Site icon The Aizawl Post

Bangladesh buainain zual lam pan zui zel

Bangladesh chu buainain a tuam mek a. South Asian ram mihring maktaduai 170 chuang chennaah hian kawtthlera lungawilohna lantirte chu thil thar a ni hauh lo. Mahse, tun hnaia tharum thawhna turu tak chu a danglam hle.
Mi 300 chuangin nunna an chan phah tawh a, Pathianni kalta ringawt khan mi 90 chuangin nunna an chan bawk a, nunna chan zingah police officer 13 antel a. Bangladesh a lungawilohna kaihhnawiha nikhat thil thua nunna chan tam ber tum a ni bawk.
Bangladeshi media te chuan nunna chan tam chhanah police-te an puh a. Sorkar thung chuan police officer te chuan mahni inven nan leh state property humhim a nih theih nan chauh silai an hmetpuak a ti ve thung.
Kum 2009 atanga rorelna lekkawh tawh Prime Minister Sheikh Hasina chu bang turin an ngiat mup mup tawh a.
Sorkar chuan lungawilote chhanlet nan ram pumah la awm ngai lo curfew puangin internet te pawh hman theihlohin a siam zui bawk.

Lungawilohna intan dan?
July thla tir lam atang khan university zirlaite chuan sorkar hnaa hmun thuma thena hmun hnih lai mai kum 1971 Bangladesh in Pakistan atanga indan tuma indona a telte fate tana hauhsak bik an duh loh vang a ni.
Zirlaite chuan quota bik siam chu inthleibikna a ni tia sawiin siam that an ngiat a, an thil ngiat tam zawk chu sorkarin a remtihsak chungin lungawilohna lantirna chu anti-government movement-ah a chhuak chho zui hman a ni.
Hasina chuan luhlul chhuahin lungawilohna lantirtute chu ‘firfiak ram tihchhiat tumtu’ tiin a sawi a.
United Nations chuan tharumthawhna hluar tak tihtawp a nih theih nan hma la tura ngenin Bangladesh politician leh security forces te chu insumkar turin a ngen bawk.
“Sorkar hian peaceful protest movement-a inhnamhnawihte thlurbinga a kalpui tur a ni lo. Zirlai pawl man te chhuah nghalin internet access theiha siamin inbiakna tha a awm theih nan hmala rawh se” tiin human rights chief, Volker Turk chuan thuchhuah a siamah a tarlang.
Ram pum huapa civil disoboedience movemnent thleng mek chuan zuai lam a pan hauh lo. Chutih laiin capital Dhaka pana kawngzawh huaihawt tum ni bawk chuan thisen nasa zawk a luantir hlauhna a lian hle bawk a.
“Zirlaite chauh an ni tawh lo, he protest movement hi mi chi hrang hrang ten an zawm tawh a ni,” tiin Dr Samina Luthfa, assistant professor of sociology, University of Dhaka chuan a sawi.
Eng vangin nge mipuite an thinrim?
Lungawilohna chu hun rei tak inmung tawh a ni a. Bangladesh chu khawvela economy thang chak ber zinga mi a ni a, mahse, a economy thanna chuan university graduate te tan hna a siamsak si lo a ni.
Bangladeshi thalai 18 million te chuan hna an zawng tia sawi a ni a, University graduate te chuan an rualpui lehkhathiam lo zawk te aiin hna an van zawk tih a ni bawk.
Bangladesh chu thawmhnaw siamna hmunpui ber a ni tawh a, global market a thawmhnaw a export chu $ 40 billion hu vel zet a ni. He sector ah hian hnathawk maktaduai li vel an awm a, an zinga a tam ber chu hmeichhia an ni a. Mahse, factory hna chu generation thar tena an hna duh leh zawn a ni si lo a ni.
Prime Minister Sheikh Hasina-in kum 15 rorelna a lekkawh chhungin Bangladesh chuan kawngpui, lei, factory leh metro rail te siamin danglamna a siam nasa hle a.
A per-capita income pawh kum sawm kalta nena khaikhin chuan a let thuma pungin tun hnai kum 20 chhungin 25 million vel rethei bakberh ata khaichhuahin an awm bawk.
Sawiseltute chuan Bangladesh hmasawnnaa hlawkna teltu ber te chu Hasina kaihhruai Awami League party a amah hnaihtute chauh an ni an ti.
