Site icon The Aizawl Post

ZPM CONSTITUTION ARTICLE-21 SIAM DANGLAMNA LEH MIZORAM POLITICS DYNAMIC

Thangtea Thawmte

Mizoram political history kan thlîr chuan party hruaitu hlunte leh party chhùnga leadership kalphung hi ngun zawka ngaihtuah tham a ni. Congress leh MNF—party lian tak pahnihte hian sorkarna an lo chelh tawh fô a; nimahsela, hruaitu thlak chungchangah chuan structural change leh organizational reform aiin, party dinhmun leh hruaitu hmasate vawnhim an thlang fô thin niin a lang. Pu Laldenga (L), Pu Lal Thanhawla leh Pu Zoramthanga te ang hruaitu langsar tak takte hi party chhùnga an dinhmun leh an hnathawh avangin mipuite hmaah leh political field-ah an hming an hmang nasa hle.
​Hruaitu lawkte thlak vanga party chhùng chhiatna leh pawl hran siam hlauhnate hian, hruaitu thar chherchhuah kha risk lian tak a nih an hlauh avangin hum tlat an duh zâwk thin a ni hial ang em? Hruaitu hlunte vawnhim tlatna hian thangthar leh hruaitu tharte tan party top tier thleng chho turin kal tlang theih loh bang (glass ceiling) a siam tlat bawk ni te pawhin a ngaih theih. Chuvangin, hruaitu thar pianchhuah theihna turin party in-siamremna thuk zawk neih a awlsam lo fô. Hei hian, Mizoram politics-a party zê humhalhna (party culture) leh hruaitu ngai ngawr ngawr neih (leadership continuity) hi thil tha bêr a ni em, tih min ngaihtuah tir a ni.
Hetih lai tak hian, Zoram People’s Movement (ZPM) erawh chuan an political philosophy-a pawimawh ber pakhat ‘Kalphung Thar’ tih chu thu mai ni lovin, party chhùngah pawh an lantir ngei an tûm tih a lang. Dawrpui Multipurpose Hall-a ZPM Executive Meeting-in Party Constitution Article 21, Point No. 1 siam danglamna lo awm ta hian—party constitution chu a hun leh hmûn, mamawhna ang zêla siamrem theih a ni tih lantirtu pawimawh tak a ni. He siam danglamna hmang hian Chief Minister nihna chelh mêk chu party elected office-bearer nihna chelhkawp thei turin exception siam a ni ta a ni.
Politics hi thil nghet charh mai ni lovin—hun, mipui ngaihdàn leh political environment mil zêla in-siamrem fô tur a ni. Mizoram Kohhran lian bêr Synod phei chuan hun rei tak chhung a bulbàlte leh inkaihhruaina vawng reng chungin, hun tharin a mamawh dàn ang zêlin a kalphung pawh a siamrem mai thin. Chutiang bawkin political party pawhin a kalphung leh innghahna pawimawh (principles) vawng reng chungin Pawl kalphung siamrem ngamna a mamawh fô a ni.
He Constitution amended hnuaiah hian Chief Minister Pu Lalduhoma’n party President nihna chelh nghal tur anga ngaihna a awm mai thei. Nihna duh avanga tuihalna emaw, mimal hmakhua ngaih (personal ambition) emaw avanga thleng ang zawnga hrilhfiah erawh a dik ber lo ang. He thutlukna hi Executive Committee thutlukna leh party hmakhua thlir vàng zawka lo awm a ni.
​Kum 2028 general election a hnaih zêl avangin sorkar leh party inrelbawlna inkawpremna leh party chhùnga lungrualna hi a pawimawh takzet a ni. He thil ngaihtuahnaah hian Minister of State Pu B. Lalchhanzova leh Home Minister Pu K. Sapdanga te ang party hruaitu pawimawhte’n party inrelbawlna dinhmun leh pawl rinawmna (party integrity) humhalh dàn turah an ngaihdàn huaisen taka an lantir ngam hi, kan political history-a chuang reng tlak a ni.
A bik takin, Pu K. Sapdanga hi opposition lam mi thenkhatin internal rival anga an sawi thin lai takin, he thutlukna siam a ni ta leh a nawrkal ngamtu langsar ber a ni hian, party hmakhua thlirna puitling tak a nei tih hmuhhmaih rual a ni lo. Hei hi political maturity entirna pawimawh tak pawh a ni. Politics-ah chuan mi pakhatin a duh ber chu a dinhmun vawn him reng a ni mai thei; amaherawhchu, Pu Sapdanga thlirna zau tak hian leadership dik tak a nihna zawk a lanchhuahtir a ni. He thutlukna hi senior politician nazawngin an ngam loh leh an tlin loh, political courage sang tak entirna a ni hial ang.
Hei hian ‘Pu Duha vs Pu Sapa’ tih political narrative chu belhchian a dawl lo tih a lantir nghal a. Party chhùnga in-elna emaw, hruaitu in-elna (leadership rivalry) emaw zawnga ZPM organization thlir aiin, pawl chhùnga internal differences chu Dân kalphung (constitutional mechanism) leh political dialogue hmanga siamrem theih a ni tih min hriattir zawk a ni.
A pawimawh ber chu he Article thlak danglamna hi rigid centralization ni lovin, organization-in hun thar a mamawh dàn ang zêla in-siamrem theihna (organizational adaptability) a kawk zawk a ni.
ZPM tan he step thar hian political advantage engchen nge a thlen dawn tih hi, opposition hian an thlir thleng ngam ang em? Political party pakhatin a thutiam tawh “Kalphung Thar” chu party pawnah chauh ni lovin, a chhùnga inrelbawlna, hruaitu ruahmanna leh thutlukna siam dànah pawh practice a tûm tih he thil thleng hian a tichiang tawk viau a ni.
Politics chuan engtik hunah pawh chona thar a mamawh a, hruaitute pawhin hun tharin a mamawh dàn ang zêla an kalphung an siamrem a ngai thin. Chuvangin, he Constitution amendment hi ZPM chuan ‘Kalphung thar’ tih chu campaign slogan mai ni lovin, party governance leh organizational practice-ah pawh an lanchhuahtir ngam tih hi lûngsi taka kan pawm a ngai ta a ni.
A tawp berah chuan, Article 21 siam danglamna hi mi pakhat nihna vawnhim nân siam mai ni lovin, party hma lam pan zêlna tur atan constitutional flexibility mamawhna avanga siam a ni zawk tih hriatchhuah phah party te hi awm se, chu tluka ram tana ‘lawmawm’ chu a awm kher hian ka ring lo!

Exit mobile version