Rev Dr Ramengliana
General Secretary, NEICC
Zirtirna thli chi hrang hrang intleh
chhawk fua fua reng mai tur hre lawk a, Hebrai ziaktuin, “Zirtirna tinreng leh zirtirna mak tak len bovin awm suh u…,” (13:9) tia min fuihna pawh fimkhur phah nana hmang lovin, a sawi thiam leh kan thin thawng zawnga sawi theite hian min tibuai fo thin. Zirtirtu thar lo chhuakte hian Pathian Thu leh thil dang kan hriat tawk lohnate remchanga lain, mihringa awm ve tlat ‘hlauhna’ an chhawr tangkai a, thlarau lama ‘hriatna’ bik neia inchhalin min hneh an tum thin a ni. Mi tam takah an hlawhtling a, hruai bovin an awm mek a. Tam tak chu tul lo taka tihbuaiin an awm mek bawk a ni.
Ringtu huaisen nih hi a pawimawh tak zet ta. Huai tur chuan kan huaina chhan hriat a tul bawk ang. Pathianin hlauhna thlarau min pe lo va, thiltihtheihna leh hmangaihna leh rilru fel tak neihna thlarau min pe zawk a ni (II Tim. 1:7). Thil ho te-a kan buai leh thin chhan chu – Pathian Thu chhut chiangin kan zir peih lo va, mi sawia kan innghah lutuk thin vang hi niin a lang. Sawi mak leh sawi huai apiang an ‘thlarau’ emaw kan han ti zui a. Chik taka chhut peihtute lah khawvel mi ang lekah kan ngai hial thin.
Sakawlh chungchangah pawh zirtirna dangdai tak tak, Bible chang thenkhat tlawh chhan chung siin theh darh a ni thin a. Ringtuten ngaihtuahna fim tak nena kan dawnsawn a tul tak zet mai. Pathian min pek kan rilru leh ngaihtuahnate a huna hmang taima si lovin mi thenkhatin thil an rawn sawi a, tam tak chuan a ni ber emaw kan lo ti leh mai thin hi a pawi hle a ni. Pathian Thu hi bih chianga, hma kan sawn zel hi kan Pathian min duh dan a ni tih hre hmasa phawt ila. Sakawlh nambar 666 hlauh leh hlauh loh chungchang hi Thupuan Bu hrilhfiahnaah a innghat thui khawp mai. Thupuan hi Bible-ah chuan hriat thiam leh hrilhfiah har ber lehkhabu a ni awm e. Hrilhfiah dan kawng hrang hrang a awm tih hria ila.
Bible zir mi, Thuthlung Thar mithiam tam ber chu Preterist an ni. Preterist ho chuan Thupuan Bu-in a sawi thil thleng tam ber, bung tawp lam tih loh chu, kum zabi 1-naah a thleng vek tawhah an ngai. Bung 13 leh 14 vela sakawlh hi chu Nero Kaisara-ah khan an bel hmiah a ni (a hmingah hian 666 chiang takin a chhut chhuah theih). Preterist taka i chhiar chuan Sakawlh leh a nambar 666 tih vel chuan i rinna kalkawng a tibuai lo hle ang. Preterist te hi Bible ngaisang tawk lo va puh chi an ni lo va, Reformed theologian leh Bible Scholar tam zawk chu Preterist an ni tih hriat a tha a.
Idealist an awm leh a. Chungte chuan a indawta thil lo thleng lam aiin a ‘thlarau lam thuchah’ an uar a ni. Heng ho hi chuan khawvel thil thleng indawt dan zel tur, he lehkhabu atanga sawifiah tum lem lovin a thuchah zirtir an buaipui zawk a. Chutiang mi kan nih chuan eng hunah pawh Sakawlh hi hmuh tur a awm fuk thei ang a, 666 pawh hi a tam thei ngawt ang. Mahse, a hrang a hraia ringtute hremhmun tlak phahna chhan tur ang ema hlauhawm ni chuan an hre lem lo. Harsatna tam tak ringtuten an tawk thin ang, tuar pawh an tuar ang, mahse a tawpa hnehna changtu tur chu Pathian a ni tho, tih hi an thupui chu a ni.
Kan hriat lar ber leh pawm thiam ber chu Dispensational hrilhfiahna ang hi a ni a. Hun hnuhnung indawt dan an dawi dan chu hetiang hi a ni. Hrehawmna nasa tak (tribulation = hun harsa) lo thlen hma hian mi thianghlim lawr a awm ang (rapture) a, ringtu zawng zawng chu vanah hruai chhohva an awm hnuah chauh hreawmna nasa tak chu a rawn thleng dawn a ni. Chumi hnuah Lal Isua a lo kal ang a, tichuan kum sang rorelin a zui ang (millennium) an ti. He hrilhfiahna hi i pawm a, Isua Krista ringtu i nih bawk chuan Sakawlh leh nambar 666 chu i tan a hlauhawm miah lo tihna a ni. Hun harsa (tribulation) chhunga Sakawlh hi lo lang tura ngaih a ni si a. Sakawlh lo lan hma-in mithianghlim lawr a thleng dawn a, chutah chuan ringtu zawng zawng chu lawrin an awm dawn a ni. Ringtu dik tak i nih a, lawra ila awm lo a nih chuan rapture a la thleng lo tihna a ni ang a, rapture a la awm loh chuan Sakawlh a la lang dawn lo tihna a ni bawk ang. Heng hrilhfiahna kipui pathum kan en chuan Sakawlh leh a chhinchhiahna hi ringtute tan chuan a hlauhawm lem lo hle tih a hmuh theih mai a. Hun hnuhnung thu leh Sakawlh chungchang sawi rapthlak leh ‘hot’ thei ber chu Dispensational (futurist) hrilhfiahna hi a ni thin a. Dispensational pre-millennial hrilhfiahna atang pawhin ringtu tan Sakawlh a hlauhawm lohzia a chiang ta a. Amaherawhchu, premillennial zingah hian mithianghlim lawr (rapture) hun ngaihdan hi a inang lem lo fo tih pawh hre tel leh bawk ila.
Mi thenkhatin mi thianghlim lawr hi hun harsa (tribulation an tih) hmaa thleng turah an ngaih (pre-tribulation) laiin thenkhat, hun harsat lai taka thleng turah an ngai (mid-tribulation), tin, hun harsa nasa tak thlen hnuah rapture thleng tura ngai an awm bawk (post-tribulation). Mid-tribulation pawm ho pawh hian rapture chu hun harsat laia thleng ni mah se Sakawlh lo lan hmaa thleng tura an ngaih tho avangin Post-tribulation hrilhfiahna pawmte tan chauh hian Sakawlh leh nambar 666 hlauhna hian ringtu tan awmzia a nei a ni. Bible scholar tam zawk chuan he ngaihdan hi an pawm lo tih erawh chu a chiang thung a ni.
A thuhrimah Bible hian Sakawlh hlau turin min zirtir lem lova, a nambar 666 phei chu chuti takin a khel lem lo; Pathian tiha, Isua hnungzuia, fimkhur taka kal turin min ti mai zawk a ni.

