Shri G. Kishan Reddy
Minister of Development of
North Eastern Region
Hmarchhak state-a tlang leh ruam mawi leh mawi tak takteah te chuan inthlak danglamna a lo thleng mek a ni. Kum sawm chhung zet beihpui thlakna kan neih hnuah remna leh thanlenna hun thar a lo intan ta a ni. A vawi khatna atan State 8-te pianpui theihna chu Hon’ble Prime Minister-in Bharat-a ‘Ashtalakshmi’, hmasawnna leh hausakna hriltu tia a sawi khan pawm a ni. He biala Roads, Rail, leh Air connectivity chak zawkah hian history scripting a awm mek a ni. Quality chungchang sawi dawn chuan India ram danga khawvel huapa infrastructure nena tehkhin theih an ni. |halai te hian bandh, chakka jaam, leh strike te hi an tuar tawh lo nain tunah chuan an mumang chu a hma aia dik zawkin a ri ta. Sumdawnna a awlsam phah a, khualzinte hipna tur hmun thar phochhuah a ni bawk a, hei hi inbiakpawhna tihchangtlun vang a ni. North East Region hi a takah chuan a hmaa la awm ngai lo political will saga a ni a, Bhartiya tinte tana duh em em thil tum pakhata inpekna leh mipui zawng zawng neitu nihna tichaktu a ni – India’s Ishaan Kon-a hmasawnna leh thanlenna zing thar a puang! Tun hnaia NEC Plenary vawi 71-na neih zawh takah Hon’ble Home Minister-in dik taka a sawi angin, kum sawm kalta chhung khan India hmarchhak chanchinah bung rangkachak a ni.
He transformative approach hian conflict-centric-administration model pangngai glass ceiling-te chu a tichhia a, he biala hmasawnna lam hawi model of governance-ah a tichhia mai bakah culture leh social integration chi a tuh a, Bharat chak zawk, inpumkhat zawk a siam a ni. Tun hnaia North East Region-a international railway connectivity hmasa ber, Agartala Akhaura Rail link flag a nih hi India ram ‘hinterland’, vawi khata ngaihthah tawh, international trade leh tourism map-a a lo sang chhoh dan entirnan chhuanawm tak a ni.
India hmarchhak, nunphung nung tak leh hausakna tam tak awmna hmun hi hun rei tak chhung chu politics lama ngaihsak lohna nasa tak tuar tawh bial a ni. Tharum thawhna leh inthlak danglamna chu inpekna dik tak awm lohna khuh nan puan remchang atan an hmang fo va, thupek leh thupek inkara inthlauhna lian tak chu a lang chiang hle.
Amaherawhchu, PM Modi kaihhruaina hnuaiah kum sawm kalta chhung khan hmalak chhunzawm zel a nih avangin he bial hmun tam zawkah remna leh muanna a awm ta a ni. Sawrkar chuan geography leh security lama harsatna awmte chu head-on-in a hmachhawn a, hmasawnna leh hausakna kawng lian tak tak a siam mek a ni. Arunachal’s Kibithoo chu India khawpui hnuhnung ber atanga Bharat khaw hmasa ber thlenga ngaihtuah nawn leh a ni a, ram pum huapa Vibrant Village programme launch pad atan pawh hmarchhak leh a hmun hla ber berte tana he inpekna hi a entir a ni.
Regional development-ah cheng vaibelchhe 5 chuang zet an seng tawh a, ministry 50 chuangin, kum 2014 atang khan he hmun hian hmasawnna tur kawng hrang hrang a hmang tangkai dawn a ni. Kum 2014 atang khan financial revolution a awm a, central ministry 54-in sum an hman zat chu 233% zetin a pung (kum 2014-a cheng vaibelchhe 24,819 atanga kum 2023-a cheng vaibelchhe 82,690-ah) emaw, DoNER Ministry tana budget ruahman (Rs 2,332) 152%-a tihpun emaw a ni kum 2014-ah cheng vaibelchhe 5,892 a ni a, kum 2023-ah cheng vaibelchhe 5,892 a ni tawh a, hei hian sum leh pai lama hmasawnna chak tak a pholang a, transformative agenda-te a tichak a ni. Tun hnaia PM-DeVINE scheme, state mamawh hrang hrangte tana cheng vaibelchhe 6,600 puihna tiam chu he thutiam hi a tilang chiang hle
Kum 2014 khan Hon’ble Prime Minister hian kum 10 hnu lama North East Region-a ‘Transformation by Transportation’ tih a vision a sawi a; a inlârna chu mak tak maiin a lang chhuak tih kan hmu mek a ni. Tunah chuan Connectivity hi sector chak ber a ni chho ta a ni. Kum 75 chhunga Manipur-a bungraw phurh connectivity hmasa ber ni se, kum 100 hnua Nagaland-a Railway Station a neih vawi hnihna ni se, State engemaw zat atanga a vawi khatna atan thlawhna thlawk chhuak, kum 75 chhunga Goods train hmasa ber chu kum 2022 khan Manipur thleng a ni a, khawvela Girder Rail Bridge sang ber a ni. Jiribam-Imphal Railway Line-a 141m-a sang pier siam, NER-a connectivity tihchangtlun chu thil mak leh rilru hneh tak a ni.
