Daily Newspaper

KA PU KUNGA KHA…

24

-Lalrammawia Ngente

   Pu Clement Liankunga, IAS (Rtd)

Amah ka hmuh hma hauhva a chanchin ngaihnawm tak tak ka lo ral hriat, ka mi ngaihsan leh ka hmuh chak em em; ‘Laloo’s Republic of Bihar’ article a ziak ka chhiar atanga ka hmuh chak lehzual Pu Clement Liankunga, IAS (Rtd) kha (tih a ngai ta!) The Aizawl Post neitu Pu C. Lalrambuatsaiha zarah ka hmu ve ta.

Kan inhmuh hmasak dan pawh hi a lawmawm danglam hle. A lehkhabu hmasa zawk ‘Ka Lungkham Vol 1’ a tlangzarh dawn khan preview turin Pu Buata kal tlangin min rawn sawm nawlh mai a. Aizawl Press Club-ah nuam ti takin kan tlang zarh a.

Khatah khan a ni ka Pu Kunga titi ka hriat tan. IAS pachal, a thawhna Bihar state-a a chet dan ngaihnawm leh fak hlawh em em ni chunga thian kawma min kawm bawrh bawrh te, induhna leh inlak fekfawnna nei hauh lova a nui rite kha bengah a la cham.

Preview-ah chuan ka sawi lang lo naa a beng hriatah a lehkhabu chu a hlut leh a ngaihnawm teh lul nen, editing leh proof reading-in duh thu a sam loh dante ka han sawi mawlh mawlh a, ani pawh chuan buk nghat nghat pahin, “Kan hmanhmawh deuh alawm mawle, kei hi ka hmanhmawh thin a,” a ti mai a. A sawi dik tih tun hnuah hian ka hre chiang ta deuh deuh. Mi hmanhmawh, tih tura lum, hmabak reng reng tlak vat duh mi a ni, ka Pu Kunga kha!

Bihar-a a awm laia kan nau MBBS zirin an tangkaipui dan leh mi a hui khawm nasat thin dan te, an harsatna reng rengah a tlanchhiatsan ngai loh dan te, amah chauh ni lo Mizo awmten an thlamuanpui dan a sawite kha sawi fe tur a awm ang. Chu lam zawng midang sawiah khek ila. A lehkhabu pahnihna, a autobiography ‘Ka Zinkawng Bumboh’ tih kan buaipui dan kha ka han sawi teh ang. A lunglenthlakin a hlimawm bawk si.

A lehkhabu hmasa zawk ka preview hnu lawkah, “Hei lehkhabu thar ka buatsaih leh mek a, min lo en felsak ta che. Ka ziak mawp mawp a, siam that pawh a ngai ang,” a rawn ti a. Kei lah chuan, “E ka pu, chutianga en ve tlaka min ngaih chuan ka lo en ve mawlh ang,” phur takin ka ti a. A hnu lawkah min rawn thawn nghal a. A sawi ang tak takin a ziak mawp mawp a, a inluh thelh nasa hle. Mahse, inhawng takin, “I duh dan dan khan lo rem rawh,” mi ti a. Ka thiam ang anga ka rem leh ka en fel chu ka thawn a.

“Laloo-a nena in inkherawlai vel chanchin hi a tlem deuh. Chhiartu tam takin an hriat chak a ni dawn si a, ziah belh leh teh,” ka han ti a. Ani chuan, “A ni dawn maw. Mahse, a tam asin,” a rawn ti a. ‘Rawn tihbelh rawh,” ka tih chu ngai pawimawhin a rem chan dan ang angin a rawn thawn belh a, Laloo-a pawh la hmu ik lo kei chuan ka pu nena an chanchin chu ka ngaihruatnain ka lo thliar ve zel a.

Mi hmanhmawh a ni tih ka hriatsa mah ni se a lo hmanhmawh nangiang mai. A lo hetih dawn vang hi ni maw! Ka thiam ang anga rem fel a, a thawl lai deuh nia ka hriat thawn belh zel tura ti chung chuan ka thawn let leh zel a, chutiang chuan ral khatah kan indawr chho va. Kan duh tawk kan khung ta maw tihah a inah leng turin min sawm a, ka han leng a. Chuta a titi chu a ni, ziah vek chakawm ni. A nupui Pi Zalianthangi lah chuan a duatin a ngaihsak tih hi a hriat khawp a. Kan thu tlang a, ei tur chi hrang hrang a rawn chhawp a, kan titi a, kan nui a. Tuna an in hmun an lei dan, an sak dan, a nupui retheih dan zawng zawngte a sawi a. A khat tawkin Pi Thangi’n a lo pui ve zauh bawk a. “Tlangval fel tak i nih hi mawle. Ngawi teh, lehkhabu dang pawh i buatsaih zel ang aw,” a ti sauh sauhva.

