Site icon The Aizawl Post

POLITIC KHEL MI CHI HNIH TE

R.Lalrinkima
Hidden Lodge
Chanmari, A izawl

Mahni ngaihtuahnaa awm ang ang, a mawl ang angin tun tum chu kan tawng tlanglawna kan hman lar tak ‘POLITIC KHELH’ chungchang hi chhimthal Bekang puahpui ve mauh teh ang.
Naupang hawihhai lo leh English medium pawh rap aih loa mahni eizawnna tura zir phak chin Zoram chhunga zir chhuak, vanneih thil thua hna sang deuh zawk chelh ve theih nana kum hnih leh a chanve Zoram pawna fehchhuak ve chauh ka ni a. Middle school kan kal lai 1974-76 khan IAS nih chak ve tak siin UT sawrkar hmasa bera MLA te pawh hriat alawi nei lo kha ka ni a, tum kha chu a sang mawl ve tawp a! High school kan han rap ve a, Science subject lamah khan ka han tui viau a, Medical Doctor han nih a thingtlang lam unaute, keini aia khawsak harsa tih hriat takte, damna duha min rawn pan vetute kha enman pawh chawitir loa an damdawi tur chawh hmasak ber kha a man pawh tum sak duhna kha Missionary hna tha tak niin ka hre leh a. Damdawi Ina Doctor ten kawrfual var an han ha a, lung ngaihthlakna an han awrh te kha ka tih ve tur emaw tiin ka lo mitthla ve thin kha ania, a lo ni top si lo a? Khatia high school kan kal lai khan Politic khelh chu office pakhatah an va kal khawm ang a, dawhkanah sakawr lem leh a dangte kha thil rang ruai inphahah an va nawr tawlh ang a, an inkhel thin turah ka lo ngai a (chess khel kha Politic khel emaw ka ti anih chu, a va mawl theih tak em !), hei pawh hi a lo ni lo nasa mai!
Pawl riat kan nih kumah khan kan Zirtirtupa (Sir, tih hi zirtirtute hming hmaah hian kan la lam ve chhen ngai meuh lo, Zirtirtuten class an rawn lak dawna Good Morning/Good afternoon tih zawh a Sir kan tih mai bak hi chu) Pu Seletthanga khan Mizo tawng min zirtir thin a. |um khat chu titi hona neih a rel a, ram ro inrelna chungchang, Chief Minister leh Minister te bakah MLA te thlan an nih dan kha General Knowledge ang khan min hrilh bauh bauh a, chuta tang chuan Politic khel awmzia ka hrethiam tan ve chiah ta a. Heti khawp hian naupang mawl tak kha ka ni a, khua a var har ngawt nia. Mahse, i’n ti teh ang, tunlai high school naupang tam zawk hi vote nei lo an ni ang a, politic huang hi chu an hre thui vak bikin ka ring bik lo? Chuti khawpa naupang beng hawng lo chuan tunah hian politic khel thin mihring chi hnih lian tak taka ka then ve te ka han sawi dawn zuk nia maw le!
