Russian opposition leader Alexei Navalny thih hnuah political prisoner dang pakhat chuan lung in chhung atang pawhin Russia thlak danglam a nih theih nan beiseina a la nei fan tho.
“Zalenna man hi a to lutuk a ni” tiin opposition activist Vladimir Kara-Murza chuan Russian prison cell atanga a lehkhathawn chhuahah a sawi a.
Chu’ng a sawina chhan chu a political mentor, Boris Nemtsov, kum 2015 a Moscow a tualthi chungchang a sawina a ni.
Tunah Russian President Vladimir Putin hmelma leh elpui ber Alexei Navalny pawh mak tak maiin a thi leh tawh bawk.
Political opposition tena modern Russia a tawrhna an neih emaw Russia thlak danglam tuma hma an lak danah tun aia hun hlauhawm leh danglam a awm chuang lo.
Hlauhna in Russian mipui te a tuam a, Navalny thihnaah pawh lungawilo thinrimna lantir emaw punkhawmna lian tham tumahin an kalpui ngam lo va. Mi thenkhat ten amah hriatreng nana pangpar an dah luih chu a ni deuh mai.
Mahse Kara-Murza chuan beiseina a la neih thu sawiin Russia tana a beihna chu tawpsan a tum hauh loh thu a sawi thung a. Karkalta pawh khan opposition supporter te chua Navalny leh Nemtsov tena ‘ram zalen’ duha an nunna hial an channa tihhlawhtlin a nih theih nan nasa zual zawka thawk turin ngenna a siam a ni.
Kara-Murza chuan kum sawm chuang kalta khan duhthlanna siam tawhin kum 2022 khan amah an man hnu lawkah ‘|awng chhuah man a to takzet a ni’ tia sawiin, “Mahse, ngawih tlat chu pawmtheih a ni lo” a ti thung.
Mi chak
Alexei Navalny kha kum 47 mi a ni a, Vladimir Kara-Murza erawh kum 42 mi niin mi inang lo tak an ni bawk.
Navalny kha chu social-media phenomenon niin, charismatic speaker leh natural-born leader a ni.
Kara-Murza erawh dam dapa tawng thin intellectual, back-room lobbyst chi ang niin mipui kokhawm thei chi mizia a nei lo.
Tun thlengin Russia ah Navalny ang lo takin mipui nawlpui hriat hlawh a ni lo bawk a. Mahse, an pahnih chuan ngaihdan intawm neiin Putin a Russia chu chatuan daih tur a ni lo tih leh political freedom a awm thei titlattu an ni.
Navalny kha chuan thuneitu sang ber ber tena eirukna an kalpui dan hailangin video hmang te in a phochhuak a, Kara-Murza thung chuan Western government te chu Russia official te asset leh ram pawna an sum chhekkhawl te laka hrekna kalpui turin a tur ve thung a. An pahnih chuan an hmalakna avangin an tuar hle bawk a ni.
Kum 2015 khan Navalny a nerve agent hmanga beih a tawh hma kum ngaah Kara-Murza chu tlu thutin nikhaw hre lovin a awm zui nghal thut a. Kum hnih hnuah chutiang bawk chuan a awm leh a, a hnuah US a test neihnaah tura hrai a ni tih finfiah a ni ta a ni.
Tichung chuan a ngaihdan sawichhuah a tim ngai chuang lo va, Putin an Ukraine a run te pawh a duhloh zia a tlangaupui zui tho. Nikum khan Kara-Murza chu ram pahtsantu tiin kum 25 lung in tang tura tih niin a tang mek bawk.
Russia a let leh
Amah thah tuma beih a tawha a dam chhuah hnuah Alexei Navalny chuan kum 2021 khan a hmangaih Russia a let leh a thlang a, a chan tur hre lawk vek sa niin mi tamtakin mawl an tih pawh engah ngai lovin a let leh a, airport ah lo man nghal a ni.
Opposition figure te lung in a khung aia ram danga tlanchhiat zawk thlang te chuan engmah inthlak danglam phahna awm dawn chuang lo sacrifice ringawt chu awm ze nei lo an tih laiin Navalny erawh a ngaihdan a dang daih thung.