Kum 2014 hma khan Indian railways lian tak takte hian Guwahati emaw Tripura emaw piah lamah an chugged ngai lo va, tunah chuan network hi hla tak takah a darh a, state khawpui zawng zawng inzawmkhawmna tur ruahmanna siam a ni tawh a, commissioned section-ah nasa takin 170% zetin a pung a, kum khata a zatve aia a let hnih aia tam a ni ( UPA-2 hun chhungin kum khatah km 66.6 a ni a, tuna kum khatah km 179.78 a ni). Political will leh thawhhona nen a inzawm chuan sum lama hmasawnna mak tak chuan he inthlak danglamna hi a ti thei a, UPA-2 hunlai nena khaikhin chuan kum khata budget ruahman zat chu 384% zetin a pung a, Rs. 9,970 crores chu FY 2023-24 chhung atan a ni.
“American kawngpui hi America a hausak avanga a ni lova, America hi American kawngpui a that avangin a hausa zawk a ni”, tiin US president hlui John F Kennedy-a thusawi lar tak hian North East nen inzawmna a nei a ni. NER tihhmasawn chu ngaih pawimawh ber a nih avangin North East Region-a National Highway tihhmasawn hian ram pum average pawh a phak lo hle. He Sawrkar hnuaiah hian hmarchhak biala kawngpui siam chu a let hnih aia tam a pung a, UPA sorkar hnuaia ni khata national highway km 0.6 chauh siam a nih atang khan km 1.5-ah a kai chho a, kum 2014 leh 2019 inkar khan a pung a ni.
Chuvangin, zalenna kan hmuh hnu kum 2014 thleng khan NER-ah hian Nationa Highway km 10,905 chauh a awm a, mahse kum 10 chhung chauhvin kum 2023-ah chuan he biala National Highway km 16,125-ah a kai chho ta a ni. Vawiin hian KM 5,388-a zau project, nuai 1.11 nuai 1.11 senna tur project kalpui mek a ni!
Chutiang bawkin Air connectivity pawhin hmasawnna nasa tak a nei a, kum 2014 atang khan airport thar 8 sak a ni a, Regional Air Connectivity Scheme hi NER-a thlawhna hmanga zinna atan shot in the arm a ni tih a chiang a, kawng harsa tak takte tan viability gap funding a pe a, vawiinah hian route thar 64 chuan an nei tawh a ni UDAN scheme hnuaiah kalpui a ni tawh. A vawi khatna atan state tin hian airport hnathawk thei tak an nei tih an chhuang a, tun hnaia an tih belh Pakyong, Umroi, leh Itanagar te chu an thawk tan chho ta a ni.
Lui hi hmarchhak nunna kawngkhar a ni a, insem hma ni khan bungraw awlsam taka thlen theihna tur lirthei kal theihna tur kawngpui (navigable transport route) a awm a. International ramri chuan inzawmna a tichhia a, mipuite tana economic opportunity a titawp a ni. Mak tak maiin inland waterway links siam that nan kum sawmthum chhung zet a ngai a ni. National waterways thar 19 (kum 2014 thleng khan 1 chauh a awm) leh ram pahnih inremna, Bangladesh nena Inland Water Transport (IWT) protocol leh Chittagong leh Mongla Port hmanna te hian ASEAN leh a thenawm ramte nena insumdawn tawnna tihpunna tur economic opportunity a hawng dawn a ni.
Inkalpawhna kawng tha danglam tak hian economic spectrum kaltlanga hlawkna thleng theiah ripple effect a thlen rualin, Northeast Region hi infrastructure lamah chauh ni lovin, field hrang hrangah talent a chawm mek tih a chiang ta hle. Entrepreneur thar atanga khawvel huapa sports star thlengin he bial hian hun remchang a tipung nasa hle a ni. Manipur-a ram chhunga sports university hmasa ber din leh kum 2018 hnua Khelo India hnuaia hrekna nasa tak siam te ang chi hmalaknate hian he biala sports talent neihte hmang tangkai tura inpekna a lantir a ni. Chubakah, startup 4000 vel registration leh December 2022 thlenga microfinance loan nuai 670 chuang sanction a nih hian hmarchhak chhunga hmasawnna leh theihna chak tak a tarlang a ni.
Kum sawm kalta chhunga North East Region-a hmasawnna chuan India ram hmun hla tak atanga New Growth Engine-ah a hruai lut a ni. Connectivity lama inthlak danglamna hian a hmaa la chhui ngai loh kawng a hawng ta a ni. Vawiin hian a rualin he bial sum leh pai lama hmasawnna tur kan thawk mek a, a tourism, economy, agro-based industry, service sector leh hnathawk thalai te theihna te, natural leh organic farming, renewable energy sector leh thil dang tam tak, hman loh la awmte enkawlin kan thawk mek a ni kum sawm tam tak chhung a ni. He bial chhungah hian thil ropui tak kan ti thei a, thil tih tur tam zawk a awm a, Shri Narendra Modi ji kaihhruaina hnuaiah chuan indona chanve hnehna a ni. Line tlemte hian Poorvottar of Bharat-a zing thar lo awm tura kan vision leh tumruhna chu a keng tel a ni.
“Embracing the dawn, crafting a journey so bright,
North East’s journey, a beacon shining bright
Excited to soar high, where ambitions unfold,
North East, a saga of growth waiting to be told”.
(A ziaktu hi Union Minister of State a ni)

