Kapliana Pachuau
Journalist
April ni 22 – 26 chhung khan Chief Minister hriatpuina leh Directorate of Sericulture ruahmannain Serchhip Dist. MJA Member mi 11 ten Assam leh meghalaya State hmun hrang hrangah Sericulture Press Tour kan zu nei a, mit leh beng a tlaiin rualawh erawh a na duh hle.
FABRIC PLUS – GUWAHATI
A ni khat niah Guwahati kan pan ding nghal a, Guwahati kan thlen tlai hian Silk puan chihrang hrang an zawrhna hmunpui Fabric Plus kan tlawh nghal a. Silk pangang atanga puan leh thawmhnaw chihrang hrang an zawrh dan te, a hralhna Market thatzia leh mi changkang apiangin Silk puan an ngaihhlut dan te an lo sawi a, nikuma India in G-20 khawmpui a dawnah pawh Khawvel ram hrang hrang hruaitu rual lokal khawm ten an hlutzia leh an hralh hnemzia hahipin an lo sawi.
Fabric Plus hi North East-a Silk pangang atanga puan siamchhuak hnem ber an ni a, Guwahati bakah NE hmun hrang hrangah an inkhuar a, thawktu pawh mi 500 vel zet an nei a, Stoles, Shawls, Saree, Ties, Curtain Panels Cushions, leh Corporate Gifts tur thawmhnaw chihrang hrang an siam chhuak thin a, ni tin Silk pangang atanga insiam Cocoon hi 300kgs vel an mamawh/an lei thin a, an Factory a va hralh chuan Cocoon 1kg hi Rs.900 in an lei thei a, Company in pangang vulhtute hnena an va lei chilh a nih chuan Cocoon 1kg hi Rs.700 in an lei thin thung. Fabric Plus-in silk puan hmanga thil chihrang hrang an siamchhuah te hi Silk Mark Organisation of India-in an approved sak thlap zel a ni. Fabric Pus dinchhuaktu, an Managing Director hmasa ber chu Dilip Barooah a ni.
Silk puan hmanga thawmhnaw leh thildang chihrang hrang an siamchhuah te hi a Market a thain a man pawh a to thei hle a, a quality that dan azirin Saree atana an siam te hi meter 1 Rs. 3000 – 5000 te a ni hawlh hlawm a, Saree atan hian puan 5 meters lai a ngaih avangin Saree pakhat man pawh a to thei thin hle. Chuti chung chuan milian leh awm thei ten lei an inchuh nasa em em thin a, a man a to avangin a Market lam a buai phah chuang lo niin Fabric Plus a thawk ten an sawi.
BODOLAND SILK PARK
A tuk, Thawhlehni 23rd May 2024 khan Chenglang Bongaigaon te, Kokrajhar a Bodoland Silk Park te kan tlawh leh a, Bhaoragwja a Eri cluster te pawh kan tlawh. Bodo Territorial Region, Sericulture Director Pu Chakraborty leh retired Director Dr Jogesh Deori ten phur takin min lo dawngsawng a, an hmunhma te min fanpuiin an hmalak dan leh an hmachhawp te min lo hrilhfiah a, an chungah kan lawm hle.
Bodo ho hian Silk pangang khawi hi an intihhmuh khawp mai a, Assam State atanga indangin Bodoland State an neih hunah pawh an State innghahna atan Silk Pangang khawi hi an thlang fel sa thlap tawh a, “Silk is the Future of Bodoland” an ti tawp mai a, Bodo hnam mi 31,55,359 (2023 Census) zingah chhungkaw 44,000 vel lai in Silk pangang khawi hi eizawn nan an hmang mek a ni.
Bodo ho hian Autonomous Dist. Council aia sang, UT ni pha chiah si lo, Bodoland Territorial Council an nei a, an Council hian Central Silk Board te nen Bodoland Silk Park puitham tak mai an din a, chutah chuan Silk Pangang khawi atanga a chi siamchhuah te, Pangang Cocoon atanga lazai lakchhuah te, puan a chantir leh thawmhnaw design hrang hranga thui te, Cocoon lei thlengin an ti vek a, an la tichangtlung mek zel bawk a ni.
