tuaitir, Enchhin mek a ni lek tho! Kum 5 a daih dawn em? A bak – kan thlir mek.
23. Mitin hian Hniam lai leh san lai kan nei. Chutiangin a ni Pu Duha pawh. A zual ber zawk? MP leh Congress President ni kawp, Steering Committee – Remna leh Muanna duh ut ut, Tualchhung leh Delhi Hotute mit tikham, MP nihna hlihsak = Disqualified MP Pension hmu pha lo!! Seol-ah a tlahlum lo chauh. Kum sawm tan hnuah a MLA, Bial 2-ah tling kawp, Aizawl West-I a lu nghahna tur kalsanin, a ropuina ram Serchhip Bial, tluk loh Pu Hawla kulhpui a chhut chim kha a thlang ta! Eng vang ni maw? MNF(N) pianna kan sawi laia, Serchhip Bial lo chhinchhiah teh kan tih kha! Hetah ngei hian Hekna, Bantir=Speaker Pu Lalrinliana Sailo-in a disqualified. Bye Election ah a hma aia nasa taka tling nawn, 2023 – ZPM Sorkar Hotu = Chief Minister ta luah kha!! A la mak zual sawi zel tur a tam si.
24. Pathian zarah dam ila, Hmawrbawkna leh keima “Supplementary Demand” nen kan hlawm fel tawh dawn nia.

