Rev Dr Ramengliana
Kum tinin October chawlhni vawi thumna hi North East India Christian Council (NEICC) tana tawngtai rual ni atana hman a ni thin a. Kuminah hian naktuk October 19 hian a lo thleng ve leh dawn ta. Zoram kohhranten uluk tak leh urhsun takin kan hmang thin a. NEICC tan kan tawngtai a, a rawngbawlna atan thawhlawm pawh kan thawh nghal thin a. Hemi nia kan thawhlawm hi NEICC rawngbawlna atan tangkai taka hman a ni thin. Thupui pawimawh tak tak thlan thin a ni a, NEICC hnuai pulpit tin maiah a ri chuah chuah thin a ni ber e.
Kohhran pawl hrang hrang kan awm duah mai hi veia, ringtute inpumkhatna hi a pawimawh nia kan hriat chuan NEICC ang pawl hi chu kan ngai hlu telh telh dawn niin a lang. India hmarchhaka kohhrante hi kan zavaia kan chakna sawr chhuah a ngai thin a, inhre tawn leh inngaihsak tawna hma kan sawn zel a pawimawh ngawt mai. Kan tihho hian Pathian mite hi kan chak zawk zel a, kan ringtupui dangte hlutna kan hriat chhuah hian hma kan sawn zel a lo ni.
Kumina kan thupui ‘Lei chi nih’ (Mt 5:13) leh NEICC nihphung pawh hi a inzawm tha hle niin a lang. India hmarchhak hi al tura rawngbawlsak turin a din tirh atangin a tang fat fat thin a, hlawhtlin chin hlu tak a neih laiin hlawhchhamna ruam pawh a awm nual tho. Kan chhehvel al tur hian ringtute inpumkhatna leh thawh hona tha a buaipui char char a, chutih lai chuan 1952 daih tawh khan Union Christian College a din a, tun hnai deuhvah Peace Centre a lo din leh ta bawk a ni.
Hetianga institution din mai hi ni lovin chi leh chi innghirnghona karah te palai hna a thawk a, harsatna leh buaina tawkte zingah tanpuina a theih ang angin a pe thin bawk. Northeasta kohhrante thlarau lama hma an sawn theih nan Workshop, Seminar, Consultation, Church Visit, leh a dang dangin hma a la thin a ni. Ringtute aiawha sorkarte dawrin an hmaah a ding fo bawk a. |hangtharte hian thawh hona thil pawimawhna hi an hre chhuak zel dawn ni pawhin a lang.
Kan Lalpa Isua Krista khan khawvel tituitu, lei tan chi ang mai kan nihzia chiang lenglawng takin min hrilh a nih kha. “Lei chi in lo ni zel dawn nia,” a ti lo va, “Lei chi nih a tha,” pawh a ti lo va, “Lei chi in lo nih chuan a lawmawm ngawt ang,” ti lovin “Lei chi in ni e,” tiin a puang tawp mai a ni. Amah ringtute chuan duh thlan tur leh kan ngaihdan lo telh ve vak tur pawh kan ni lo va, kan nihna a sawi tawp mai a ni. Amah rin, a mi nih leh khawvel tituitu nih hi a inzawm a ni.
He kan chenna khawvelah hian a tui tang lo lai a va han tam em! Ei tlak tura lei chiin a pawlh tui ngai a va han tam. Kan khawtlang nuna sualnain bu a khuar nasatzia hi aw! Thangthar Pathian pawh zah lo, mihring pawh hlau lo an va tam tawh tak. Chutih laiin hengte hi thanghlui ho rah chhuah vek an ni mai si a! Tumah inpuh thei kan awm lo. Kristian hming pu vek nu leh pa nei, chhungkaw indin atanga zi chhuak an ni si a. An va tui lo si em!