A tuk leh 24th May 2024 ah Kokjahar atangin Guwahati kan pan leh a, kawng lakah pangang khawina hmun hrang hrang kan thlawh bawk.
MIZORAM TAN CENTRAL SILK BOARD AN INHAWNG
Ni 25th May khan chawhma lamahCentral Silk Board (CSB)-in Nongpoh, Meghalaya-a pangang chi siamna hmun an buatsaih P3 Unit Office leh plantation te kan tlawh a, hetah hian Dr Abishek, Scientist C in lawm takin min lo dawngsawng a, Central Silk Board-in Mizorama Muga P3 din a tumna kawngah theihtawp chhuah a inhuam reng thu min lo hrilh a, a thlamuanthlak hle.
Hemi hnu hian Guwahati-a Central Silk Board hmunpui MESSO kan tlawh leh a, Central Silk Board-in Mizoramah Office thar Muga P-3 unit a dinna tur a mi pawimawh Dr Kartig Neog Director, MESSO, Central Silk Board, Khanapara. Assam leh Central Silk Board Scientist mi pawimawh dangte nen inkawmna hun tha leh hlawkthlak tak kan hmang bawk. Muga P-3 Unit hi Thenzawl a dah turin ruahmanna a kal mek a, a dinna hmun tur thlang feltu Search Committee, Member 4 awmna pawh Central Silk Board in a din fel a ni tawh a, reilote ah a hlawhtlinna hmel kan hmuh thuai a beiseiawm.
MUGA P-3 UNIT
Mizorama Nauthak leh Bul thingkung a Silk pangang khawi thin ten harsatna an tawh lian ber chu a chi duh ang lei tur a awm lo hi a ni. Hei hi hria in Mizoram sorkarin thahnemngai takin hma a la a, Feb. ni 6, 2024 khan Sericulture Department, Mizoram buatsaihin Central Silk Board hotu pawimawh te leh India hmarchhak State hrang hrang a Sericulture Department hotu lawk te telna Joint Coordination Committee (JCC) Meeting chu Convention Centre, Thenzawl Golf Course-ah neih a lo ni a, he Meeting-ah hian Central Silk Board Member Secretary Pu P. Shiva Kumar, IFS in Mizoramah Muga Silk pangang chi siamna hmun Muga P-3 Unit din a nih tur thu a lo sawi tawh a ni.
Muga Silk pangang chi siamna hmun Muga Eri Silkworm Seed Organisation Sub-Unit (Muga P-3 Unit) hi North East ah Mizoram, Tripura leh Manipur te chauhvin kan la nei lova, kan Chief Minister zahawm tak leh Sericulture Department hotute hmalakna zara Central Silk Board in Mizorama a rawn din ve tur hi thil lawmawm leh chhinchhiahtlak tak a ni.
Muga Silk Pangang chi hi a to em em mai a, Mizoram sorkar hian Guwahati a Central Silk Board atangin Muga Silkworm Seed hi 1kg Rs.14,000/- laiin a lei thin a, Mizorama pangang vulh/khawitute hnenah Subsidy in, mantlawm takin a pechhuak leh thin a, mahse kan duh hunah, duh anga tam lei tur a awm loh fo thin avangin Mizorama pangang khawitu tam takin harsatna an tawk fo thin a, Muga P-3 Unit din a nih hnuah chuan he harsatna hi a kiang tawh dawn tihna a ni.
SILK PANGANG KHAWI…
Pangang khawi chi hi chi 4 a awm a chungte chu:- 1.Thingtheihmu hnah ei – Mulberry pangang 2. Mutih leh pangbal hnah ei – Eri pangang 3. Nauthak leh Bul hnah eichi – Muga pangang leh 4. Sasaw thing hnah ei – Oak tasar pangang)
Heng pangang khawi chi 4 te an vulh dan tlangpui chu chi hnihin an then a, Thingtheihmu leh Mutih emaw pangbal emaw ei pangang hi inchhunga vulh chi a ni a, a chaw la in, a vulhna thleng plastic tray emaw khoah emaw dah a ni khata hun bi neia chaw pek a vulh chi a ni a. A chi dang leh Nauthak emaw Bul hnah emaw ei chi ang hi chu pawna vulh chi a ni a, thingkunga daha, net hmanga khuh lehin anmahni a chaw eiin an lo puitling a ni.
