Mahmuaka Chhakchhuak
Damlohna avangin Delhi khawpuiah kar khat aia rei mah tur hun kan hmang a, dam lohna a nih miau avangin Thlasik, Fur, |hal leh Nipui lamah duhthlan theih a nih miau loh avangin Nipui boruak laiin kan thleng thla a. Phai lama Nipui chu Zoram Nipui nen chuan alo inang lo hle mai a, thlifim a thawh lo a, daihlim lamah pawh thlantui a hul hek lo. Boruak chu a satin a sa hum hum emaw tih mai turin pawna awm ngam loh khawpin a lum a, inchhungah pawh ceiling fan vir vut vut hnuai mai bakah AC nena awm chu hahdamna awmchhun a ni.
C. |huamluaia chuan kum 1950 daih tawhah khan Zorama hun pui pawimawh tak “Zoram Nipui” chu fiah leh ngaihnawm takin alo ziak tawhin, kum1950 kha keini thangtharte pawhin kan hriatreng tawh tur leh kum pawimawh tak a ni a, a chhan chu thu leh hla lama kan mi hmasa pathum: KC. Lalvunga, J. Malsawma leh C. |huamluaia te inchhem alh tawn vanga thuziak tha tak tak rawn pian tan kum a nih vang a ni. An pathum hian Shillongah awmin hostel pakhatah an awm ho a, inkawmngaih tak ni bawkin tuina inang tlang an ni a, an inlungrual em em thin bawk a.
“Fur khaw hnawm a lo reh a, favang hun nuam tak a lo thleng a, mahse a ral leh thuai a, thlasik a lo ni a, a reh leh dawn na nge maw aw! tih tura rei a rawn awh a. Mahse January thla a lo thleng a, chhun khaw thiangah khua han thlir ila, thlaphanna zawng zawng a bo tawh a ni. Romei chhum a lo zam tan den den a, chu chuan Nipui a hla tawh lo tih pawh kan pi leh pute a lo hrilh tawh thin a, keini pawh min hrilh a; thang leh thar zel pawh a la rawn hrilh thin dawn a ni. Ni e, lungngai suh, |uahpui leh Vau zawng an lo vul leh ngei dawn e tiin a rawn chhunzawm leh a. Chumi hnuah pawh chuan la duhtawk mai loin; Ram han chhuak ila, hnahthel ro kan rap ri riap riap a. Han hawi vel ila, thing hnah no lai chang a ni lo, pangpar mawi tak tak vul hun lai a lo ni a, Kan tlang ram par vulna tih hlate hi i chhiar i chhiar duh lo a nih pawhin, |uahpui leh Vau zawng i hnar lo vang. Nauban par vul chuk te i hmu ang a, Phunchawng te, Pang te, Herse, Ngiau, Senhri, Dingdi te zawng zawng nen par lo reng reng an awm lo tih tur a ni. Hmingthang em emin, mak leh chapo lutukin ka rei! Thlado lerah chawnpui a lo par ang a, tuar har ti lo nau reng reng he lei, van hnuaiah hian an awm ka ring lo tiin Zoram Nipui chu C. |huamluaia chuan a han fak mawi thiam a.
Hetiang taka Zoram Nipui a han fak mawi thiam ang hian phai lam Nipui boruak chu fak mawi ve chi a ni hlawl lo a, engtiang pawha tawngkam thiam tan pawh phai lam Nipui boruak chu fak mawi ngaihna hlawl a awm lo a, bihrukbo san chakawm hliah hliah zawk khawpa vin nasa a ni a. “Kan tlang ram par vulna” tia Zoram Nipui a han chawimawi dan zawng zawngte hi a uchuak hauh lo a, a nihna tak leh tuma sawisel theih hauh loh tura a kumtin ze ngai ang chiah a ni. |uahpui leh Vau par hunlai a niin Nauban, Phunchawng, Pang, Herse, Ngiau, Senhri leh Dingdi te ngei pawh chuan an mawi lai ber niin theihtawpa par an chhuah hunlai a ni. Chu mai la niloin Thlado lerah Chawnpui pawh chapo takin ala par bawk a, hetiang taka par hi C. |huamluaia chuan ‘Tuar har ti lo nau reng reng he lei, van hnuaiah hian an awm ka ring lo’ zuk ti thlawt ia! Chutianga par mawi takte chu phai khawluma hun hmang reng thin Kumara leh Abdul-a te tan chuan engmah ni suh sela keini Zopa tan chuan thlir nawn fo ngai khawpa mawi a ni tlat si a.