Kei chuan, “Ka Lungkham bu dang pawh i la hmabak kha. Tuna i telh loh, i hriat chhuah leh si a awm chuan telh leh teh. Lehkhabu tam tak i nei thei dawnin ka hria. Kan IAS hmasa hote hian kawng chhuk chho in zawh nasa tih hi kan hria a. In thuziak hian thangtharte a fuih hle a nia. Pu Hminga leh Pu Manzualate an taima a, an lehkhabu hi a hlu a nia,” ka ti a, chu chu ka rilru tak tak a ni. Phur tak si, inngaitlawm tak si hian, “E, ka thiante pahnih chu tluk rual an ni lo. Mahse, sawi tur chu ka ngah ve a nia. Ka vei tam tak erawh ziaka dah chhuah vek chi pawh va ni suh. Mi pawi reu reu kan sawi ang e,” a ti a, a nui hak hak a.

A lehkhabu kan peih fel titih a, a chhuah dan tur leh a tlangzarh dan turte kan sawi hova. Kei chuan, “Ka pu, hmanhmawh chuk chukin ti lo ila. Tuna mi pawh hi tihbelh duh i neih leh tihbelh leh ila. I dam lai lungphun tur a nih avang leh nang pawhin i nun kal tawh i chhui letna tur a nih avangin han ennawn leh la, min rawn thawn leh la, vawi hnih vel tal ka lo en leh ang a, tichuan, i duh tawk hunah kan chhuah chauh dawn nia,” tiin ka thlah a.

Ka haw atanga ni hnih a liam vel ang tihah mi rawn bia a. “Mawia (a mi koh dan a ni), lehkhabu chu press-ah ka pe fel tawh e. A chhuak thuai ang,” a rawn ti ta mai a. Ka chhang lawk lo va, duh aia phuaiin a chhuak ang tih mawlh chu ka hlauthawng a.

Mahse, ka pu mizia kha ka hre chiang ve tawkin ka hria. Rawt leh mahin a nui hak hak ang a, Pilata iangin, ‘ka ziak kha ka ziak zo tawh’ a ti tho dawn tih ka hria. A hnu lawkah leng turin min ko leh a. Ka han kal chuan lehkhabu sample a lo kawl ran tawh a! Amah lah chu a hlimin a phur em em mai a. Hlauthawng deuh tak chungin ka han keu thuak thuak a, mit tikham tur ang ka hmu zeuh zeuh naa a pawi lutuk lo vang chu maw ka ti liam ta mai mai a. An nu Pi Thangi pawhin a lo phurpui em em a, hlim takin kan inthlah ta a ni.

A lehkhabu ‘Ka Zinkawng Bumboh’ chu an veng Chaltlanga Tourist Lodge-ah kan tlang zarh ta a. A puitu kha preview turin min ti leh mauh pek a. Chutiang chu a lo ni ta a ni.

Ka Pu Kunga rohlu lehkhabu pahnih tihchhuahnaa ka tel ve thei hi ka lawm telh telh mai. Ani lah chuan a zin kawng bumboh zawh zovin Lalpa angchhungah min lo chawlhsan ta mai si a. Mi zinga min hmuha biak hmaa min be hmasa zat zat te, zep nei lova a ngaih dan a sawi hmiah hmiah leh nuihzat tur thil sawi paha a nui rite kha tunah chuan hriat tur a awm dawn ta lo. A ngaihawm dawn vawng vawng hle mai.

A fapa ang riakah min ngai niin ka hria a. Kei pawhin ‘ka pu’ tiin ka ko naa ka ‘pa’ angah ka ngai tlat a ni. IAS officer meuh ni si a inphahhniam em em mai te, a tu a pawh thian kawma a kawm nghal thei mai te kha sawi tur a tam. Zep tit tet a nei lo va, a nihna angin a lang tawp a, dik nia a hriat kha chu huaisen takin a sawi a, dik lo nia a hriat lah sawi mawi a tum hek lo. Keiin ‘pa’ ka chan a, Zoramin ‘rohlu’ a chan a ni tih hi ka sawi thiam dan a ni e.

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

Your email address will not be published.

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More

Privacy & Cookies Policy