R.Lalfakawma Seling
Kumin chu ruah sûr avângin ni 3 lai a zâwnin school chawlh puan a ni ta a. Kum kal tawh lam thlir lêtin hetiang zât zât ruah sûr vânga chawlh puan a la awm ngai âwm lo ve. Hmân deuha ruah sur nasa tur hrilhlâwk avânga school chawlh puan a nih khan nî a sa leh iarh mai a, chawlh puangtute kan dem lek lek mai a. Tin, tun hnaiah tum hnih chu thuneituten an puan tlâi deuh avângin thenkhat school thleng hman, tiffin siam hman-te an awm avângin kan chiâr leh deuh bawk a. Mahni duh duh hmet chhuak char char, hmuh duh loh leh en peih loh lai kal kan zêl kan nih tawh avâng hian dawhtheihna te kan tlachham ta a; hringnun tualzâwlah pawh hriatthiamna kan nei tlêm tain duh ang anga thil han her chhuah zung zung mai kan tum ta emaw tih tur a ni.
Kan ram leilung ngheh loh dan leh a dinhmun hlauhawmzia hi a hre chiang apiang an fimkhur a. Kumin chu ruahtui kan hmuh that kum tih takah khua a chêng rei ta deuh bawk nen Aizawlah chuan khawi lai laiah emaw lei tla tâwk a awm deuh reng. Hmunhma him loh avânga mahni in leh lo chhuahsan/riah chhuahsan ngai tawk an awm reng bawk. Hetih mêk lai hian thingtlâng lam pawh kan bâng bik lo.
Mihring nunna hi a hlu êm mai a, tlêm tê han fimkhur belh hlek avânga chhiatna rapthlak pumpelh mai theih hi inthlahdah leh fimkhur loh avânga dâi buak tâk pawh a awm. Chutih rualin hringnun hi no ngiak ngiak leh hlauthawng rêng rênga hman tur tihna erawh a ni lo. Huaisen tak leh chhel taka hmachhawn kan ngai a; zirlai naupangte pawh zirtir tul tak an ni. Charles Darwin – ‘Survival of the fittest’ tih dikzia hi kan upa telh telh a, a chiang telh telh mai zawng a nih hi.
Hlauhthawnnaa khat pa pakhat pawh hi khumah a mu reng mai a. A chhan an han zawh chuan khawlâiah chhuak ta se – mi balhla eina kawr rapin a tlu sual thei a; motor khalhtu fimkhur lo deuhvin a su palh thei a; kawng chhak lung tlain a lu-ah vawmin a thih phah hial thei bawk a; hri tha lo kâi ten an kai palh thei bawk a. Hêng thil avâng hian pâwnah chhuak ngam lovin a a pindan chhungah a mu hlawm reng mai a. Mahse, vanduaithlak takin a mutna chunga thil târ tla chuan khumlaizâwla a mu lai chu a tlâk hlum ta tho a ni.
Thihna leh chhiat tawhna hrang hrangte hi dam mana tuar tur kan ni a. Pumpelh theih thil tam tak a awm laiin kan chunga khuarêl thil erawh pumpelh theih rual a ni lo. Rei deuh hlek tawhah khan Tuirini-ah hnatlâng paha picnic lian tham tak a awm dawn a. Kan thianpa nuin kal a phal loh avângin kal pawh tum lovin kan inkâwm tlâng a. Mahse, picnic kal turte motor a chêt rual chuan kan thianpa bera chuan eng nge maw a hriat thut ni, a tlân chhuak a, motor-ah chuan a va bet kâi ta a. Thihnain a ‘aikaih’ a ni chêk ang chu, Tuirini-ah a zu tla hlum ta nghê nghê a ni.
Hetiang a nih mek lai hian khuarêl chhiatna kan tih tam zawk hi chu mihring ten kan siam chawp, kan cho chhuah te pawh kan ti thei hial awm asin. Kan fimkhur loh avâng te, kan dawngdah luat avângtein chhiatna tam tak kan tawk mek a ni. Fûr lo thlen apianga tuihawk kawng bo, sabereka khuangkaih kan tihte hi thla a muan laia kan hnawm paih fimkhur loh rahte a ni a. Tuh rah kan seng hunah chiah a that lohzia kan man fuh chauh thin. Chutih rualin tûnlaiah pawisak nei lo fê fê kan tam tawh a, mahni’n kan tuar lo ve tih vânga mi dang ten chhiatna an tawh phah thei tih hre reng chunga kawra bawlhhlawh paih tâwk an awm reng bawk. Mi tin kan fimkhur a ngai a, fimkhur duh lote chungah dân anga thununna lek ngei pawh tih makmawh a ni.
Chhiatna nasa zâwk tâwk mai thei kan ni tih hriain fimkhur tulzia leh dawngdah lo tura inzirtirna kawngah Disaster Management Authority ten theihtawp chhuahin hma an la chho zêl a. Aizawl khawpuiah phei chuan khâm pangah in lian tak tak a din iaih uaih avângin Aizawl Municipal Corporation ten theihtawpin hma an la bawk a, thuawih hun leh ziaawm hun kan la nei ve chêk turah ngai ila. Hmânni ka Aizawl kalin car nalh tak pakhatah hian ‘Aizawl Town Planner’ tih emaw kha intar ka hmu a, Aizawl khawpui pawh an ngaihtuahawm dawn loh hi ka ti rilru vang vang mai.
Thuneitu ten tun ni 3 chhung school chawlh an puangte hi a lawmawm hle mai. Thil rêng rêng chu naupan lai atanga inzirtir hi a fuhin a nghet ber a, a tlo ber bawk. Tuna school naupang ni mêkte pawh hian fimkhur vânga chawlh meuh puan takah chuan an nunah ‘fimkhur a tul’ tih hriatna a intuh tlat dawn a ni. Ruah a sûr chuang lo, lei minin khawi school mah a tichhe chuang lo tih lam a ni lo va; chawlh puan hlawhtlinna pawh khawi lai school emaw a chhiat avânga naupang tawrhna pumpelh hi a ni kher lo.
Natna eng emaw kan neih avângin kan taksa en chian a tul a, doctor ten test chi hrang hrang min tihtir thin a. Kan thil test-te a lo that avânga pawisa chawi thlâwn ta viaua inngai leh doctor thleng thlenga thil tul lo min tihtir anga kan puhmawh a nih chuan kan rilru a hrisel lo hle tihna a ni a, rilru lam doctor kan mamawh tho tho tihna a ni awm e. School chawlh puan chungchangah pawh hian khawchin thlîrtu mi thiam ten an thlîrlâwkna leh kan hun tawn mêk uluk taka thlîr chunga thuneituten an tih a ni a, chhiâtna kan tâwk ta lo a nih pawhin lâwm viau zâwk tur kan ni ang chu.

