RK Dawla
Mb 9366095658
1. May thla tawp kan thleng leh ta a. A ram pum huap chuan May thla ruahtui kan dawng rual lo hle. Ram laili lamah chuan, khawdur chauh, ruah tel mang lovin chawlhkar 4 zet kan khawro tawh a. Hmun thenkhatah erawh chuan, khawlum lutuk su kiang tur tawk chuan a sur zeuh zeuh awm e. Mizoram hi zîm viau mah se, kan leilung hmelhmang hi a danglam darhsarh viau a, chutiangin ruahtui tantir leh favang ruah a rual lo ve thei hle thin. Mihring chengte pawh kan diverse viau a, kan tawnghmang leh chetzia thlengin tlangdung hrang hrang hi a danglam ve viau mai bawk.
2. Rannung chi hrang hrang, leia a notê inphûm an rawn tho chhuak tan a. A bikin moth, beetle leh bug lam an tam tan viau. Light rawn bawm an tam dan atangin rannung tam dan hi a hriat thin. Thlai kung tingêt thin, Pu Vana-sial chi hrang hrangte pawh, inchhung eng bawmin an rawn thlâwk lût leh nawlh nawlh tawh a. Kan thei kung bul tihfai leh monitor a hun tan tihna a ni. Seasonals thlai hmunah pawh, rannung monitor ngun a ngai chho viau a. An inthlahpun tam hnu-a tûr (insecticide) hmanga kah leh thâwr hian, hlauhawm tam tak a thlen a. Chuvangin, an rawn tam tantirh atanga Integrated measure lâk tan nghal kha a finthlâkin a himdam viau thin. Light trap siamchawp hmang hian nipui rannung tam zawk chu kan manage thei chiang a. A bâkah chuan yellow sticky trap, bottle trap leh zan lama rannung vehte hi a hlawkin a thawk ropui thei hle. Awlsam kan duh luat vanga tûr kan chelek tam lutuk hi inhrilhhriatna mumal tak kan mamawh khawp mai. Population tlêm tê state ni si, cancer kan tam êm êm chhante hi research tihna tham takzet a ni tawh a. Zuk leh hmuam leh ruihhlo hian a langin min rûn a, lang lo lamah, muang châng leh nghet takin pesticides hian min rûn mêk lovang tih a sawi theih hauh loh. A theih chin chinah, tharchhuaktu leh tharchhuah leitute kan fimkhur a tul e.
3. Tunhnaiah NAFED chuan, Agri deptt kaltlangin, thlai thar an leina tur rate an rawn puang a. Behliang dal (Rs 84.50/kg), Chhawhchhi (Rs 103.46/kg) leh Nihawi chi (Rs 83.43/kg). Hei hi thil lawmawm tak a ni. Amaherawhchu, Zonu/zopa chu kumtir atanga inbautsaih thin kan ni avangin, information hi a tlai deuh hlek a. Kuminah chuan tih-tham deuh hralh tur tharchhuah a har deuh hlek mai thei a, kum lokal lehzel turah erawh farmer tam berin inpuahchahna hun tha nei hmanin information hi dawng thei sela. Hei hian nasa takin kawngro a su ngei ang. Tin, Deptt lam atangin thuziak eng engemaw an siam thin a. Behliang chungchangah pawh hian, an rawn ziak nual a. Duhthu a sam lo deuh, data dik chiah lo a awm nual, kan fimkhur a tha. Chuta an rawn ziak pakhat chu, behliang hi kumhlun angin an rawn sawi a, monitor ngai lutuk lovin an rawn ziak a. Kum 5 chhung lek 1 acre-a zaua Behliang lo buaipui tawh ka nih vangin, chuta ka experience tlem tarlan a tha-in ka hre deuh a.
4. Behliang hi a kâwm (pod) tê chi kha a rah a hlawk zawk a. Tin, kung 10/20 thlam leh In bula chin veu veu leh a hmuna siam chu natna leh rannung case tam hlei tak a ni. Tin, behliang hian kum 3 a daih tlangpui a. A kum 3-naah hi chuan, duat a ngai ve tawh viau. A mu chang hralh tur chuan, pigeon pea pod-borer hi monitor a ngai ve riau a, hemi atân hian insecticide aiin bottle trap a tha zawk a. Chubakah, favang tawp lamah hian, trunk borer a nghal duh êm êm. Hetih hun lai hian a kung bul tihfai leh light trap hmanga trunk borer puitling thangkam a effective êm êm bawk. Tin, a rah seng hian, a rah ro châr tawh zar kha, chhawk fimkhur hle a ngai. Kan chhehkhawmnaah khan, thlasikin a hmeh avangin a hmawr a er a, inchhuih palh a hlauhawm êm êm, pheikhawk naran chu a chhun pawp zung zung thei. Chempuia chhawk zum ai chuan, pruner/Clipper hmanga a biala tih-chhum kha a hlauhawm nêp bawk, a sengkhawm a sâwt lo hlek thung ang a. Eng pawh ni se, kuthnathawktu ngai pawimawhin sawrkarin tan a la thar hle a, thil lawmawm tak a ni. A dik tak chuan, tunhma kha zawng zawng kha NGAIHTHAH kan hlawh rei ve ta êm a, farmer leh kawngpui hi sum siam nân min hmang kha a ni ber a! Tunah chuan kan zia chho ta viau mai.