Chi khatna :- He mite hi chuan sum leh pai kawl sa an nei im em lo a, an neih ang ang hmang tangkaiin kan Zoram leilung hausakna leh mipui mimir rilru thatna leh taimakna hmang tangkaia ram hmasawnna tur rilru zawng zawngin an ngaihtuah a, chumi atan chuan in leh lo tha pawh nei loin an hun leh thate chu Zoram chawikan nan an hmang thin. Thawhchhuah nei lo ram kan nih hriain Central lam atanga kan ram chawikanna tura sum hmuh theihna kawngte chu an zuk dap a, an rawn hawn a, tangkai takin an hmang thin. Chhangchhiat berh ber lai pawh ni se, an nupui fanaute pawh awp lum tha hman loin an hmanhlel em em a, nupui phunchiar deuh neite phei chu an khawngaih thlak ngawtin a rinawm. Nimahsela, kan Zonute hi chuti mai an ni lo, ram tana an pasalte mawngvawm ba ang seka an buai em em lai pawhin an hah ti dam turin tawngkam tha tak nen an pasalte an dawngsawng a, an vei ber chu a hlawhtlin theih nan nghenchhan tha tak an ni daih zawk thin. “Pa-a, kan la chhangchhe si a, duhtawk tawh mai teh” tih aiin “han ti fat fat la, Zoram mipui changkanna chuan kan chhungkuaah pawh changkanna a thlen ngei dawn a, fimkhur tak leh dik tak khan bei fat fat teh le” an ti thung chawk thin. Amaherawhchu Pathian hian mi tin tan hun a ruat angin politic khelh lama kal lo tur chite pawh a ruat a, chung mite chuan ram leh hnam an hmangaihna chu chhungkaw tlakran nan an hmang lo chauh thin. A lehlamah chuan thangkhat lian teh meuh an han beih chuan Pathian pawhin an duhnate mal a sawm a, ram ro inrelnaa mi pawimawhah a hlangkai a, an in leh lo erawh vantlang hmuha ropui leh lianin a dinsak lo thung, tihian duhtawk mai tawh ila. Heng mite hian zuitu rinawm tak, party policy tihpuitlin nana hah taka thawk ve fat fat tute an nei thin. Nimahsela, heng zuitute hian ram hmasawnna chu an chhawr ve ngei tur tih hriaiin therhlo ilo beisei loin party an vuan tlat a,an vuivai ngai lem lo. Therhlo beiseia party vuan tlatho chuan inthlanah hlawhchhamna an hmuhin party dangah an zuang lut chawk bawk. Ramhruaitua hlankaite chuan hamthatna eng engemaw danin a phalsak zarah in leh lo te an han din/siam tha ve a, amaerawhchu hlemhletna tenawm tak hmang an ni lo. An hun a lo zawh tawh meuh chuan an thate a lo thum a, a hun laia chenna nuam ve pangngai te pawh chu an lo chul tan a, tuaihnum lehna tur an nei hran lem lo. Heng mite hi ‘ram hmangaihtu dik tak te’ chu an ni.
Chi hnihna :- He politician erawh hi chuan sum leh pai duhkhawp nei sain duhkhawp aia tam neih leh tumin ram ro inrelnaa tel ve a, tun aia hausak zawk tumin an sum neihte an tawktarh thung thin. Ram rorelnaa tel ve thei tura an inzawrhna chuan sum tam tak a sen tir a, an mimal thatna leh finna te chu ram hmasawnna tura mipui hmaa zuar loin an sum ngah hmachuanin ram ro inrelnaa tel a, sum tam zawk neih belhna atan an ti thin. Mi khawsak harsa zawk te vote chu suma leiin, chu vote leina sum chu hmuh let leh ngei tuma an beihna lamah ‘EIRUKNA LEH THAMNA’ chuan a umzui nghal a, hengho hi kan ram hmelma lian tak te an ni. An hrawkin ram an hmangaih a, an ‘ram’ hmangaih hlawhchhuah chu ‘huan lo ram changkang tak’ in a lo lang chhuak nawlh fo. Chu mai pawh ni loin Babel In sang ang maiin chenna In hmuhnawm tham an din a, an lal loh hun pawha tlu chhe thei tawh loin an lal hun laiin nasa takin sum an buaipui chamchi fo. An rilru ang chiah put zuitu an nei ngei ngei a, a zuitute chuan an zuia rilru puthmang an hriat reng avangin anni pawh khawtlang leh ram mipui zah lek loin an zuite lal laiin in chhek arbawm an tum a, an hlawhtling ve fo bawk. Ka theihna leh thiamnate ram chawikan nan ka han hmang ve teh ang tih rilru chu an hlat hle a, an ka chauhin an puang chawk thin. Kohhran lamah vote zawnna rilru pu ranin that tin an chhuah a, Kohhran lahin remchanga lain an that chhuahna ‘der’ chu en liamin lawmtakin kohhran rawngbawlna sang tak an chelhtir fo bawk niin a lang.
