K. Hmingthankaia
A sawi tur dap chawp thlak em mai min lo ti ngawt teh suh u aw. Ka damchhung nuna thil pawimawh ve deuh mai leh puan chhuah ka lo chak ve em em thin, ka lei hringnun hun chhunga puan chhuahna hun remchang ka lo zawn ve reng a nih avangin hetia ka han puang chhuak thei ta hi ka hringnun hi a thawl ve hawk phah ta asin. Chumai bakah, tute emaw tan inenfiahna tur leh zirtur tha tak te pawh a lo ni maithei bawk asin. Chu bakah, ka sawi tur he ka chungchang hre pha hote kha an la dam ve nual bawk si a.
Office hrang hranga dawr nuam lo deuhte, hawihhawm lo deuh tak thinte, dawrtute bula mawl taka tawng chingte, mawl taka lo intifing bik riau si thinte, hna thiam mang lo leh thawk tha peih lo thinte, office timing ngai pawimawhlo leh kal loh mai mai ching thinte, awm tha duh lo thinte leh neitu rilru pu thei tlat thin lote hi han chhui chian tak tak hi chuan, dan ang thlapa dik tak leh fair taka lak ni lovin, engemawti deuh mai maia lak leh chu hna chu thawk ve ta mai mai an lo ni duh thin khawp mai asin. In office pawh kha han chik viau chhin teh, sawrkar leh mipui tana thahnem ngailo deuh nia i hriatte kha chutianga lut ve mai mai te pawh chu an lo ni ve reng maithei asin.
Kum tam tak kal tawhah khan group C post pakhatah hian ka interview ve a ni. Interview board ho khan eng subject nge i tuina? tiin min zawt a. Keiin, Political Science ka ti a. Tichuan le, chutih laia international politic event vel chu min zawt ta alawm le, vanneihthlak tak mai khan ka hriat zawng tak hlir mai kha a lo ni si a, a nuam hi ka’n ti khawp mai a.
Tichuan, hun engemawti hnuah chuan appointment letter ang deuh chu ka dawng ve ta a ni. Mahse, kha appointment letter-a an ziah dan tak kha ka hre chiang tawh lova, ka lo dah tha tawh bawk si lova a pawi khawp mai. Mahse, ka la hriat dan deuh rei ruai chuan, chumi hna i dilah chuan i tling a, officiating-a thawk tura koh i ni e, tih kha a ni ta berin ka la hria. Kha’ng hun lai kha chuan sawrkar hnathawk ho khan chawlh rei deuh hlek an lak reng rengin an chawlh chhunga an aia thawk tur an chhungte emaw, an hotute duhsak zawng emaw, mi tu pawh qualified kha chu an thawhtir zel mai thin a ni. Dil emaw, interview emaw pawh a ngai chuang hek lo. Chuvangin, kha’ng hun lai kha chuan chhungkaw khata hlawh double lak duh vang emaw, tute emaw duhsak vang emaw pawh khan earn leave lak kha an ching fo bawk reng a ni. Kei pawhin chutiang ang chuan a hma pawhin department dangah hna dang ka lo thawk tawh a ni. Mahse, tuna he hna ka dil ve hi chu department dang daih, officiating a thawh tur pawh ni lo, sawrkarin dan ang thlapa hna thar pariat a lak tur advertisement pawh a chhuah thlap kha a ni si a ni.
