Site icon The Aizawl Post

RUIH-HLO KAWNG KHAR A HUN

Lalthangfala Sailo

Chaltlang Dawrkawn atanga Ramhlun veng panthlakna Pi Remmawii te in leh Hrangchhuana High School inkar rahka (step) ah hian, hna thawh ni (working days) tlailam hian ruih-hlo ngai an fuan khawm thin. Hengho ruih-hlo vanga rui thle hnawp thin ho hi tlai dar 3 (thum) vel hian eng emaw chen chu an awm hnu-in an tin thin. A chang chuan hmeichhiate pawh an tel. Hmeichhia tel ve tum hi chuan mipa nen a changin an inpawm a, a changin an inpua a, an hmuh a nuam vak lo. Vawi khat chu kan in hnaihah an lo kal a, kal bo turin ka hrilh a, min pawisa lo hle. Nula pakhat chuan min en reng a, mahse a kal bo mai lo.
Hrangchhuana High school field ah hian School naupang an inkhel thin a, chutih lai chuan a sir kawngah chuan ruih-hlo ngai an fuan khawm bawk a, naupang inkhel-te chuan an hmu reng a, an bula ball liam te chu an chhar thin. Vawi khat phei chu ruih-hlo ngai ho chuan engemaw hi an pe zeuh a, an pek a chu a kal bo ta daih nghe nghe. Nu leh pa tan chuan naupang inkhel te hi, an ngaih tuahawm hle. Chin loh loh an chin phah ang tih hlauhawm tak a ni. Chu bakah chuan helai kawnga ruih-hlo ti ho an awm lai hian School naupang School ban leh hmeichhie tan paltlang ngam a har khawp mai. Vawi khat phei chu, ‘Kal rawh u ka rawn thlir zel ang che u,’ tiin ka en liam. Ka fate pawhin hmeichhia kal vel chu hruai chang an nei.
Kei putar kum 90 (sawmkua) chuang tawh hi, ka hawi zau tawh lo hle. Kan kawm-thlang lam hmun zimte chauh lo chu ka hmu phak tawh lo. Chutiang putar hawi….. zim-te hmuh phakah pawh ruih-hlo ngai ni tin hmuh tur an awm chu, hmun dang kan hmuh phak lohah hian eng ang taka tam awm ang maw? Ruih-hlo ngai pakhat chhungte min hrilh dan chuan Burma ral tlan lo thlen thlak hnu hian, ruih-hlo a tam zual tak thu leh a tlawm thu min hrilh a. Zingah te, zanah te an chhuak zeuhva, ruih-hlo lei tur an hmu zel mai niin a sawi. Heng ruih-hlo zuar ho hi a tam ber chu Burma mi an ni a, dan naranin hmeichhia an nih deuh ber thu min hrilh. Thil eng eng emaw an zuar a, a karah ruih-hlo an zep ru thin niin an sawi. Kan inah pawh vawi hnih lai, hmeichhe thil zuar zanah an lo kal tawh. Pakhat phei chuan Dubai-ah mi pahnih a thawn thu te a sawi a, thawntur dang pawh a hmuh leh a rinawm thu te a sawi. Mak deuh mai chu heng Burma mi thil zuar te hian Ration Card an neih thu min hrilh, ration card chauh ni lovin huan, ram huan te pawh an nei tih min hrilh.
Ruih-hlo Mizorama rawn laluttu leh zuar thinte hi a tam ber chu Burma mi an niin an sawi. Ruih-hlo bakah phalna nei lova zu bilh leh zuartute pawh hi Burma mi an ni deuh berin an sawi. Phunchawng leh Rangvamualah te zu an sa a, a nih loh leh zu sain an inhlawhfa a, Police/Excise-in an man pawhin a neituah an inchhal a, a neitu tak tak-te tan ai hlawh neiin an tan thu te an sawi thin hi. Ei-leh-in thawh chhuah ngai lova, hlawh neih bawk si chu Burma mi hian an hreh lem lo a ni awm e. Hmun dang dangah pawh Burma mi hian Mizoramah zu an sa-in an sawi.
Ruih-hlo ngai lak-lawh te hian sim har an ti em em a, pawisa an neih loh chuan an chhungte pawisa an ru a, a nih loh leh midang pawisa emaw, huan thlai emaw bungrua emaw an ru thin. Mizoram-ah hian ruk ruk a awm ngai lova, in suam leh tualthah phei chu kan hre ngai lo. Hman lai 1911 vel khan Lamsuaka leh a hote’n Thantingzo sumdawng an suam tih loh chu Mizoramah insuamna a awm kan hre ngai lo. Tun hnaiah ruih-hlo Burma atanga a lo luh hnu hi chuan ruk ruk leh tualthah-te a tam ta hle. Hman zan lawk a, sikul naupang lehkha zir amah chauhva awm chemtea vit-tu pawh kha ruih-hlo ngai a nih a rinawm. Ruih-hlo ngaiin hna an thawk peih lova, ruihhlo lei nan erawh eng pawh an ti duh niin a lang. Inkhawm hlan leh ruaitheh hlan te hian, in nghaktu awm lova kal san ngam a ni ta mang lova, mahni maia in nghah pawh a hlauhawm ta.
Tun ang renga ruih-hlo kawng hi pin (khar) a nih loh chuan thangthar zinga hmun lia thena hmun khat (1/4) lai hi, ruih-hlo ngai an ni ang a, Mizoram, ram nuam, ram ralmuang hi hrem hmunah a chang mai ang tih a hlauhawm hle. Meitei ram (Manipur) leh Burma ram inkar hung pin a nih a, Mizoram leh Burma inkar hung a nih ve loh phei chuan, ruih-hlo leh thil tha lo dang Burma atanga India rama lo lut zawng zawng chu, Mizoram kal tlangin an lo lut ang a, a pawizia tur chu sawiin a siak lo. Ram hruaitu leh tlawm ngai pawl hotute hian he thu hi ngaihtuah nawn leh se a va tha em.

Exit mobile version