Huna Kawlni Kawlvawm
India Prime Minister zinga hriat hlawh tak pawh ni lo, Lalbahadur Shastri – mihring tlawm tak chanchin tlem te chauh i han bih thuak teh ang u.
Prime Minister LB Shastri hi India leh Pakistan indona ti tawp turin Tashkent-ah kalin Tashkent MoU ziak fel turin a kal a, he tih lai hian a hriselna a tha vek a ni. Mahse, January 11, 1966 khan thil rapthlak tak a thleng a, Prime Minister Lal Bahadur Shastri chu mak tak maiin lungphu chawlin Tashkent-ah chuan a thi thut a, he thihna hi India politics-a thil thleng mak, tun hnu thleng pawha Lal Bahadur Shastri chhungte leh India mi tam takin mak an tih leh a thih chhan nia sawi ber lungphu chawl hi rinhlelhawm tlat nia ngai an awm a, a fapa Anil Shastri, VP Singh PM hun laia minister ni tawh leh a hnu lama Congress party hruaitu pawh hian a pa thihna chung changah hian a lung a la awi thei lo a, a pa thih dan mak tak leh a ngaihtuah chhuah chang apianga thinrimna leh beidawnthlak a tih thu a sawi a ni. He lam chu kum 3 kal tawhah khan chipchiar deuhin ka ziak tawh avangin luhkhung tawh lo mai ang.
Mi tlawm a ni
Mahatma Gandhi hnung zuitu rinawm, Prime Minister Lal Bahadur Sastri hi India ram politician inngaitlawm, co-operative movement nasa taka chawi kangtu, AMUL (Anand Milk Union Limited) tun dinhmuna ti Amul-tu, mawl mang taka khawsa, hausak tum lo, a nihna hian a thih hnu kum 50 chuang tawhah pawh mi a hneh a, mi thinlungah thu a la sawi zel a ni. Ram khat Prime Minister ve meuh Tashkent a a thih tum pawh hian Rs. 2 chiah a ak nia sawi a ni.
Pian leh murna
Kum 1904 October 2 khan Mughalsarai, Uttar Pradesh-ah India ram Prime Minister pahnihna hi a lo piang a, naupang danglam tak leh lehkhathiam thei fal tak a ni. Sikul kal turin an in atanga hla tak, Ganga luipui kan ngaiah sikul a kal thin a, Mahatma Gandhi nundan, zirtirna te chuan a hneh hle thin a ni.
Kum 11 mi lek a nih laiin MK Gandhi kaihhruaia non-cooperation movement chu a zawm ve a, India Lal thenkhatin British lam an hawi tlat chu Gandhi chuan a dem hle a ni. Chung thil te chuan LB Shastri chu a hneh hle a, kum 11 mi mai la ni mahse, a ram tan engemaw tala tangkai a nih ve theih a inring tlat a. Kum 16 a nih kum chuan Mahatma Gandhi a ram mite chu Non-Cooperation Movement zawm vek turin a sawm a. Lal Bahadur Shastri pawh chu a chhungte dodalna nasa tak karah zirna bansana ram tana kohna chu chhan a duh ta a. Chumi ata chu chhungte emaw midangin emaw dal theih a ni lo, ram zalen a sual tur chuan non-cooperation movement chu a zawm ve ta a, hetih lai kum 1921- 1946 chhung hian zalenna sualnaah hian beihpui thlak vawi tam tak a hruaina hnuaia neih a ni a, British jail-ah pawh kum 9 zet a tang hman a ni. Sastri hi college chu Eastern Railway Inter college ah a kal a, jail atanga kal nge a ni tih erawh ziak a awm lo.
India ramin zalenna a hmuh hnu khan Congress Sorkarah Shastri hi a tel ve nghal a, Prime Minister Pandit Jawahar Lal Nehru khan Railway, Transport and Communications, Commerce and Industry, Home Ministry a chang a, chungte chu Sastri nen hian an enkawl dun a ni. Hei bakah hian Congress party a enkawl tel bawk a ni.
Puan hnuai thil a duh lo
Pandit Jawahar Lal Nehru thih hnu, kum 1964-a Prime Minister a nih hnu lawkah India ram chuan tam a tawk a, chaw lam chi tam tak North America atangin a lalut a, hei hi khaw kheng nasa tak India ramin a tawrh vang leh kum 1965 kuma Pakistan nen indo vang a ni. Hetih lai hian chuan India rama chhang phut buh (wheat) thawn lut turin US chuan, ziah lan loh thil phut chi hrang hrang a nei a, chung thilte chu Shastri chuan a pawm duh ta hlek lo mai a, kan zahawmna thleng turin heng hi kan pawm lo ang, riltam kan thlang zawk e, a ti hmiah mai a ni. Hemi hnu hian Prime Minister chuan All India Radio-ah ram mipuite chu kar khata chaw ni khat tal nghei turin a ngen zui nghal a. Mak tak maiin a ngenna chu beisei aia nasa zawkin ram mipuite chuan an zawm a ni.