Tichuan ka lehkha hmuh bawh zui chuan chu department chu ka han pan ta a. Chutah le, chu departmenta lo thawk senior ho leh thil kal vel dan lo hre ve vektute ho chuan min lo thinrimpui hlawm ta khawp mai a. Khati ang kha chuan zawm duh reng reng suh. Khing rawh. Sawi buai rawh. Interview naah pakhatna i ni min lo ti ta. A thenin, pahnihna a ni zawkin ka hria, an lo ti bawk. Mahse, kei kha enginnge mawni min mawlh ni, chutia han sawi buai leh vel chu ka huphurh ta tlat mai a. Engtinmah pawh ti ta chuang lo chuan, an tih dan dan hian zawm phawt mai ang tiin ka zawm ve ta a. Khatih hunlaia chinchang hre pha hote kha chuan mawl min lo ti ngawt ngei ang le. Tichuan, mi pakhat an suspend ai chu min thawhtir ve ta a ni. Mahse, an suspend ber pawh chuan rei lo teah a hna chu a rawn zawm leh tak hnu pawh chuan min la thawhtir ta zel thova. Tute emaw tul vak lova an suspend emaw, chawlh la an awm emaw chuan chu’ngho aia thawk ang te khan order te chu an han siam leh ang lawi thul thin si a. Suspend leh chawlh la an awm miah loh pawhin ka thawh dan ngai reng chuan ka thawk zel thova. Tin, sawrkarin officiating a thawh a khap hnu pawh khan ka hna chu a ngai rengin ka thawk ta zel tho a ni.
Chumai a ni lo, engkim kha sawrkar hnathawk nghet pangngai ang vek tho khan min enkawl a. Basic pay leh increament nei vekin hlawh ka la a. GPF leh insurance min cut a, TA/DA ka bill thei a. MR ka bill thei a. House rent allowance min pe a. Casual leave leh earn leave ka la thei vek tho bawk si a. Chumai a la ni lo, keimah ber mai kha ka han awm tha duh lo em em mai leh ta nghal a. Ka dil angin Aizawl pawnah min dah a. Aizawl pawn atanga Aizawl ka kal changin ka hawthla leh lawk duh thin lova. Hetah, Aizawlah min detain rawh u, ka ti a, min detain a. Aizawl ka nin hnuah keima thuin ka awmna lamah ka chhuk leh daih thin a, helamahah a rawn zawm leh tawh tih report rawh u, te kha ka ti deuh reng mai thin kha a ni a. Headquarter lama min duhsak deuh nu Assitant pakhat pawhin, mi awm tha duh lo Kaia min ti tawp reng a ni. Ka awm that duh loh lutuk avang khan vawikhat pawh ka pay an withheld hial reng a ni. Mahse, kei erawh chuan hna thawk tha ka inti tho. Ka mawhphurhna leh ka duty apiang chu hunbi pawh awm lovin ka ti zel a. Midang tih duh loh leh tih ngam loh leh tih peihloh apiang ka ti zel a. Midang kal ngam lohnaah te ka kal zel a. HPC hran em em tantirh laite pawh khan HPC area-ah pawh thuawih takin ka kal zel tho mai a ni. Tin, kan hna kha mi duhsak leh tlawn hlawh chi kha a ni a. Mahse, kei chuan pawisa leh eng therhlo mah pawh ka la ve duh ngai bawk lo a ni.
Chutiang vel chuan chu sawrkar hna chu ka thawh dan chu a ni a. Mahse, ka ngaihtuah chian chang chuan, sawrkar hian eng chhawrin nge min chhawr ang le, tih chang te chu ka nei ve bawk thin a ni. Tunhnua ka ngaihtuah let leh chang hian, khatih laia ka thawhna department hotute leh sawrkar kha chu kei min chhawr danah khan an lu chu a hai ve duh thin khawp ang le, ka ti thin a ni.
Aw le, khatia interview vela ti tha pawl, pakhatna, pahnihna i ni min ti vel chung si a officiating ang deuh roh, ni tak tak chiah bawk si lo, mahse, a nghet tak tak ni chiah bawk si lova sawrkarin min lo chhawr ve rengna chhan, mahse, document ziaka hmuh tur tuna awm lo, mahse, rindan rinthu thuruk langtlang deuh mai chu maw- Khatih laia Minister pahnihte laina hnai tak khan kha kan hna dil kha a dil ve miau mai si a ni e. Tin, chu Minister pahnihte laina mai bakah khan a thianpa a la awm ta cheu bawk si a. Tichuan, chumite pahnih chu an titling ta si a, kei kha chu interview-a ti tha ka lo nih bawk si avang leh, an tlintirte kha tling lo nasa lutuk an nih bawk si avangin, kei leh department mite hmaizah vang leh, sawrkar leh Minister-te mualpho hlauh bawk si avang chuan, phuahchawpin sawrkar hna kha min lo thawhtir vel ta mai mai a lo nih tak hmel a nih chu. Khatih laia kha department hotu liante lu kha chu a hai ve thin ngawt ang le. Keini kha kan lo rui mawl vel mai mai thin zawk te pawh kha an vanneih phah ta zawk te pawh a ni ta ve ang chu.
