Site icon The Aizawl Post

Hurricane Beryl vangin climate change

Hurricane Beryl chuan Caribbean hmun thenkhat a nuai turu hle a, chu chuan climate change langsarah a dah leh nghal a ni.
Hurricane Beryl chak lam hi 160mph (257km/h) lai niin category five Atlantic hurricane a tling hial a.
Category five Atlantic hurricane July thlaa thleng hnuhnung ber chu 16, July 2005 a Hurricane Emily kha a ni.
Heng thlipui lian te insiam chhan hi a inang lo nuai hlawm a, chuvangin climate change vang vek tia puh ngawt chu a harsa thung.
Mahse thil chiang tak erawh Hurricane Beryl nat chhan em em ber pakhat chu sea surface temperature san turu vang a ni.
Hurricane na tak te hi season tawp lama thleng a ni tlangpui a, summer chhung zawnga tuipui a lum viau hnua thleng thin a ni a, tun ang hun summer intan tirah chuan a thleng ngai lo tluk a ni.
Hurricane insiam theih nan hian a loh berah sea surface chuan 27C a kai ngei ngei a ngai anga ngaih a ni bawk a. Tuipui lumna a nasat poh leh chuta tanga insiam hurricane chu a chakin a chak lo mai a, a chhan pawh thlipui chuan energy tam zawk hip theiin chu chuan wind speed chak zawk a siam thin vang a ni.
“Kan planet a lum poh leh kan sea surface temperature pawh kan tilum zel tihna a ni” tiin Andra Garner, assistant professor, Rowan University, US chuan a sawi a. “Ocean temperature lum chu hurricane siamtu pwimawh ber a ni” tiin a sawi bawk.
Atlantic hurricane development region bikah pawh tuipui lum nasa tak chu kum danga September thla vela awm chauh thin chu July thlaah a thleng der tawh a.
September thla vel chu Atlantic hurricane season vanglai anga ngaih niin chung hun chu sea surface lum lai ber leh summer tawpna anga ngaih a ni bawk a. Hurricane tam ber te chu August leh September thlaa thleng thin a ni.
Category five hurricane te ngat phei chu season tirlamah a thleng ngai lo tluka ngaih a ni a, mahse kumin hian a thleng der tlat tawh a ni.
Hurricane number chu a pun belh nasa chuang lo va, mahse temperature sang zelah a category a sang tial tial thung a ni.
“Hurricane Beryl hma taka a insiam theihna chhanah climate change inrawlhna a awm dan hriatfiah theih a ni lo chungin kan climate model neih te hmang chuan global warming avangin hurricane chakna a nasa tial tial dawn a ni” tiin Hiroyuki Murakami, research scientist, Noaa’s Geophysical Fluid Dynamics Laboratory chuan a sawi.
Kumina regional weather pattern dang-lam siamtu nia ngaih bawk chu eastern Pacific lama El Nino condition tawp tan chu a ni bawk.
El Nino chu Atlantic a hurricnae chak tak siamtu pawimawh a ni a, a chhan ber pawh atmosphere a khawih danglam vang a ni a. El Nino opposite chu La Nina niin Atlantic hurricane development siam tu pawimawh a ni bawk.
El Nino emaw La Nina emaw ni lo ‘neutral’ condition a awm bawk a. Mahse, kumin kum tawp vel atang hian La Nina chu intan tura ngaih a ni thung.
El Nino atanga La Nina a inlet tur bakah July leh August a sea temperature sang zel tur chuan kumin season tawp lamah hurricane turu tak a siam thei tura ngaih a ni bawk.
“Hurricane Beryl hi hurricanse season hlauhawm tak hmahruai mai chauh a ni a, Atlantic basin a nghawng na dawn a ni” tiin Ko Barrett, Deputy Secretary-General of the World Meteorological Organization chuan a sawi.
May thla khan US weather agency Nooa te chuan kumin hian Atlantic hurricane season danglam tak a awm thei tiin an lo sawi lawk tawh bawk.
Meteorologist leh climate scientist te chuan Hurricane Beryl insiam chak lutuk chu mak an ti hle bawk a. Darkar 42 chung lekin tropical depression wind speed 38mph vel atangin major hurricane wind speed 111mph ah a insiam hman tiin an sawi.
Hurricane insiam chak lutuk leh a wind speed inthlak chak lutuk chu a hlauhawmna chhan niin mihring te a tlehna hmun tura awm ten inpuahchahna tha an nei hman mang lo a ni.
“Hurricane Beryl te ang hi kan la tawn fo tur a ni a, kan chenna planet kan tihlum belh zel a. Tuna kan tihtur chu emission tihhniam zel a ni” tiin Dr. Garner chuan a sawi.

Exit mobile version