C. |huamluaia’n kum 1950 tir lama Zoram Nipui a ziahah hian “Kum khata hun li thente zingah hian Nipui lai hi hun mawi leh nuam ber a nih ka ring. Fur lai hi chu ruahtui a tam thin em a, khawlai len leh ramchhuah te a nuam lo a. Zofate tan phei chuan hlo thloin tul em em hun lai a ni a, sawi loah lumah dah ta ila. Favang hun rei lote tih mai loh chu hun nghahhlehawm em em dang kan nei lo. Thlasik lai hian thil pawimawh tak tak leh, thenkhatte phei chu hriat reng tur, khua anga khel lo, naupang tan sikul chhuti leh thang kama daivah hun, nu leh pa tan kum tluana an thawh rah, buh seng, kan vai atan Krismas leh kum thar, hengte hian thil dang awm hlek lo mahse thlasik hun lai hi an ti-pawimawh a, an ti thlakhlelhawm a ni tiin bul a rawn tan a.
Heng thu zawng zawngte hi Zopa thinlungah chuan a fiah em em a, Zorama hunpui dangte hek si lo hian Nipui boruak a rawn chawimawi thiamna hi a ropui ngawt mai. A thianpa Zikpuii Pa-in kum 1950 kum tawp lama |hal Favang a ziaha ‘Thil nung tinrengte mawi zual lai chu an vanglai a ni theuh a, chutiang bawkin kum pui tluana a mawi zual lai ber chu Favang lai hi a ni’ a rawn tih chu sawihnawm hauh siloin Nipui boruak chu mawi fahran taka rawn sawiin a thianpa Thanpuii Pa ngei pawhin Fur Khawhnawm boruak chu ‘A ni, mawi thuah chuan Fur ruahsur bana Ni lo sa leh te, a tlai deuh chuan kawl a lo eng leh te hi a mawi thei teh a sin! Leika tlangsangah khua han chuan la, Zoram tlangte chu nimina siam zawh hlim ang maia thar vur vekin i hmu ang’ tia Fur khawhnawm boruak a rawn dah chungnung viau mai pawh chuan Zoram nipui boruak chu a chhilh zo hauhin a rinawm loh.
Phai khawlumah chuan a tulna vangin chhun nisen sat lai taka pawn chhuah a ngai thin a, chutiang hunah pawh chuan ke-a kal chi rual a ni lo a, lirthei-in kan han kal a, lirthei azawnga thawleng ber mai tur Auto Rickshaw te chuan han tlan vawk vawk thin mah ila Zoram boruak angin thlifim dawn tur reng reng a awm ngai hek lo. Boruak lum huam huam chu kan tawn chhun a ni a, chalsam phe hlawp hlawp leh kawr tial reh râk khawpa chakin tlan mah ila thlifim reng reng a awm chuang si lo. Phai ram a nih angin thlifim rawn thawtna turin ruam thuk lai leh tlang sang lai reng a awm lo a, tlan chak poh leh boruak lum kan nek nasa a ni ber mai zawk a!
C. |huamluaia hian Zoram Nipui hi phai khawlum boruak nena khaikhina a ziak a ni hauh lo a, Zoram Nipui chu uchuak hauh siloin a nihna tak chu thiam takin leh fiah takin a rawn ziak a ni zawk. A ziahna hmun Shillong ngei pawh Zoram ang bawka tlangram niin khawilai hmunah emaw chuan thlifim pawh a thaw ngei ang a, Zoram Nipui laia thlifim ang maia thlantui chhem dai sawng sawng thei khawpin a thaw ngei bawkin a rinawm. Chutiang chu phai lama Nipui lai chuan a ni ve hauh lo a, khawilai hmunah mai pawh chuan a lum em em vek a, thut mai maiin a lum a, chet hlekin a lum bawk a, tlan chiam pawh ni ila a vawt hek lo a, a lum zual ting zawk si. Hetih hunlai hi C. |huamluaia chuan Zorama boruak nawm lai ber a nih a rin thu a sawi a, a dik mai thei e. Chutih lai chuan chu hun chiah chu Phai lamah erawh boruak hrehawm ber lai a nih zawk a rinawm. Zanah mut a har a, zingah pawh han tho ila, puitling tan pawh mang chhia kan mang emaw tih mai turin hlim hmel put a har a, naupang zing tho an tap nghal ang deuh maiin tah nghal mai chakawm tak hi a ni zawk a.
Zoram Nipui zet zawng a lo nuam thlawt e.