Tichuan, chu Minister-te laina thianpa nen chuan Aizawl pawnah kan han awmdun zui leh ta nghal a, hahthlak tak chu a ni e. Puitlingin naupang a zirtir ang chiah hian engkim mai chu kan inzirtir hi a ni ber mai e. A bak chu sawi thui lo mai ila. Amaherawhchu, thawk dun ta na na na chu kan inkawmngeih zui ta fu tho a.
Sawrkar hna chhe te te reilo te ka thawh kual ve chhung zawng leh vawiin thlenga thil ka chhut thin chang hian, office hrang hranga dawr nuam lo deuh leh hna thiam mang lo deuhte leh, awm tha duh vak lo, thawhpuiten an hlauhtlawn emaw, mena an thlak vel mai mai avanga engtinmah an zilh duh loh, an en liam mai mai emaw, a ruk taka an lo nuihzat leh an lo hmuhsit ruk tlat, tu emaw mi mawl lo awm ve thinte hi chu dik tak leh fair taka lak an lo ni duh lo thin khawp mai tih hi ka hmuh dan chu a ni e.
Thil pakhat, ka chanchin lam tho ho mai mai bawk- Ka hna chu post nghet ni tura an dil ngar ngar hnuin Planning lam atanga phalna an hmuh hnuin a hming mai maiin min interview leh ta a. Amaherawhchu, result an siam mek lai chuan keimah leh keimah chu ka lo inban ta daih mai si a nih chu. A chhanchu, kan hotu pakhatin a duh dan anga report ziak tura min tih anga ka ziah duh loh avanga kan inngeih lo kal chho zel chuan hotu lian lama mi hek zing lutuk chu ka ning ta a. Office ka kal duh ta lova. Vawi engemawzat min thlem chung leh, ka thawhpuite hial pawhin office kal leh tura kan ina min rawn thlem leh chung pawh chuan ka chapona chuan min hneh zawk ta si a, ka kal duh ta chuang lo hlen ta a ni. A hnuah min banna order te chu an han tichhuak hnuhnawh leh ta a nih kha. Anni min ban hma daih khan keimah leh keimah kha ka lo inban daih tawh si a. Tin, ka thawhpui thinte, abik takin ka batch-pui zawng zawng deuhthaw te chu ka ban hnu rei vak lovah, pension pawh hnaih hman lovin hma takah mual an liam zung zung ta mai si a, an ngaihawm hlawm thin khawp mai. Miten, engatinge i hna kha i bansan ngawt mai le. I ti uiawm lutuk, min tih changa ka chhan dan thin chu, ‘Kha hna kha bansan lovin thawk zel ta ila chuan, vawiinah hian hetia min biak tur pawh hi ka awm tawh lo ang. Bang lo khan la thawk zel ila chuan kum khat pawh a ral hma khan leithaah ka chang daih tawh ang’ tiin ka chhang thin. Tin, eng vanga i hna kha bansan daih mai nge maw i nih le? min tih chang te hian, ‘Ka chapo lutuk vang a ni ber e’ tia chhan chang pawh ka nei tho bawk thin.
