Budget Session buai nei nuai karah Narendra Modi kaihhruai sorkar leh United opposition te chu Zirtawpni, July 20 atanga Monsoon Session of Parliament neih tan turah issue hrang hrangah an inchaltauh tura ngaih a ni a. Monsoon Session hian ni 23 awh dawnin tum 17 thutkhawm a awm ang a, old building-ah bultan niin a hnuah new building-ah insawn ni dawnin August 11 ah a tawp ang.
Sorkar chuan Bill pasarih ngaihtuah turin a chhawp chhuak dawn a, hei bakah hian session chhung hian draft legislation thar 21 a pharh bawk ang a, chung zingah chuan Digital Personal Data Protection Bill leh Government of National Capital Territory of Delhi (Amendment) Bill te pawh a tel ang.
Uniform Civil Code Bill sawi lan a ni lo va, chutih rual chuan sorkar mek BJP te chuan he Bill hi tun term chhung ngei hian kalpui an tum hle tia sawi a ni thung.
Tun tum Monsoon Session-ah hian kum 2024 Lok Sabha inthlana NDA (National Democratic Alliance) te hneh tuma intel khawm INDIA (Indian National Developmental Inclusive Alliance) alliance boruak chuan a chiah hle tura ngaih a ni a. Hei bakah hian sorkar chuan Manipur crisis kaihhnawihah Opposition te atangin na taka beihna a hmachhawn tura ngaih a ni bawk a. Chung bakah chuan price rise, unemployment leh central agency hman khawloh te chu sawi ber tura ngaih a ni bawk.
Sorkar agenda?
Bill pharh tawh tun tum session a ngaihtuaha pass tum tura ngaih te chu – The Biological Diversity (Amendment) Bill, 2022, The Jan Vishwas (Amendment of Provisions) Bill, 2023, The Multi-State Cooperative Societies (Amendment) Bill, 2022, The Repealing and Amending Bill, 2022, The Forest (Conservation) Amendment Bill, 2023, The Mediation Bill, 2021 te an ni a.
Bill thar pharh tura beisei te
The Government of National Capital Territory of Delhi (Amendment) Bill, 2023 – ha bill hi tuna sawihlawh leh nasa taka ineihna Delhi a bureaucrats te laka State sorkar thuneihna tihzim tumna a ni. He ordinance hian a hmaa Supreme Court in Delhi sorkar chu administrative lam leh legislative lama thuneihna a pek chu engmah lovah a siam a ni. AAP te chuan he ordinance hi Supreme Court-ah an khing nghe nghe a.
Thla tam tak chhung chu Delhi CM leh Aam Aadmi Party (AAP) chef Arvind Kejriwal chuan Rajya Sabha-ah he ordinance hi pawm a nih loh nan theihtawpin hma a la tawh a. Upper Houe ah AAP ten member 10 an nei a, BJP ten MP 93 an nei thung a. He bill dan a nih theih nana AAP te ingnhahna chu member 31 nei Congress te an ni. Monsoon Session tan hma lawk ni reilote kaltaah khan Congress party te chuan an tan hmun tur tichiangin Delhi sorkar chu an thlawp tur thu an sawi chiang ta a ni.
The Digital Personal Data Protection Bill, 2023 – hi Opposition leh ruling BJP te inebihna tho a ni bawk a. Indian residents te personal data management chungchang niin bill hmang hian miin an personal data te hman sual nia an ngaih chuan Data Protection Board of India ah an thlen theih tura tih a ni a. Mahse, RTI activists te chuan he bill hi hman a nih chuan sorkar department ten personal information an pechhuak thei tawh dawn lo an ti ve thung. Nikum khan sorkar in he bill hi pharh tum tawh niin mahse August thla khan opposition tena an sel nat em avangin a inhnukdawk tawh zawk a, tha zawka inpuahchah a duh thu sawiin a hnuk let leh a ni.
The National Research Foundation Bill, 2023 – hmang hian funding agency thar National Research Foundation din a ni dawn a, chu chu scientific leh technological research lam tihhmasawnna tur a ni. NRF administrative department ah Department of Science and Technology (DST) chu hman nghla tur a ni dawn a. NRF ah hian governing body awmin chutah chuan researchers leh discipline hrang hrang aiawh professional te an awm ang. NRF hian kum nga atan budget Rs 50,000 crore a nei dawn a, chuta tanga 28% chu sorkar tum tur niin a dang 72% chu private sector atanga tuak tum a ni thung.
The Drugs, Medical Devices and Cosmetics Bill, 2023 hian tuna hma mek indpendence hmaa awm tawh Drugs and Cosmetics Act, 1940 chu a thlak ang. Bill hmang hian e-pharmacies, clinical trials leh medical devices kaihhnawihah dan siam a ni dawn a. Medical device manufacturer te chuan a hmain ennawn leh ni se an lo ti tawh thung.
The Postal Services Bill, 2023 hi ram puma post office kalphung hman mek Indian Post Office Act of 1898 thlak tut tur a ni thung a.
Hei bakah hian The Jammu and Kashmir Reservation (Amendment) Bill, 2023 te, The Registration of Births and Deaths (Amendment) Bill, 2023, he Press and Registration of Periodicals Bill, 2023 te pawh a tel bawk.
Heng bakah hian ngaihtuah tura chhawp chhuah zingah – The National Dental Commission Bill, 2023 te, National Nursing and Midwifery Commission Bill, 2023 te National Nursing and Midwifery Commission (NNMC) dinan tur te a tel bawk a. Sorkar chuan International Monetary Fund and Bank Bill, 2023, International Monetary Fund and Bank Act, 1945 thlakna tur a pharh dawn bawk a ni.
Opposition strategy tur?
Monsoon Session hi politics thil takin turu hle tura ngaih niin a chhan ber pawh opposition te chuan Manipur buaina chungchangah Centre chu na taka beih an tum vang a ni.
Congress leader Jairam Ramesh chuan Delhi chung zawna chhum chhah tak chu hun rei lo te hnua bumbohna nasa tak thleng tur sawilawkna tiin a sawi a.
Ningani khan Congress te chuan sorkar koh all-party meeting neihnaah Manipur buaina sawiho tum chu ‘non-negotiable’ tiin a sawi a. Centre chuan ka thu thu tia chet lak an tum thin dan chu an bansan loh chuan Parliament mumalin a kal thei lo tiin an lo sawi bawk.

