T.C Jonunsanga (Sena)
Thuhma :
Ka dam chhunga ka hero ni reng tur, Kan Zirtirtu kha chhiartute ka share chak tlat mai a, ka phak ang tawkin ka memories ka recall a, te lua awm lovin, a nun kil hrang hrang ka han pawntotir dawn a ni. Zirtirtu hna thawk mekte tan entawn leh zir tur a inphum nual turah ka ngai a, zirtirtu tan mai ni lo, mihring damlai tan, Pathian rawngbawltute tan hlei hlei hnute tui, puitling tana hnek chi pai hle turah ka dah ngawt bawk a ni. A hming leh khaw chhuahna erawh sawi tul ka ti lem lo.
Sawi tur ka ngah hle na chungin, mipui beng mil tawk, ninawm lo tawkin hetiang hian Kan Zirtirtu nih phung chu ka han sawi den den dawn a ni.
Smart : Pian thiam leh zei zeh zawh zawng a ni bik hran lo. Amah elreltute tan phei chuan, chil per ti tamtu atan ‘pian kawi sawi, ing euh deuh..’ tia sawi theih lai tur taksa mawi lohna pawh amahah hmuh hmaih rual a ni lo. A kal dan mawi lohzia phei chu, a ti lui emaw tih turin, dar inhniam hleih, thla lehlam tliak tawh an tih ang maia kut leh ke then fuh hlei thei lo a ni. A phei chheh pawh a mawi chuang hlei law.
Chuti chung chuan kan Zirtirtu kha zawng a smart em em a, zirlai leh amah zirtute tana entawntlakin a inchei a, thawmhnaw bal leh tawp a inbel ngai lo. A incheina erawh zirtirtu incheina niawm rengin a uchuak lo a, a tight teng ngai hek lo. Pian zei hawi a ni lo chungin mawina leh rimtuinain a bawh chek reng a, ngainat loh rual a ni nem. A zirtir, a class lak kan nghakhlel thei hle, a class-ah chuan inhlei lo tura hrilh kan ngai lo, a zirtirna hriat chian loh hlauh luat vangin class dang thawm chauh pawh bengchheng kan ti dawn dawn thin.
A ke ler atanga a chhip thlengin a fai em em a, zirlai tan hmuh a nuam a nia. A nihna leh a hna a hriat chian em avangin, ka leh thaw rimchhiain mi zingah a awm ngai hek lo. Fiamthu hun leh thu tak hun a hriat em avang chauh pawh hian kan zirtirtu kha mi smart tak chu a ni phawt mai. Hnathawhna-ah erawh a inchei ngai lo a, balh hlauin hna a thawk ve ngai lo.
Mi Inngaitlawm: Kan Zirtirtu nuna hmuhnawm em em, langsar tak chu a inngaihtlawmna kha a ni. Tu mah a enhniam lo a, kan zingah hleih a nei ngai lo, a thawhpuite pawh angkhatin a zahin a kawm thin. A inngaihtlawm avangin zirlaite zingah ngaina lo kan awm lo a ni ber. A inngaihtlawmna chuan zahawmna puan a sintir a, a bula khawsak kan kham thei lo.
A zirlaite chu nakin lawka ram hruaitu tur, sorkar mi pawimawh tur, a then chu rawngbawltu zahawm tak la ni mai tur, ram leh khawtlang tana mi tangkai la ni tur an ni tih a hmu thiam a. Hmangaih leh duat takin, an hma lam hun thui tak thlir sakin a zirtirin a enkawl a, fuihna thu tha tinreng a fah awl lo a. Lalngainatawm, Zirtirtu ngaihawm a ni hrim e. A nun ropui tak chuan zirlai zawng zawng min hneh em em vek a. A nun duhawm takin zirlaite a hneh em avangin a zirtir chhuah hlawhtling tak takte chuan, khawi hmunah pawh hotu enin an en reng a, Kan Zirtirtu a la ni reng a, mamawh leh tanpui a ngaih hunah, a zirlai lo ni tawhte chuan tanpui hmasatu nih an chak et et vek zu nia.
Kan zirtirtu inngaihtlawmna nun mawi tak atang hian inngaihtlawmna hi hnehna hmanraw tangkai ber, hringnun thawnthu ziak mekte tan chapter pawimawh lai ber, hlawhtlinna thuruk, malsawmna tiang rinawm, midangte nuna thusawitu rintlak, mi in vai vung leh mi chapote hnuhhniamna puan ropui, khawia kipa Gabriela thutphah beisei tlat thinte, ngawi renga beng hniam theihna lukhum mawi ber a ni tih hi ka zir chhuak a. Zirlai zawngah hian vannei chung chuang niin ka inhre hial thin. Hei chauh pawh hi Kan Zirtirtu hian min zirtir lo nise Zirtirtu hlawhtling tak a ni ngei ang. A great teacher inspires.