Thil pakhat ka ngaihtuah thin chu- Khatia a tir bera kan interview tum khan a tling lo ni ngeia lang mi pahnih kha an lak tak si-ah chuan, keimah ni lo tu mihring takin tuar ve ang maw. Kei kha chu engtin tin emaw khan ka thawk chho ta zel tho kha a ni a. Mahse, kei ni lo mi pakhat tu emaw khawvel kha chu a hriat miah lohvin an tihchhiatsak ngei dawn chu a ni si a, tiin ka ngaihtuah fo thin a ni. Tin, ka interview nawn leh kha chuan min la nghet dawn chiang tawh ni khan a hriat tawh si a. Mahse, ka lo bang leh ta daih mai bawk si a, keimah aiah khan tu mihring tak chu vannei ni ta ang maw le, te pawh ka ti ve thin bawk a ni. Tin, min chhawr dan leh ka ban dan kha khati teh nuaih kha a ni si a, ka ban hnu khan ka hlawh te kha an la siam zui zel tho lo maw? Tu emaw chuan hun engmaw chen chu ka hmingin hlawh an lo la la reng tho lo maw? Ka GP fund leh ka insurance te kha engtin tak chuan awm zel ta ang maw, te ka ti leh hnuhnawh vel mai mai thin a ni. A hlimchhawn te kha chuan Ukil ho khan beih kha chu an han cho teh reng vei nen khan, kei lah kha ka lo rui mawl chapo ve khanglang tlat mai bawk thin si a.
Aw le, dik tak leh fair taka sawrkar hnathawk tur lak hian tu emw tan leh tute emaw chhungkaw tan chuan malsawmna leh thawvenna ropui tak, an tan khawvel eng a thlensak thei thin a.
Dik lo tak leh fair lo taka sawrkar hnathawk tur lak hian tu emaw mimal nun leh a khawvel chu a chhiat vek phah thei a, tute emaw chhungkaw khawvel chu hreawm tak leh thim takah a chantir thei a. Dik lo tak leh fair lo taka sawrkar hnathawk tur lak hian sawrkar hnain a tawrh phah thei a, office dawrtu mipuiin hrehawm an tih phah thei a, office administration pawhin a tawrh phah fo tihte hi i hre tawh ila. Tichuan, tun ZPM sawrkarin sawrkar hna reng reng dik tak leh fair taka a la chho zel ta ang hian kan kal chho zel te a nih ngai chuan, sawrkar hna leh a thawktu pawh chu a lo zahawm sawt tawh ang a. Sawrkarhnathawkte pawhin tih tak takna nen, a neitu rilru pu tlat chungin hna an lo thawk chho zel tawh ang a, Department zawng zawngin hma an lo sawn lehzual zel tawh bawk ang a, Office hrang hrang pawh dawr an lo nuam lehzual zel tawh ngei ang chu.
Thil pakhat leh chiah-Kum engemawzat kal taah khan nula pakhat Architech office-ah hian ka thianpa SDO nen kan lenglut a. Chutih hun lai chuan chu nula pa chu Mizoram district pakhata DC ni lai a ni a. Tin, a nu pawh chu departnent pakhata Director ni lai a ni bawk a ni. Amah lah chu nula hmeltha em em mai, Engineer Architech a la ni zui bawk a ni. Mahse maw, a incheina chu ka han en thin a e, aw..a va han simple ngawih ngawih tak em.. Makeup leh tlereuh engmah lah chu a inbel hek lo!! Ngaisang lutuk hian ka thlir vawng vawng ringawt mai a ni. Chutah, thingpui i in ang u a ti a. Mahse, thingpui la tura peon koh ka hreh e mai, te chu a la ti zui leh ta nghal. Tichuan, peon chuan thingpui chauh chu a rawn dah ta a. Chutah nula chuan a bag chu a zen ta rak rak a, in atanga a rawn pai bakery chhang ngei mai chu a rawn phawrh ta a nih chu!! Awi awi awi..ka va han ngaisang lehzual tak em! Tichuan, a room atanga kan chhuak chuan hmeichhe pakhat, a nghet lova LDC thawk lai ni ngei tura ka rin chuan sa thin a lo ei tân tân lai ka’n hmu zui leh kher mai bawk si chuan chu Architech nula ka ngaihsanna chu a va tizual leh tehlul em ve le. He nulate chhungkua leh an hming, an veng pawh hi ka hre vek naa, mahse, anmahni ka lo be hmasa ta si lova, an hming ka rawn sawi ta lo mai a ni e. Anmahni chuan an lo inhre tho maithei a, an haw em lo ang chu maw.