David Zochhuanmawia
(Vida Hrahsel Saza)
Hrânghlui zai mìte hlâ kan lo kûrpui a, lunglèn hnêm tûra kan lo ngaihthlak thinin mittui a lo tih hnâm ve sak sak lâi te, a thim a vâr pawh thlu lova kan lo sûkpui ve nghawng nghawng thin hla chi hrang hrang lam sawina hi ‘Tunlai’ tih a ni lo phawt a. Mahse, kha’ng hunlâi hla kha a la tunlai êm êm a, zaithiam zinga hla pakhat avanga rawn lâr hluaite pawhin hranghlui hlâ lam bawk an rawn hrût leh thin.
Engpawhnise, “tunlai chu khua a lum mep mep hlê mai.”
Politics tih chu ‘ram awp dân ngaihtuahna’ tihna a ni mai a. Politician tih chu ram awp dân thiam mi emaw, rorêl thiam mi tihna emaw a ni leh mai a. Politician, ram leh hnam hmangaihna tak tak avanga rorêlna fawng vuan châk nge kan nih a? Mahni inhâivurna leh thuneihna chan duh avanga tel?
Sorkar lai ZPM –
MLA Election 2023 inthlana chakna changtu ZPM hian MLA seat 27 neiin, an tan chuan tlinpui kum a ni a. Mipui thinlungah an inzawrh danin hma a sawn a, mipui te’n an chungah rinna an nghat ngam a ni chêk ang an thlang tling ta nawlh a. Bial thenkhata tlingte erawh a mimal taka MLA atana it ngawih ngawih avanga thlang tling an ni lem lovang. Tlinpui kum vanneihpui MLA pawh an awm ve ta nak mai!
ZPM te’n an sorkar atanga kum chanve êm pawh la tling lovah tih fuh pawh an nei teuh ang a, la tih fuh theih loh pawh an nei ang tih a rinawm a. An sorkar hun chhung a la rei lo êm bawk a ni. Sorkar kum thar sum (budget) pawh han hmang chho ve se la, kan Chief Minister zahawm tak Pu Lalduhoma, Indian Police Service pawh lo ni thei hial khawpa inkhêngkhawng nasa tawh hian Finance hi a lo thiam rêng em tihte pawh han thlir zel phawt ang u. Mahse, Pulpit-a a thusawi angin a nung em? Politics Field-a a râu chan leh amah hi an inmil em? tih thlengin lo thlir zel bawk i la.
Engamah hmaa sorkar lai an nih avang hrim hrim a an che hlek sawisel tum reng erawh thil tha ber a ni lo a. An kal sual venpui tûr erawh chuan eptu Party te an tan ve sauh sauh a ngai ang. Right to Information Act (RTI) hmangin an kal dik leh dik loh a zawh theih reng a, mipui lam pawh hi kan taimak a ngai a, tan kan lak deuh deuh a ngai. Kan ramah hian sorkar tha a awm phawt chuan mipui kan that a ngai bawk a. that leh that a inlâwm tawn chuan ram nuam tak kan siam mai dawn a lo ni. Mahni ban phâk china cheng khat lek pawh eiru duh zel kan nih erawh chuan kan hmabak a thim khawp ang.
Opposition leader nei MNF –
MNF-in kum 2023 MLA inthlanah sorkar lai ni chungin seat 10 an la thei a. Opposition Leader atan Pu Lalchhandama Ralte, Tuivawl bialtu MLA niin MNF term kum 2018-2023 chhunga Pu Lalduhoma hêktute zinga mi kha a tam zawk chu MLA ni pha tawh lovin an tla tlat! Ding chhuak leh turin chakna an nei leh thei ang em? Mipui nawlpuiin an nin em em tawh hruaitu ngâi an nih reng chuan an ding chhuak tawh lo mai ang em? Mizoramah Regional Party lian pahnih a awm ngâi si lova. Nge, a intanna tûr ni zawk ang?
Minority tamna lamah erawh MNF hian MLA an la ngah ber a. An dinhmun sawhnghet a, bial danga tan an lak leh chuan ZPM khingpui tûr lian tak an la ni thei bawk ang.
