Site icon The Aizawl Post

CLIMATE SMART, SUSTAINABLE FARMING – 7

RK Dawla
Mb 9366095658
1. February thla laihawl pêl tanin, thilto tam tak an chawrno tan a. Chawrno leh pár tur hian chaw leh tui an heh vak lo nâ a, a chawrno a lo thanlen tak tak a, rah a insiam chhoh atangin an heh tan hle thin. Tin, kumin thâl chhova thlai pâr tam leh tam loh hi tun thlasik kal taa natna an neih dan te, chaw leh tui an hmuh dan azir leh a kung kan sawisak (pruning) dan khan a hril daih bawk. March thlaa par tur hi February thlaa duatin awmzia a nei thui lutuk lo a nih chu – thlai kumhlunah chuan. Khawkhêng vangin kan thlai tam tak chuan stress an la na leh chho dawn a, hei vang lian leiin a tui pâi a hloh loh nân thlai tona leilung kha thil ro hmanga khuh te, hnim hring zuah leh tuipêk a lukhawng leh hle dawn a. Dan tlangpuiin zungpui nei thlaite hian zung an kaih thûk avangin, hnâwng tlakchham lakah an chhel deuh a. Thlai chi khat rau rauah pawh a chi (seeds) atanga tote hian zung an kaih thuk a, lei chhungril hnâwng an chhawrbâwk thei deuh. Tun laiin thei chi hrang hrang, a chi kui ni lo, a zar leh mit atanga tihpun kan uar ta a. Hengho hi sik leh sa thu-ah an dawr-awm deuh tih hria ila.
2. Sawrkarin thlai thlan bik neiin Support price a siam ta a, a lawmawm hle. A bikin sawhthing hi hrût deuh ila. Zo-pa-tung tam takin sawhthing kan ching uarin, khawpui mi hausa leh sawrkar hnathawk chenin sawhthing hmun kan buaipui a. Sawhthing chin lama experience nei lêm lo, knowledge pawh nei lutuk lovin buaipui kan tam a – hengho zinga a tam ber hian kan hralh hma hauh hian tifuh kan inti chiah ta em? A tâm nasa lutuk a etc etc..kan ti furin a rinawm. Farming chu knowledge & experience atanga kalpui bek bek chi a ni a, rîk phut chi a ni lo. Tam tak phei chuan, nikum lam khan, miin ‘chu chu a tha’ an tih apiang kan lei a, kan sawhthing kan kâp chiam chiam a. Hetianga hausak phut duh huam huama farming kan lunchilh chuan, kan ram neihsa hian min tlinpui lo mai ang tih hlauhawm tak a ni. Sawrkar pawh hian permanent farming-in sawhthing hi kalpui thuai se a tha khawp mai. Foreign market êm tur phei chuan, tuna a nawlpuiin kan chin dan en hi chuan, pesticide residue a tam hle-in a rinawm. Kan India sawrkar laipui hi ramdanga thlai thawnchhuah kawngah, pesticide residue vanga a lu haizia hi a ngaihnawm tehchiam lo a ni. Chutih lai kara a rem rem hmanga enkawl kan sawhthing tharte future bright lohzia hi chhût ngun a tul. Tlo leh daihrei zawk tura leilung kumhluna sawhthing chin dan enchhin vat a hun e. Brocoli mai mai thar tur pawhin Chakai farm man tam kan enchhin ngam alawm le!
3. Mizoram hi Tourist spot tha, tu leh fate seilenna tlâk, intodelh bawka siam tur hian SUSTAINABLE tih hi kan ngaihtuah hmasa ber tur a ni. Chutiang tur chuan kan ramngaw leh hmunhma neihsate hi a tlêm thei ang ber tichhia-in, kan tihchhiat (lo leh huana kan neih)-te pawh, a tangkai tam leh hlâwk thei ang bera hman kan tum a ngai. Ramngaw puichang kan vât duai duai a, kan hâl luih luih a, kumkhat kan va che zawk zawk a. A kumlehah a dang kan vât leh duai duai a… Ramngaw timawitu leh titlotu tur ransa leh savate, silai tha pui pui hanngin kan suat reng a, kan lui nungchate bomb leh tûr hmangin kan hrai âwl lo bawk a. Chu mai bâkah lo hâl ve lote pawhin ni tin tawih thei lo bawlhhlawh kan thehthang mai mai reng a. Hetiang kan khawsak phung tinrêngte hi tidanglam tura râlpui phiara kan phiar a hun tawh takzet a ni. Indian Airforce nena Airport intawm leh tawm loh ai chuan, kum tin kan ramngaw tha kan hâl kang duai duai hi a pawi maktaduai zawk! Heti lam zawk hi a ni, kan vei tur chu. Politician-te hian issue eng engemaw vawrhin mipui hi ball-ah min hmang a. Mipuite hian sustainable economy kan neih theih nân sawrkar hi ball-ah hmangin kan nawr zawk tur a ni. Kan ram hnuk chu kan economy leh kan envinronment hi a ni a, hei hi kan dam khawchhuahna, khawvel tukverha kan dahna tur leh hnam zahawma min siamtu tur zawk a ni. Engatinge Mizote hian THIL TAK TAK hi kan buaipui thelh fo mai chu le! Hawh u, i harh ang u khai…

Exit mobile version