Heng pangang khawi chite hi phengphehlep zinga mi hi an ni mai a, a nu leh a pa inmawngzawmin a nu chuan tui tam tak a lo keu a, a pa hi an inpawl zawh chuan darkar rei lo teah a thi mai a, a nu pawh hi a tui zawh chuan an dam hun chhung a zo ta a, an thi zui ve mai thin a ni. Tichuan a tui te chu an lo keu ta a, ar note rawn keu ang hian anmahniiin an rawn tawn hawng a, rei vak loah hnah no te eiin an lo thang lian a, an lo puitlin hnu – an taksa chhungah maimaw RIL an pai kha a lo tam ta em em hnuah, chu an maimaw ril chu chhak chhuakin an invial hnan a, Cocoon an lo siam ta a, he an maimaw ril zam –cocoon kan tih hi a hlumna khawlah hlum let in SILK LA kan lo nei ta thin a ni. Pangang vulh hun chhung hi thlakhat bawr vel a ni tlangpui a, thlasik khaw vawh lai erawh chuan tlemin a rei hlek thin. Tichuan pangang khawia ei zawngtute chuan cocoon an thar chhuah ang angte chu hralhin pawisaah an chantir ta thin a ni.
MIZORAM INNGHAHNAN SILK PANGANG VULH
Mizoram hian State puilting kan nih hnu kum 37-ah pawh kan State innghahna tur hi kan la thlang fel ve thei lova, a changin Tung kan ti a, a changin Oil Palm, a changin Grape, Sapthei, tunah Sawhthing, a engamah hlawhtlinpui tak tak tuma hma la lo hian hma kan la lawr dum a, keini aia hnam hnuaihnung zawka kan ngaih leh State chu sawi loh UT takngial pawh la nei lo Bodo ho chuan “Silk is the Future of Bodoland” an lo ti daih tawh a, chutih laiin “…hei hi kan State inghahna tur a ni” tih tur vawiin thlengin kan la nei ve thei lo hi a rualawhthlak hle!
Mizoram mipui hi 2024 ah chuan 12,40,000 kan tling hman tura ngaih a ni a, a chawhrualin chhungkaw khatah mi 5 zel awm anga chhut pawhin chhungkaw 2,48,000 vel awrh chiah kan awm tihna a ni a, kan State sorkar hian Silk pangang khawi hi Mizoram Future atan thlang ngat se, tih tak takin beihpui thlak zui bawk se chhungkaw tam tak tak eizawnna a lo ni anga, kan silk puan dehchhuah te State pawna thawnchhuahna atang pawhin kan State sorkar hian sum tam tak a hmuh phah kum tin ngei ang.
MJA member Press Tour a kalte hi Dr.Lalthlamuana Pachuau, Sericulture Scientist-D leh Nl. Lalduhsaki Ralte, Sericulture Promotion Officer, Sericulture Department Mizoram ten hneh takin min kaihruai a, kan Tour chhung zawng Dr. Bidyut Natch Choudhury Scientist D, Central Silk Board in min zinkualpui char char bakah zanriah tui tak min hlui bawk a, an chungah kan lawm takmeuh meuh a ni. Kan Press Tour zawh hnuah April ni 26, 2024 khan tluang takin Mizoram kan rawn let a, Aizawl kan thlenin Sericulture Director Pu V.Zothansanga’n min lo dawngsawng a, a hovin Chief Minister zahawm tak Pu Lalduhoma hnenah kan zin report leh Mizoram tana tangkai tur nia kan hriat te phur takin kan thlen a, a ni’n lawm takin min lo dawngsawng a, a chungah kan lawm hle.

