Site icon The Aizawl Post

Supreme Court in sawisel hlawh Electoral Bond Scheme nuaibo hmak

Supreme Court chuan political funding atana hman electoral bonds scheme chu hnawlin khua leh tuite right to information a dang tiin a sawi a. Chief Justice of India DY Chandrachud chuan electoral bonds scheme chu constitution kalh leh thlei bik nei tia sawiin political party leh donor ten hlawkna an insiam thei tiin a sawi bawk.
Judge panga awmna Constituion bench chuan black money do tia sawia donors te hming tarlan duh lohna scheme chu thlawp theih a ni lo a ti bawk a. Court chuan electoral bonds chu black money do theihna kawng awmchhun a ni lo tiin a sawi bawk.
Chief Justice of India chuan State Bank chuan electoral bonds scheme chu pekchhuah a titawp nghal tur a ni tia sawiin he scheme hmanga Election Comission of India a donation pek tin te pawh kimchanga tarin a pe tur a ni a ti a. Election Commission chuan March 13 hma ngeiin mipui hriatah a phochhuak tur a ni a ti bawk.
Five-judge bench ah hian Justice Sanjiv Khanna, Justice BR Gavai, Justice JB Pardiwala leh Justice Maoj Misra te pawh an awm a. “Lungrual takin thutlukna kan siam a ni. Ngaihdan pahnih a awm a, pakhat chu keima ngaihdan niin a dang chu Justice Sanjiv Khanna a ni thung. Mahse, a pahnih chuan a tum a inang reng a, reasoning tlemin a hran hlek tih mai chauh a ni,” tiin Chief Justice of India chuan a sawi.
Electoral bonds scheme chu kum 2018 khan black money in political system a luh loh nan tia kalpui tan a ni a. Khatih laia Finance Minister Arun Jaitley khan India-a political funding-te chu cash donation-a kalpui thin a ni a ti a. “Sum hmuhnate chu hming lem emaw hriat loh te a ni thin a. Sum engzah nge pek a nih pawh tarlanin a awm ngai lo. Tuna system hi chuan pawisa thianghlim lote khawi atanga neih nge tih hriat loh te chu a tifiah vek dawn a, non-transparent system dik tak a ni,” tiin a sawi a. Confidentiality clause chungchangah donor’s identity pholan a nih chuan cash option ah letlehna a siam dawn tiin a tang bawk.
Scheme hman a nih hnu lawkah party hrang hrangte chuan court-ah an khing zui a. Chung zingah chuan CPM te pawh an tel a, Congress leader Jaya Thakur leh non-profit Association for Democratic Reforms te pawh an tel a. Confidentiality clause chuan khua leh tuite right to information a kalh an ti.
ADR aiawha ding advocate Prashant Bhushan chuan electoral bonds chu langtlang lo leh hriat loh a nih avangin eirukna a tihluar zawk a ti a. He electoral bons hian political party te inang tlang lovin a siam a, ruling versus political party angin thil a kal a ni a ti a. He scheme kalpui a nih tan atang chiahin he mi kaltlanga donation pek chu a chungnung larh tiin a sawi bawk.
Election Commission pawhin scheme kalpui a nih tan atangin a duh lo va, hnungtawlh zawnga kalna tiin political funding a langtlanga thiltih kalhna a ni a ti tho bawk.
Sorkar chuan Supreme Court-ah scheme chu chhanin theihtawp a chhuah a Solicitor General of India Tushar Mehta chuan electoral bonds scheme chu party tena pawisa thianghlim chauh an dawn theih nana hmalakna zawk a ni a ti a. Donor’s identity pholan chuan thil a tibuai thei zawk dawn tiin a tan bawk a.
“Entirnan, contractor ka ni a, Congress party ah donation ka pe a, mahse, BJP ten hre lo se ka duh nachhan chu sorkar an siam mai thei a” tiin a sawi zui bawk a. Court chuan confidentiality chuan voters tena right to information an neih chu a kalh lo em ni a tih chu Mehta chuan voters te chuan vote an thlakin tute nge party fund a chhunglut tih ni lovin ideology, principles, leadership leh efficiency behchhanin vote an thlak zawk tiin a sawi.
Supreme Court chuan Electoral Bonds Scheme kalpui a nih theih nana company leh tax law amendment lo siam tawh te pawh a thiat nghal bawk a. A hma chuan party-a sum thawh duhte chu kum thum tala upa company a nih a ngai a, party a an sum thawh zah pawh an tarlan a ngai bawk.
Chief Election Commissioner hlui Y Quraishi chuan Supreme Court thutlukna siam chu democracy tana thil duhawm tiin a sawi a. “Court thutlukna hian mipui tena democracy-a rinna an nghah a tinghet zual ang. Thil thleng ropui ber a ni a, Supreme Court-in tun hnai kum nga atanga kum sarih chhunga judgement a siam tawha chhinchhiahtlak ber a ni,” tiin a sawi.
Rajya Sabha MP Kapil Sibal pawhin SC thutlukna chu ‘democracy tana beiseina eng’ tia sawiin Electoral Bond scheme chu BJP leader Arun Jaitley hmalakna liau liau tiin a sawi bawk a.
“Political party ‘a’ ‘b’ emaw ‘c’ tan chauh ni lo demoracy tana eng zung a ni. He ram khua leh tui te tan pawh eng zung turu tak a ni,” tiin Sibal chuan a sawi a.
“He scheme hi ka thianpa boral tawh Arun Jaitley ruahman vek kha niin a nihna takah chuan BJP tihhausakna tura ruahman a ni. BJP te sorkar lai a ni a, donation te chu BJP-ah a lut dawn tih mitin hriat a ni,” tiin Sibal chuan a sawi bawk a.
“A ngaihnawm lai ber zawk chu electoral bond scheme hian inthlan nen inzawmna a nei lo. Corporate sector leh donation a sum tam ber dawngtu BJP te thlunzawmna a ni a, BJP te hian he scheme hmanga an sum dawn hi crore sang nga atanga 6000 vel a ni tawh,” tiin a sawi bawk a.
“Tunah chuan 5,000 atanga 6,000 crore vel in nei tawh a, chu chu inthlan kaihhnawiha hman theih loh a ni a. Political party in nih angin infrastructure atan te in hmang thei ang a. RSS infrastructure atan te in hmang thei ang a, ram pumah communication network in siam nan pawh in hmang thei ang” tiin Sibal chuan a sawi bawk.
Senior advocate Prashant Bhushan chuan, “Supreme Court-in electoral bond scheme a nuaibo a, a vaiin Income Tax Act, Companies Act etc te siam danglama kalpui a nih theih nana amendment siam te pawh a hnawl vek a ni,” tiin a sawi.
“Court chuan electoral bond scheme chuan khua leh tui tena political party te hnena sum thawhtute engzah nge an thawh tih an hriattheihna fundamental rights a bawhchhia a ti a. Amendment siama company tena political party te hnena bituk chin awm lova sum an thawh theihna pawh a thiat vek bawk,” tiin a sawi bawk a.
“Electoral bond scheme mai ni lo company tena political contribution an pek theih bituk chin awm lova siamna amendment te pawh a thiat vek bawk a. A hma chuan company ten political contribution an annual profit atanga 7.5 per cent bak an pek remtih loh a ni thin a ni. Tunah chuan chintawk awm lova party fund a pek theihna thiah a nih takah chuan party te intluktlangin a siam thei ta a ni,” tiin Prashant Bhushan chuan a sawi.

Exit mobile version