Site icon The Aizawl Post

ZORAM THAR LEH KRISTIAN CHHUNGKUA

Rev. Dr. Zaichhâwna Hlâwndo

Kum 1894-ah kan ramah missionary ten chanchintha hril turin min rawn awmchilh a. Kum rei lo te chhungin Zofate chu Lal Isua Krista ringtu niin, Kristian-ah kan inchhal ta vek mai a ni. Hei hi khawvel hmun dang leh hnam dang zingah thil vang tak mai a ni. Birmingham, England a PhD ka zu zir khan hemi chungchang hi ka thlur bing ta kha a ni a. Eng vangin nge Zofate kha kum rei lo te chhungin Kristian kan nih tak vek? Eng nge a chhan ni ta ber ang? Kan pi leh pute lo khawsak dan leh rin dan te kha Lal Isua Krista chanchintha nen inhmehna riau a awm em tih te kha ka chhui ta a ni. Chumia chiang taka ka zir chhuah leh hmuhchhuah chu ‘Kan pi leh pute nun dan leh rin dan kha a lo Kristian êm êm a, chuvang chuan chanchintha hrilna atana leitha kan nih avangin a tla tha a, a tiak thain a lo puitling hma a ni tih hi a ni. Ka sawi uar deuh dan phei chuan missionary lo kal hma daih tawh khan kan pi leh pute kha an lo Kristian daih tawh a lawm ka ti thin.
Ka lehkhabu lo ziah tawhah te khan Zofate chu thlahtu bul thuhmun, hnam khat vek ni mah ila, India,Burma leh Bangladesh ringlote rorelna leh awpbehna hnuaiah kan awm a. Amaherawhchu Hindu, Buddhists leh Muslim ten min awp mahsela an sakhua chu kan zawm ve ngai lo. Tunah pawh hian kan awmna apiangah Lal Isua Krista ringtu leh neitu intiin Kristianna chu a neitu kan inti tlat a, hnam dangten Isua Krista an lo rin ve pawh hian kan ta kha an nei hawh ve angin kan ngai emaw tih mai tur a ni. Ram thim rawngbawlnaah pawh chu chu kan rilru put dan hi a ni deuh tlat a ni. Chuvang chuan kan thupui ‘Zoram Thar leh Kristian Chhungkua’ tih hi chu kan ram leh hnam tan a inhmeh bik tih mai tur a ni. Chutih rual chuan kan nihna tur dik tak kan la nih theihlohna chhan chu ringlote, sakhaw dang biate rorelna hnuaiah leh an awpbehna hnuaiah kan la awm tlat rih vang a ni.
Kristian chhungkua, Pathian chhungkua leh Pathian rorelna hnuaia kan awm hun tur chu hnam khat anga awm tawh lo kha hnam khat kan nihna angin kan insuihkhawm leh dawn a. Hnam siama a lo la awm tur chuan Lalpa chu an fak ang (Sam 102:17) a ni tih sam ziaka kan hmuh kha a takin a lo thleng ang. Chutih hunah chuan Pathian chhungte, Kristian chhungkua tak tak kan ni tawh dawn a ni. Keini kohhran Presbyterian a nuho Kohhran Hmeichhia phei chuan ‘Kristian Chhungkaw Campaign’ hi kum tam tak an lo kalpui tawh a, mahse kan beisei ang leh duh angin vawiin thleng hian Kristian chhungkua anga nung leh khawsa, Krista tana inserh thianghlim chu kan la awm hleithei lo niin a lang. Chuvangin Zofate Kristian chhungkua kan la nih theih lohna chhan chu hunbi a la kim lo a, hnam angin din kan la ni lova, Pathian lal ram sawrkar a la pian rih loh vang a ni. Tuna kan ram rorelna leh Kristian chhungkua chu a la inhne rem thei lo. Milem biate awpbehna hnuaiah leh an tih danin Pathian thu ang leh Pathian duh dana rorelna kan la kalpui thei rih lo a ni.
Zoram Thar piang tur chuan tudang ni lovin thlahtu bul thuhmun Zofate vek kan nihnaah kan harh tlan vek phawt a ngai a. Hnamah kan harh hunah chuan kan chenna ram kha tudang ram mah ni lovin Zofate chenna Zoram a lo ni vek tawh ang. Hnam a pian zet loh chuan ram a piang thei si lo. Tunah chuan Zofate chenna ram Zoram chu-Chin ram, Kuki ram, Bawm ram, Mizo ram, Mara ram, Lai ram leh Sinlung ram tiin kan la sawi rih a ni. Lalpa Pathianin kan nihna dik takah min la dah rih lova, hnam nihna nei tawh, mahse thuthlung bawhchhiatna avanga kum 1000 chuang bo tawhte hi hnamah min din tan leh mek a ni. Engkim mai hi Pathian rorelna hnuaia a awm vek a, keini pawh a hnam thlan, khawvel tana eng ni tur kan nih tlat avangin a thil tum hi a sut leh mai mai dawn lo. Bible zawlneite hnenah a lo sawi tawh a, Zofa zawlnei tam takte hmangin a lo puang tawh a, a la puang chhunzawm zel bawk.
Zofate chu Pathian chhungte kan lo ni tawh thin a, Pathian thuthlung bawhchhiaa milem pathian Sebawng lim kan thlahtuten an lo biak leh avang khan Pathian thinurna vawrtawp kan tawng bua a, khawvel hmun tinah tih darh vek kan lo ni ta kha a ni. Amaherawhchu khawngaihna leh zahngaihnaa khat kan Pathian chuan fapa Isua Krista hmangin a thisen sengin min rawn tlan a, min rawn zawng hmu leh ta a ni. Jeremia 31-ah kan hmuh angin a hnam thlante tan Lalpan thuthlung thar a buatsaih leh dawn a. Kan chhungrilah a dan te dahin kan thinlungah a ziak leh dawn a. Kan Pathian ni duh tawh lo kha kan Pathian ni lehin a mite a tih duh tawh loh fapa tlanbote kha a fa leh a mite kan ni leh dawn a ni. Chu hunah chuan kan lut tan mek a, Kristian chhungkua, Lal Isua Krista lalna ram, Krista tana ding tlat turte min din thar leh hi a thil tum a ni.
Harh ru Zofate harh r’u,
Hnehna ropui kan chang thuai ang
Kan Pathian hmingin puan zar
Kan zar ngei ang khawvelah..

Exit mobile version