“I rinna chu hlu tawka i ngai a nih chuan i dinpui ngam tur a ni. A tul a nih chuan i in sacrifice mai ang” tiin February 16 a a thih hma lawk khan a ziak nghe nghe a ni.
Navalny ang bawkin Vladimir Kara-Murza chuan nupui leh fa a nei a. US ah pawh residency nei niin British passport nei a ni bawk a, mahse, Russia a let leh a hreh ngai hauh lo.
“Khawi hmunah emaw him taka awm chungin political activity neia mipui te min zui rawh u tih ngawt chu a dik thei lo” tiin Kara-Murza chuan kum 2022 khan lung in atangin a lo sawi tawh a. Heng mi pahnih te hian an chhia leh tha hriatna fim tak hmang chungin thutlukna an siam a ni.
Pakhat chu a thi tawh a, pakhat zawk chu lung in ah a chhung te atanga hla em em ah khungin a awm mek a, thlaruk danah a chhung te chu phone a biak phalsak chauh a ni bawk.
“Ka be ve hman mang ngai lo, a chhan chu hun reilo lutuk inbiakna hunah chuan naupang te nena an inbiakna lo tihbahlah ka duh lo a ni” tiin a nupui Evgenia Kara-Murza chuan a sawi. Evgenia Kar-amUrza chuan an fa pathum te chuan minute nga theuh an pa chu an biak thin thu sawiin, “An bulah timer nen ka lo ding thlap thin” tiin a sawi.
Hmeichhe huaisen Karkalta khan Navalny nupui chuan video statement tichhuakin chutah chuan anmahni thlawptute chu beidawng lo turin a ngen a. “Russia zalena chen ka duh a ni, Russia zalen din ka duh a ni” tiin Yulia Navalnya chuan a pasal hnathawh chu a chhunzawm tur thu a puang zui a.
Yulia huaisenna chuan Evgenia Kara-Murza chu a hneh hle. “Hremhmun a pal mekah huaisen takin a ding lui tlat thei a nia, a ropui a ni” tiin a sawi. Mahse, Kara-Murza nupui pawh chu awm mai mai a ni hauh lo. April 2022 a a pasal man a nih hnuah khawvel hmun hrang hrangah zinkualin Western official te chu a pasal pui tura ngenin hma a la reng thung a. Russia in Ukraine a run pawh chu duhlo tu a ni bawk.
Kara-Murza chu lung in ah a mimal thil pawimawh pawh laksak vek niin a fate thlalak takngial a kawl pawh remtihsak a ni lo, lehkhabu a chhiar pawh phalsak a ni tawh lo va. Tura hrai a nihna nghawng chuan a taksa a tichhe zel bawk. Mahse, Navalny thihna chuan nasa zawka Kara-Murza ngaihvenna a thlen thung.
Karkalta khan a pasal chu video link hmanga court a inlannaah a hmel a hmuthung a. Tura hrai a nihnaah Investigative Committee tena criminal case an kalpui ngei theih nan a bei a ni. Video link hmanga thusawina Vladimir an a neihnaah Russian te chu beidawng lo tura ngenin, “Tunah rights nei lo mah ila, Russia chu a la zalen dawn a ti a. Tute mahin min dang thei lo” tiin a sawi.
Kara-Murza chuan a pasal chu a chhuan thu sawiin beidawng lova beihzel chu tihtheih awmchhun tiin a sawi a. USSR a kehchhiat dawn pawh khan lungawilohna nasa tak thlengin kha khan a pasal chu a hneh a ni a ti a.
“USSR hun lai khan kum 1980 chho leh 1990 chohvah lungawilohna lantirna hun remchang ainhawng ,a mipui te kha kawtthlerah pungkhawmin an lungawilohna an lantir a ni. Tunah pawh Putin regime ah khi a awm hlek chuan chu hun remchang chu kan chuh a ngai a ni” tia sawiin, “Chu hun tha chu kan bawhpelh thiang lo” tiin a sawi bawk. Hlauhna nasa tak intuh karah Russia zalen a awm theih nana huaisen tak beitu an la awm reng.