Dr Luthfa chuan, “Eirukna a hluar takzet a. A bik takin ruling party hnaivaiah a nasa zual a, hremna lekkawh si lovin eirukna chu hun rei tak a hluar tawh a ni,” a ti.
Bangladesh-a social media-ah te chuan Hasina top official hlui army chief hlui, police chief hlui, senior tax official leh state recruitment officials te eirukna chungchangte chu sawi ber a ni bawk.
July thla laihawl khan Hasina chuan eirukna laka a khauh tur thu sawiin Bangladesh in harsatna a tawh mek a nih thu a sawi a.
Dhaka a press conference a neihah pawh household assitant pakhat in $ 34 million a eiruk thu a sawi a, mahse, chu chu tu nge a nih a sawi lang lo thung. Bangladesh media te chuan chhuzuiin chutianga tam sum chu sorkar contract lobyying, eirukna emaw inthamna tello chuan a nei thei ngawt lo an ti zui nghal.
Bangladesh anti-corruption commission chuanpolice chief hlui Benazir Ahmed, Hasina thuihhruai hnai tak chu dollar million tel dan dik lo taka neiah puhin an chhuichiang mek bawk a.
Chung chanchin te chu Bangladesh mi pangngai cost of living sang zel avanga harsatna tawk te a tilunghnur zual a ni. Eirukna mai piah lamah rights activists te chuan Bangladesh ah tun hnai kum 15 chhungin democratic activity a tlahniam nasa an ti bawk.
“A zawn zatin inthlan tum thum chu inthlanna felfai leh thianghlim a awm tawh lo,” tiin Meenakshi Ganguly, South Asia director, human Rights Watch chuan a sawi a.
“Hasina ber pawh hian mipui tena an duh ang mi an thlan theihna tura an basic democratic rights rahbehsak an nihna chu a namnul a ni,” tiin Ganguly chuan a sawi bawk.
Opposition lian ber Bangladesh Nationalist Party (BNP) te chuan kum 2014 leh 2024 inthlan chu Hasina hnuaia neih a nih chhung chuan inthlanna felfai leh thianghlim a awm dawn lo tiin an lo boycott tawh a, opposition te chuan nuetral caretaker administration hnuaia inthlan an ngiata chu chu Hasina chuan a hnawlsak hmiah zel thung.
Rights group te chuan sorkar sawiseltu mi 80 vel chu tun hnai kum 15 chhungin an chinhriatlohin an thamral tia sawiin an chhungte pawhin an awmna an hre lo, an ti bawk a.
Sorkar chu lungawilohna lantirtu leh media te ka hup zelah puh ni bawkin, Hasina chu a autocratic tial tial tih a ni bawk.
“Sorkar leh ruling party laka lungawilohna hi kum tam inmung tawh a ni” tiin Dr Luthfa chuan a sawi a. “Mipui ten an thinrimna an lantir tawh a. Mipui ten duhthlan tur an neih tawh loh chuan lungawilohna an lantir mai” tiin a sawi bawk.
Sorkar hmalakna
Hasina minister-te chuan lungawilo ten ualau leh nasa taka chet an la chung pawhin sorkar chuan dim takin a hmachhawn an ti.
Lungawilote karah political opponent te inphumin chet an la a, Islamist pary te chu tharumthawhna irhchhuahtir tute an ni a ti bawk.
Law Minister Anisul Huq chuan sorkar chuan harsatna awm te chu chinfel a nih theih nan sawiho a inpeih a ti a. “Sorkarin lungawi lo zirlaite a be reng a, tanfung tha a awm a nih chuan ngaihthlak kaninpeih reng” tiin July thla khana lo swi tawh bawk.
Bangladesh buaina chu kum 2009 a Hasina in thuneihna a chan leh hnu atanga harsatna a tawh lian ber a ni mek a. Mipui ten bang tura an nawr tawh karah awlsam tak chuan a chingfel mai thei dawna ngaih a ni bawk lo.

PM Sheikh Hasina bang
Bangladesh PM Sheikh Hasina chuan banna thehlutin Bangladesh a chhuahsan zui nghal bawk a. Hasina hian Bangladesh a chhuahsan hnuah lungawilo te chuan Prime Minister chenna hmun chu an luhchhuah zui bawk.
Bangladesh army chief Waker-Uz-Zaman chuan Army te chuan interim government an din tur thu a sawi zui nghal bawk a. Army te laka rinna nghat tura ngenin tualthattute chu manin an chungthu ngaihtuah a tiam bawk.

Exit mobile version