A nihna takah cuan eng party pawh hian an member-te hmang hian sawrkarna siamna khawp vote nei an awm lo, anmahni party rorel tura thlannaah party membership fee pe ve lo ‘neutral’ te vote an mamawh em em. Hei hi hre reng chungin Neutral vote hui tam theih nan lemchan kawr nen an vak kual nasa hle thin.
Kan Assembly Session vawikhat, tunhma deuha Cable Network kaltlanga ka thlir ve laiin House Leader chuan an sawrkar laia an mi leh sa contract leh contract lo hnathawk apiang party fund atana an hnathawh hlut lam atanga teha zaa pathum chu an lak thin thu a sawi hmiah hmaih a, mak pawh ka ti lo, vanduaithlak ka ti zawk. Hei hian a nghawng chhe em em mai chu ram rohlu tur tam tak min suasam sak a, an hnathawhna tura pawisa ngai zat estimate chu a tlem thei ang ber hman a, hlawk thei ang bera hna chhe tak thawh a hring tel bawk. Heng hnate enkawltu Department Officer thenkhat lah party worker hnathawh sawisel ngam lo, post tha duha ngawi duk an tam em em bawk a. Inthurual chiah lo mahse a ruk tak chuan hnungthak an inhiah tawn tih a chiang duh viau.
Hnamdang sumdawng huangtau
Kristian ram kan ni tia tha taka khawtlanga kan nun derna hi hnamdang ringtu ni ve lote hian an hmuchiang em em a, eng party sawrkarah pawh party fund atan sum an thap a, an thap fuh tlangpui thin. Kristian rama political party te hian he fund hi an mamawh vek, mahse a thlawnin an dawng ngai lo, lawmthu sawi nan an sawrkar meuh chuan party fund atana an thawh let engemawzat hmu let turin hna pek an ni a, an hna hmuhna hnar hnenah lawmthu sawina an han sik chhuak leh zauh thin bawk a nih hi?! Chuvangin Central atanga hmasawnna ruangam siamna atana sum lokal chu a nihna ang diak diaka hman theih a ni lo a, ram rohlu tur kan chan zel a nih hi. Zoram hma lam hun hi a êng em em rih lo a, a thim zual dawn zel ni te pawh hian a lang?
Tlangkawmna
Tun Kalphung Thar sawrkara ka thu hriat hmasak, CM thusawi Minister pakhat sawi chu- “Hna reng reng Rs 2,00,000/- hu chunglam chu Department lamin anmahni thuin an thawk tur a ni lo, a ti’ tih a ni a, a tak tak anih chuan an sawrkar chhungin duham takin hnathawh an tum tih a lang chiang viau awm e. Hna beiseia politic khel tlatte sum leh pai tuak sak nan an sawrkar chhunga hna awm thei ang ang chu party mi leh sa thawh tura dah an duh tihna a ni. Rorelna In sang luahtu Kohhran rawngbawltu langsar tak tak te dawt leh a hrul vela thu inchuha Rorelna Ina an han in au luai luai te hi Chawlhni tina an kalna Biak In chhung boruak nen chuan a inpersan thin hle. An ngaihtuahnaa party dang sawichhiatna awm te chu ‘mipui hian sawrkar hi an ning tawh tak zet zet a” tiin mipuiin kan hrilh miah loh min sawitir fo te hi sim a tha ngawt mai. A mawi zawngin, ‘tun sawrkar chu an insawi angin an awm leh em em si lo a, mipui beisei pawh an pha lo niin a hriat’ te han ti se, mipui tan lo dawnsawn dan pawh a dam deuh tur ania le?

Exit mobile version