Site icon The Aizawl Post

SC-in duh dan danin Governor che thei lo ti

Supreme Court chuan November 20, 2023 khan Constitution chuan State legislative Assembly-in bill an passed nawn leh te tikhawmuang turin Tamil Nadu Governor R.N. Ravi chu ‘a duh ang anga chetlak theihna’ a pe lo a ti.
“An passed nawn leh a nih chuan Bill 10 te chu Money Bill a ni tawh a. Nang, Governor-in i hnial theih a ni lo” tiin Chief Justice of India D.Y. Chandrachud chuan a sawi.
Court chuan State, senior advocates A.M. Singhvi, Mukul Rohatgi, P. Wilson leh advocate Sabarish Subramanian aiawh tena Article 200 a “House-in amendment siam lova Bill an passed nawn leh a, Governor remtihna lak tura an thawn chuan Governor-in remtihna pek a tikhawtlai tur a ni lo” tih chu a pawmpui a.
Hei mai bakah hian court chuan tunah chuan Governor in bill 10 te hi President hnenah a thawn thei tawh lo a ti bawk.
Heng bill-te hi Governor office-ah a pawmpui turin January 2020 atanga April 2023 inkar thawnte a ni a. State chuan chintawk nei lovin Governor chuan thutbet tlatin House in Tamil Nadu mipuite tana ruahmanna a siam chu tihkhawtlai niin mipuite rights chhuhsakna a ni an ti a ni.
Governor chuan Bill-te hi November 13 khan a thawn let a. Chumi hnuah Tamil Nadu Assembly chuan November 18 khan special session neiin Bill-te chu pass nawn lehin Governor pawmpui turin an thawn nawn leh sak a ni.
“Governor-in heng bill-te hi a peklet lehnaah ‘Remtihna ka pe duh lo’ tih chauh a ziak a. Assembly-in eng nge a tih ang? House chuan bill te a passed nawn leh a ni. Governor in bill a thawnlet lehin eng vanga bill-te chu thawnlet leh nge a nih a sawi lang tur a ni” tiin Rohatgi chuan a sawi.
Singhvi chuan governor hian bill-te chu siamthat leh tur leh amendment siam ngai a tihte pawh sawi lang miah si lovin a pelet tawp a, chu mai bakah kum thum dawn a thutbet bawk tiin a sawi bawk a.
“Governor in Bill te November 13, 2023-ah a peklet thu a sawi a. Tamil Nadu petition thehluh kan ngaihtuaha thupek kan chhuah kha November 10 a ni. Heng bill-te hi January 2020 atanga pending tawh a ni a. Hriattirna kan pek hnuah chauh Governor hian chet a la a ni. Eng vangin nge Governor hian Supreme Court hmalak hun a nghah? He thilah hian kum thum chhung Governor-in eng nge a tih” tiin Chief Justice Chandrachud chuan Attorney General R. Venkataramani chu zawhna a zawt bawk.

Hun bithliah siam turin ngen
Wilson chuan court chu Governor-te tan time limit siam turin a ti a. “State sorkar kan enkawl a ngai a. Engtik lai pawhin Supreme Court-ah kan lo kal ziah thei lo. Mipui vaibelchhe sarih chuang khawih thil a ni” tiin a sawi bawk.
Singhvi chuan Governor chu State Legislature huamchhunga awm tur a ni a. “Pocket veto a hmang thei lo” tiin a sawi bawk a.
Wilson pawhin Governor chuan Council of Minister te thurawn angin a thuneihna a hmang tur a ni chauh tiin a sawi bawk.
Constituent Assembly debate neh laia T.T. Krishnamachari, Madras atanga member leh a hnua Finance Minister ni zui ta thusawi, “Governor ama thuin a che thei lo, Ministry thurawn ang chauhin chet a la thei a. Governor in Bill a thawnlet leh a nih pawhin Council of Ministers thurawn angin a ni tur a ni” a tih chu a sawi chhuak nghe nghe a ni.
Krishnamachari chuan Legislative Assembly-in Bill a passed-te siamthat ngai emaw leh hmanhmawh thila siam a niha mipui ngaihdan ni lo a nih chuan sorkar chuan Governor chu Bill-te Lower House-ah rang taka siamthat leh turin hmanruaah an hmang thei zawk a ni. Article 200 proviso hmasa ber chu ‘saving clause’ niin Bill a thuneihna hi State Cabinet thuneihna liau liau a ni a ti bawk a.
“Bill pek a nih khan Governor in eng nge a tih?” tiin Chief Justice chuan Venkataramani chu a zawt a. Attorney General chuan tuna Governor hian November 2021 ah a hna a chelh chauh tiin a chhang a.
“Governor mal angin a constitutional function tikhawtlaitu bik angin kan sawi lo. A nawlpuia lakin constitutional function tihkhawtlai a awm tawh em. Tamil Nadu Governor office chungchang a ni kan zawh ni” tiin Chief Justice Chandrachud chuan a sawi zui a.
Venkataramani chuan House chuan Governor hnenah pawm turin bill 182 an pelut a. Heng zinga 152 chu pawm a ni a, panga chu sorkar in hnukletin pakua te chu Governor in President hmuh turin a thawn a ni. Governor hian bill 10 pawm duh lovin hei bakah panga dang October 2023-a a dawn chu a enfiah mek a ni a ti a.
“Heng Bill 10 a pawm duh loh karah hian a issue ber chu State university amendment siama Vice-Chancellor thlannaah Governor thuneihna laksak zawk chu a ni” tiin Venkataramani chuan a sawi a.
Singhvi chuan House-in bill a pawm tawhte chu mipui duhdan a ni vek tawh a ti a. “System kan zui chu House chuan thuneihna pumhlum an nei a ni. Governor-in engmah tih ve tur a nei lo. Constitution spirit chu Governor-in bill pawm duh lova a thutbeh luih vel hmanga nuihzabura siam tur a ni lo. Article 200 of the Constitution hi nuihzaburin a siam tur a ni lo” tiin a chhang let a ni.
Venkataramani chuan Governor in Bill thehluh nawnte a enfiah theih nana hearing chu sawn hlat a ngen a. Court chuan December 1 a ngaihtuah leh turin thutlukna a siam zui a ni.

Exit mobile version