Rev Dr Ramengliana
Mizo Kristiannaa bet nghet tak chu làm hi a ni. Kohhran pawl tin hian kan pawm thiam em em vek a. Vulh len kan tum theuh emaw tih theih a ni. Thlarau nun tehfung pawimawha kan hman rim tak mai a ni bawk a. Kan lam luih luih tawh chuan thil tha leh ropui tak changah kan inngai a, kan lawm tlang a, Thlarau Thianghlimin hna thawk nasa hleah kan pawm tlang mai a ni awm e. Chutih rualin kohhran inkhawmah lam thlarau a thawh theih mang tawh loh chuan kan beidawng ru a, boruak thar mamawhin kan inhria a, kan lung a leng a kan khua a har mai thin a ni. Hlim lam hi kan ngaisang hle a ni phawt mai. Zep rual a ni lo.
Hringnunah lam
Mihring nun pangngaiah hian lam hian hmun a chang ve hrim hrim a. A thlarau zawngin emaw a thlarau lo zawngin emaw hringfate hian lam nuam kan ti hrim hrim tih chu a chiang. Culture tinah lam a awm laiin kan lam dan erawh a danglam mai chauh a ni. Hlimna leh lam hi a inzawm tlat bawk a. Awmze nei deuhva lam dan bik a awm laiin tih dan phung bik awm lova phur hlim lam miah miah mai pawh a awm tho. Tin, lam thiam takte lam hi thil hmuhnawm tak a ni a, eizawn nana hmang pawh mi tam tak an awm tih kan hria a. Kan hmuh duh zawng tak a ni theuh awm e. Mihringin lam kan chakzia tichiangtu pakhat chu khawpuiah te hian man awma lamna hmun Club an tih hi tam tak a awm. Man chawiin an lam peih nia!
Kan pi leh pute atang rengin Mizote pawh hi lam ngaina hnam kan ni a tih loh theih loh va. Thlarau Thianghlim harhna ni lem lo pawh lam harhna chu a lo awm ve tho mai. Puma Zai te, Tlanglam zai ten chuan ram pum a tuam hlup hlup ve tho a nih kha. Zai leh lam an bei nasa nangiang. He thil hi kan chekin a mil tak thil a ni a, nuam kan tih zawng tak leh kan nunphunga bet nghet tak a ni. Mizo nihnaah hian a tel ve zel lo thei lo vang. Hei hi hrethiamin Kohhran pawh a inhawng zau zel a. Hmanlai zawka a duh hauh loh khuang chu Biak Inah la lutin hlim lamna chu khawvel tana pe lovin Kristianna nen a hmehbel ta a ni. Hei hi thil tha tak a ni tih loh theih a ni lo va, contextualization tiin zirna huang chhungah chuan an sawi thin a ni. Kristianna chu kan culture milin kan her rem tihna a ni ang. Hetiang thil hi thiam zel pawh a tha.
Zai nge lam?
Kan ngaihtuah tur pawimawh ta chu - Kristian nunah zai leh lam hi engti taka pawimawh nge ni ta? tih chhanna hi a ni. Mi nawlpuiin kan hriat hmaih lian tak chu Thuthlung Tharin thlarau nun a sawiah hian Mizo Kristianten kan ngaih pawimawh em em ‘lam’ hian hmun a chang lo tlat hi a ni. Keinin thlarau nun tehfunga kan lo hman thiam tak leh ti ve lote kan duh thawh em emna ki ni fo hi Thlarau Thianghlim lo thlen hnuah kha chuan sawi a hlawh ta mang tlat lo! Phulpui suah lo tur zawk hi kan lo phulpui nasa mah mah em ni dawn ta le? A tul chin piah lam thleng thlengin kan nuam tih zawng hi kan lo leklam em ni ta ang? Harhna Hruaina 1949 chuan, “Thuthlung Hlui Kohhranah lam thu kan hmu mek a, Thuthlung Thar Kohhranah erawh chuan Thlarau Thianghlim a thlenna hmun tinah, Juda leh Jentail Kohhranah lam thu kan hre ta ngai lo. Lam hi lawm entirna chu a ni ngei mai, mi hlim lawm thei berte pawh lam lo mi tam tak an awm tih hriat reng tur a ni. Mi puitlingte chuan an nun dan leh lan danah an lawm dan an entir zawk ang,” a lo ti hial tawh a ni.