Nu leh pa inkarah hian tui lo tak tak hriat tur leh hmuh tur an tam ve bawk a. Pathian hriat leh tihna kawnga fate kaihhruai tum miah lo nu leh pa an tam. Mahni mawhphurhnaa nghat duh miah lo, fanaute hmangaih tawk lo, laiking fa neih vel ve mai mai kan kat nuk mai a nia. A hnuhma chu a chhe hle zel dawn a ni. Naupang khawvel hmasa ber leh hnai ber chu an chhungkua a ni a, chuta tang chuan an mize tam zawk leh hmun tina an khawsak dan chu a lang chhuak a ni. Lei chiin a al a, a tihtui ngai chhungkua kan va tam tak em! Mi mal nun tinah te hian lei chi mamawh, a tui tur anga tui tawk lo ruam a tam thei dawn mang e. Chuvangin, kan Lalpain ‘lei chi’ a tihte phei hi chu tui tak kan ni theuh a pawimawh lehzual a ni ber mai.
Chi hnathawh chu ei tur tihtui piah lamah vawn that a ni leh a. Tunah hian Kristian chhungkuain vawn that a mamawh, kan khawtlangin vawn that a mamawh tak zet bawk. Heng hna pawimawh zawng zawng hi kan ‘thlarau’ san ang a, mimal hlimna leh lawmna kan zawn san ang tih a va hlauhawm em! Lei chi, a vawng thatu turte hian kan tih tur pawimawh ber kal pelin thil dangah kan tui lutuk ang a, kan mawhphurhna hi thil dang kan ngaihsan san mai ang tih a hlauhawm thin. Chutiang chu nia hriatna a awm thei tlat te hi rilru tihrehawmtu a ni.
Kan rama Chanchin Tha meichher lo chhit tawh, vawiin thlenga alh tha taka hriat theih hi a vawn him pawimawhna kan hriat a va pawimawh tak em aw! Chhung lam leh pawn lam atanga beihna a tam si a. Hindutva thlipuiin pawn lam atangin min nuai a, chhung lam atangin materialism (khawvel thil thlakhlelhna) te hian min hneh telh telh si a. Chung thilte chuan ram a lak thuk zel a hlauhawmzia hi sawiin a siak lo. Kan fate thiam zirna hmuna kan dahten tlem tlemin an lem zel bawk si. Secularism (sakhaw tel lova engkim sawifiahna)in Europe a hneh zo va, kan mi vengvate entawn ber an ni lawi si.
Kohhran hi a ni vawn him ngaia awm mek pakhat chu. Tunlai khawvelah hian beih a va han tawk nasa tak em! Kohhran hi lo thuanawp hle mah se pawi ti lo fe fe kan tam tawh emaw tih theih hial a ni! A nihna tak hre thiam lo kan chhuak hnem telh telh ang a, Krista taksa hi a thuanawp telh telh ang tih vei nat hle tur a ni. Vawng him tur chuan a chhunga mite, a bik takin rawngbawltuten inpekna kawng leh mahni mimal nun ulukna kawngah tunhma leta kan tan a ngai a. Pawn lam mite pawhin an zah hle zel theih nana kan vawn a ngai e. Chu chu a phu hle si a.
Lei chi nih chungchangah chuan chiin ei tur titui tura a thawh dan hi min cho theuhtu atana a duhawm thin. Chi chuan chawhmeh a al dawn chuan a awmna burah a let tawh lo, chawhmeha thlak chu hmuh theih a ni tawh ngai lo reng reng. An inpe ral vek a ni. Tuman chawhmeh tui avangin chi an fak ngai lo va, chiin chawimawi a la hlawh ngai reng reng lo. Chi hna thawh dana kan thawh hunah meuh chuan kan al chin chin chu a dang zak ang mawle. Chutianga inpek ralnaah chuan kan Lalpa hian min ko a ni lovang maw?
Tunlai khawvel thiamna chuan chi hi Sodium Chloride (NaCl) an ti a. Mihringin Sodium hi kan mamawh tak zet a. Chhan mumal hriat si lohva taksa chau ngawih ngawihte hi sodium tlachham an lo ni leh thin. Khawvel hian ‘lei chi’ – ‘Pathian mite,’ ‘A kohhran thianghlim’ hnathawh hi a tlakchham chuan a chau dawn. Engkim siamtu chuan tih tur a pek a tih loh leh ni tura a tih a nih loh chuan khawvel hian beisei tur a nei lo. Lei chi nihna pawmchilh a, khawvel tihtui hna rinawma a hlen chuan hringfate tan malsawmna tam lehzual a thlen zel dawn a ni tih a chiang reng mai.