A zirtir angin a awm
Ni khat chu, Lal Bahadur Shastri hian a chhungte zawng zawng zanriah ei pui turin a ko khawm a, naktuk atangin kan thukte chaw chhum turin kar khatah ni khat tal kan chhem tur a ni lo, naupang leh tar chak lo chuan bawnghnute leh thei an ei mai tur a ni, a ti a. Kar khat hnu chuan a chhungte chu a ko khawm leh a. Ka hriat duh chu kar khat chhunga ni khat chaw kan nghei thei tak tak em tih hi a ni. Kan nghei theih chuan ka chhungkaw lian zawk, ka ram mipuite hian kar khat chhunga ni khat chu chaw an nghei ve thei tur a ni a ti. Mipuite hnena a zirtir hi amah emaw an chhungkuain emaw an lo tih hmasak tawh a ni fo. A ram mite chaw nghei tura a zirtir hmain an chhungin an nghei hmasa phawt a, midangtea en chhin lo a, a taka amah ngeiin tawn hmasak duh chi a ni.
Lal Bahadur Shastri chuan mawlna leh retheihna nena indo hi a pawimawh hle a, chakna leh tan rualna siamtu a ni a ti.
Sum a duham lo
India ramin zalenna sual nasat lai kum 1940 chho khan The Servant of Indian Society te chuan Freedom Fighter chhungkaw harsa zual hnenah tanpuina an pe thin a. Shastri jail tan lai a ni nghe nghe a. A nupui hnenah lehkha a thawn a, khawsak an harsat leh harsat loh thu te a zawt a, a nupui chuan tanpuina thla tin Rs. 50 a dawn thu leh Rs. 40 a hman thin thu leh Rs 10 chu engemaw thulha thil tul atan a khawl thu a hrilh a. A nupui lehkha a hmuh hnu hian The Servant of Indian Society hnenah lehkha thawnin a nupui chu Rs. 40 chauh thawn tawh tur leh Rs 10 an thawn thin chu midang mamawh hnena pe turin a hriattir ta a ni.
14 km private used
Kum 1964-a Lal Bahadur Shastri PM a nih khan Prime Minister official car chu Impala cheverolet a ni a. Shastri hian car hi office kalna atan a hmang ngai meuh lo a, ram dang mikhual an awm changa a hman hi a ni deuh mai. Vawikhat chu a fapa Sunil Shastri hian a pa hriat loh leh dil lo hian PM car chu ama mimal thilah Delhi khawpui chhungah a lo kalpui a, chu chu a pa chuan a lo hre leh si, driver a ko a, “engtia thui nge in kal” tiin a zawt a. Driver chuan, ka pu 14 km,” a ti a. PM Shastri chuan driver hnenah ah chuan car diary ah khan “14 km private used” tih ziak rawh a ti a. A nupui a ko a, chutih hun laia Sorkar motor hmanna man 1 km zelah 7p chu Sorkar suma chhung lut nghal turin a ti nghal a ni.
LB Shastri car loan
PM Shastri hian hetianga a fapain Sorkar motor a lo hman ve vang hi ni tak maw, private car neih ve a duh a. A sum khawlin a daih loh avangin Punjab National Bank atangin Rs. 5,000 loan-in car a lei ve ta a. A thih khan a car loan bat chu a la rul zo lo A, Bank (PNB) hotu lam hian car loan an la rulh tur awm an ngaihdam thu an hrilh a. LB Shastri nupui hian a lo duh awzawng lo mai a, a pension hlawh (Primary school teacher) atangin a rul zo vek a ni.
A thlahte
Lal Bahadur Shastri fa leh a thlahte hi politics ah an inhmang zui deuh vek a, a fapa hriat hlawh ber Anil Shastri HI tunah Congress hruaitu a ni, VP Singh PM lai khan Janata Dal party ah awmin Unoin minister pawh a ni hman bawk Anil Shastri fapa Adarsh hi AAP MLA Delhi atan thlan tlin a ni tawh bawk. LB Shastri fapa upa ber, fapa Siddarth Nath Singh hi UP state-ah Health Minister a nih bakah BJP National spokesperson zinga mi a ni. A fapa pahnih dang pawh BJP lamah an awm a, a monu Pakhat Neera Shastri pawh BJP National Executive Committee ah a tel bawk.
Chanvo a chelh tawhte
Lal Bahadur Shastri hi India ram independent hnu khan a awmna state Uttar Pradesh-ah 1947 khan Minister of Police and Transport a ni (1950 hmain Home ti loa Police Minister tih a ni). 1951 ah AICC General Secretary ah dah a ni leh a, election & candidate thlangtu leh hotu a ni a, kum 1952, 57, 62 general election a Congress party chakna kha a thawh rah lian tak a ni.
Nehru cabinet hmasa berah May 13,1952 ah a tel a, Railway & Transport minister a ni a, 1959 ah Commerce & Industry, 1961 Home Affairs, 1964 Minister without portfolio a ni.
May 27, 1964-a PM Nehru thih hnu June 9, 1964 khan Prime minister atan lakluh a ni a, January 11, 1966 Tashkent-a a thih thleng khan Prime minister a ni. A thih hian ama pualin chenna tur in a lo neih loh avangin ‘homeless Prime Minister’ hming lem pek a nih thu titi lamah chuan sawi a ni.
Lal Bahadur Shastri thlan hi Vijay Ghat a ni.
HEI VE THUNG HI
1. PM LB Shastri anga nun tlawm, mipui rawngbawlna a inhmang hi India ramin a nei leh ang em?
2. Sorkar motor a hman dik dan ang hi “em em” tiin kan dem zawk ang em?
3. Pathian hming lam zur zut lo mah se, a nun leh thil tihin a lantir thung.
Sources :
DNA October 2, 2020
@ 12:48 IST
Hindustan Times
June 12, 2019
@ 11:30 IST
Scroll in
June 22, 2018
News on air