MLA pahnih nei BJP –
BJP hian nasa taka hmasawnin MLA pahnih neiin kum 2023 MLA Election an rawn hmachhawn a. An Candidate-ah Ex-Minister, Ex-Speaker hial an nei thei a. Politics vir velah hi chuan thian tha tak tak a awm thei lova, thian tha lo tak tak pawh a awm thei lo, an tih thin ang deuhin hunin mihring rilru a rawn thlak thut thut a. Sum leh pâi avang emaw, nihna leh thuneihna duh avang emaw, ram siamthat duh avâng pawh a ni thei bawk ang.
BJP-in Central lama Hindutva an kalpui dan han thlir hian Kristian ramah hi chuan an tla na tak tak thei lo a ni ber a. Tun hi an tawn sân lai ber pawh a ni thei a, an bul tanna tha tak pawh a ni thei bawk ang.
MLA pakhat nei Congress Party –
Congress Party hian kum 2023 MLA inthlan an ti fuh viau dawna langin ‘that loh theih lohna bawm’ hmanga bultanin Kristian rilrem zâwng Campaign au hla nei tha ber an ni a. Mahse, ram chhunga a elpui Party dang intihsiakpui lovin Central BJP chauh a beih vak vak rah sengin MLA pakhat chauh an nei thei a tih loh theih loh a. MLA neih tam lamah pawh palina dinhmun an hauh pha tawk a ni.
National Party-ah rau rau chuan BJP aia Mizoram mipuiten an ngaihzawn rawn a ni a. Mahse, sorkarna siam leh tur chuan MNF kan sawi tâk ang khan hruaitu lam inrem fuh hleih theih loh an tuar nasa hle niin a lang a. Mi nawlpui titi-ah erawh Central-ah Congress sorkar se, Mizoramah chuan ZPM tih a ni zel a. An dinhmun sawh nghetin hmasawn zawngin ke an pên leh thei ang ngem tih hi mipui thlir mêk a ni.
A ngai leh ngai ringawt –
Mipui nawlpui rilruah a ngai leh ngai ringawt tih a awm bakah sem policy duh lo thalai lehkhathiam leh kut hnathawka taima tak tak an chhuak zel a. Politician te’na thudik tluan tling lo hmanga mipui min bum mai mai thin naah Social Media chak tak avangin thudik kan hailang zung zung thei tawh bawk a. Hmanlai rilru bansanin thil thar awm thei kan bawh chho ta zel a ni.
ZPM-in an tih fuh em em chu ‘Enchhin’ tih hi a ni a. An elpui Party dang tan pawh ‘Enchhin’ tih au hla han vuak chhiat theihna tûr au hla dang tha tak an chher chhuak thei lova, chumi rah chu an seng ta hlawm a ni. Tin, Congress leh MNF hruaitu hlui Senior tak takte kaihhruai ninna hi mipui thinlungah a intuh nghet chho zel a. Ngaihtuahna kan hmang peihin thingtlang Politics pawh tun hma ngaihtuah chuan changkang tawh tak a ni. Khawvel a changkan ang zelin mipui pawhin hma kan sawn zel a ni.
ZPM sorkar hi a tha ta lo a paih a ngai a nih chuan a paihthla tûr chuan pâwl thar dang chak tha tak a awm a hun ve tawh te pawh a ni mai thei? Kan thenawm State thenkhat angin Regional Party inel bultanna pawh a ni ve thei bawk a. Ngaihtuahna kan neih thui a tul chho ta hle a ni.
A tlipna –
Dikna leh Rinawmna hmanga ram siamthat hi thil tha ber a nih rualin ‘Pathian tihna’ a tel loh chuan awmzia a awm thui duh lo viau a. A bik takin Kristian ramah chuan ram hruaitu sakhaw mi tak neih aiin Pathian tih mi tak neih a pawimawh hle a. Pathian tihna chuan sual lam ngaihtuahna a ti thui lova, a tha zawnga kal duhna thinlung a puttir ang a, Chief Minister chauh ni lovin MLA fângte thinlungah pawh Pathian tihna tak tak a awm a, chutiang tak ram hruaitu kan neih hunah chuan tun aia nasa hian kan ram a dam leh ang tih a rinawm tlat a ni.