Heta lam kan sawi lai hian Pathian faka zai erawh chu kan sawi lo tih hria ila. Fak hla sak erawh chuan Thuthlung Tharah hmun a chang nasa thung a. Isua leh a zirtirte an zai thin tih kan hria a, Paula leh Sila pawhin tan inah fakna hla an sa ngat a nih kha. Ephesi 5:19 te, Kolosa 3:16-ah te “Fakna hla te, Pathian hlate, thlarau hlate” chu Thlarau Thianghlim hnathawh nena sawi zawm kan hmu a ni. Thuthlung Hlui Sam te, khatih hun laia Kristiante hla leh Pathian pek thar zel te a sawina a ni ngei ang. Hei hi thlarau nuna thil pawimawh leh Pathianin a miten amah pawl nana a hman nasat em em a ni a. Zofate vanneihna chu Pathian faka zai ho nuam kan ti a, kan thiam riau bawk hi a ni a. Chu mai bakah khuang pu tha, solfa thiam, music instrument hrang hrang khawih mi leh hla phuahtu ropui tak tak min pe zel hi a ni bawl. Pathian chawimawia thiam taka zai ho thup thup thin tur kan ni a, kan zaimiten fakna hla chi hrang hrang an au chhuahpui tur a ni tih chu a chiang.
Fel takin ngaihtuah ila
Tichuan, lam lovin zai chauh zai tur tihna em ni? Ni lo ve. Lam loh tur tihna a awm reng reng lo tih erawh kan hriat a ngai. Kan culture mil, mihring ze mil a nih avangin sakhaw thila kan chawk luh hi a pawi reng reng lo va. Tih tak takah chuan Thuthlung Hlui lamah chuan Pathian chawimawi nana lam leh lam tura infuihna a tam em! Mizo Kristian kan han lam dap dap mai hi kan ‘special’ -na a ni a, kan uar chhunzawm zel tur pawh a ni ang. Tunlai khawvelah kohhran tin hian khuangpu tha kan mamawhna a sang hle niin a hriat. |hangthar khuangpu thiam leh zai tui mi kan neih tam a ngai. He rawngbawlna hi kan ngaihlu lo chho deuh palh ang tih a hlauhawm thin a ni. Tin, zaikhawma sak mi hla tha tak takte pawh a chhuah zel a ngai bawk. |hangtharte hi ‘Praise & Worship’ hla chauh ni lo, Mizo lengkhawm hla ngat, kan Sunday Schoolah te kan zirtir tam a ngai a nia.
Hei erawh hi vawng reng thung ila. Thlarau nuna thil pawimawh chu thil inbuk tawk taka kal, thil a invuah rem a, a nih tur ang a nih zel hi kan tum tlat tur a ni ang. Zai leh lamah pawh chu chu kan hman a tul. Lam nasat tum nghal ngawt lo ila, kan zai tuiin chawi sela a kal a dik zaih thin. “Zai khawm ang, lam theuh tur,” kan tih chuan heng ho riau a awl khawp a nia. “Pathian fakin theih patawpin i zai ang u aw. Thiam tak leh tui taka zai tur chuan hla hriat chian a ngai thin. Chhep chher eng pawh ni se kan Lalpa fak nan chuan a tha em em vek! Puan kawp sawr ang tluk tluka kan zai tui hunah lam mite a vawrh chhuak dawn a ni. Chawhmeh chhuan so a kan thlai hnah thlak a leng bat bat ang hian,” han ti ila a kal dik zat mai dawn a ni. Chutah chiah chuan Pathian faka zai hlutzia kan hria ang a, thlarau nuna lam dinhmun pawh kan man thiam dawn a ni.