A Zirtirnaa Nung leh Che: Lehkha chauh min zirtir lo, thiamna chi hrang hrang min zirtir a, a mi zirtirnaah chuan amah chu a nungin a che a, zui loh rual a ni lo. ‘Midangte I zirtirnaah khan nangmah kha awm reng la… tih Paula tawngka hi chezia leh thiltihin a keng nung reng a, zui loh rual a ni lo. Hei tak hi a ni Kan Zirtirtu ropuina belhchhahtu chu. Mi insum thei, inkhuahkhirh thei, viak tha, entawn tlaka nung tlat mihring rintlak, rinawm tluan tling a ni.
Zirtirtute chuan an naupangte chu zuk leh hmuam, ruih theih thila filhim turin min zirtir a, kan lo hmuam a kan ei a nih chuan min hrem ngei ngei thin. Min zirtir hma khan ani chu a fihlim a, a insum a, a naupangte nun khawchhuahna turin amah leh amah a intihrehawm hmasa thin a lo ni. Thawk tur leh thawh tura min phuta min zirtir chuan amah pawhin a thawk a, a thawh a, zui a nuamin a manhla a ni kan Zirtirtu chu. “Ka nu, han kal hmasa phawt ta che…”
Hun Vawng Dik: Kan Zirtirtu kha zawng tlawm takin khawsa mah se ropuina silhfenin thuam a ni tih keini a naute chuan a nun kil hrang hrang atangin kan hmuin kan hria a, kan zir chhuak a ni. Ral leh mai thin lunghlu leh rangkachak aiin a hlu fe. Hun vawng dik turin min zirtir, min duh, min siam a tum. Sikul kan kal tlai chuan min hrem ringawt lo, a chhan leh vang chik takin min zawt phawt a, chhanna azirin hremna a lekkawhin a lekkawh lo mai zawk. Tu mahin dawt kan hrilh ngam reng reng lo. Puntuality makes perfect man tih hi a sawi fo lem lo, a tlai ngai lo a, hun a vawng dik em em. A vawng dik mai a ni lo, a hnaah a inpe zo a, inthlahdah lovin, thawhpuite tha ring mai lovin a thawkrim em em. A hnathawhna a a dike m avang hian keini chuan Pathian rawngbawltu ropui takah kan ngai hmiah. A phu em a ni.
A hna a hrechiang : Kan Zirtirtu hi a zirlaite’n kan dahsana kan hringnun thawnthu ziah meka distinction mark mai ni lo full mark kan pek chhan chu a hna, a eizawnna, a rawngbawlna laimu zirtirna hna a hriatchiana a inpek zawh em vang a ni. Dik tak chuan zirtirtute hian an zirlaite mark min pek thin aia nasa hian an hriat miah lohin zirlaite hian kan zirtirtute hi ni tin, darkar tin, minit tinin mark kan pe ve reng tho a. Anni aiin mark petu lah kan tam zawk. Mark hmu tha leh tha lo chu kan hre chiang khawp mai. Kohhran leh khawtlang hruaitu mahni eizawnnaa mark hmu tha ngai miah lo hi an tam khawp mai. Fel taka roreltu hian mark a pek that kan ring bik lo. Pathian chuan first duty thlahdahte hi a en liam mai mai si lo.
Kohhran leh khawtlangah, Pawl hrang hrangah, infiamna lam thleng pawhin a ni mai thei, a ni, leitu leh hralhtu kar boruak thlenga inrawlh thei apui pawh kan tam ta. Hetianga hruaitu chanvo leh nihna, koki leh lam leh lama inbel kur luk hi zahawmna puan silh emaw tia um leh zuan lawr tak tak an tam mai zirtirtute zingah ngei pawh. Mahse an eizawnna ber ‘naupang rilru leh taksa siam puitlinna hnaa tladah leh tlat si hian hringnun thawnthu ngaihnawm tak hi, chhiar that ngam lohin, hriat hrehawm takin an siam a, beng an tithlep thin mang tak e aw. Pathian pawi sawina kawng hnai leh awlsam tak a nih hi zirlaite hian hrilh tak kan nap thin zu nia.
Kan Zirtirtu erawh chuan, chung chanvo leh nihna ropui tak tak chu, a enkawl mek keini Pathian fate avang hian thlakhlelh tlakah a ruat lo a, kan rilru leh taksa siam puitling turin a intitlawm a, a thawkrim na rawh e. Chu nun ropui leh ze mawi tak chuan mi tinreng a hneh a, van Pathian thinlung pawh a kaptui tih hi ka hre chiang khawp mai. A hna, a eizawnnaa a inpek zawh em avang hian zahawmna leh ropuina bel chawp a ngai lo a, a zahawm a, a thang mawi a, a ropui a, thinlung a hneh a, fak a phu a, khawvel mawina belhchhahtu mihring pakhat zawng a tling a ni.
‘Ka first duty, ka eizawnna bera ka inthlahdaha, ka inpek tak tak loh chuan eng ti kawng mahin ka rin Pathian nung hi ka lakah a lungawi ngai lo ang’ tih a tawngkam tawite chauh pawh hi Chanchin |ha a nih em loh pawhin Tirhkoh Paula lehkhathawn kara zeh tlak a ni hial awm asin. Ropuina lemin a tihbuai ve ngai loh, mahni hnaa inpe zo, mahni hna leh rawngbawlna hrechiang, rinna nung vawng tlattu, hnathawktu fel tak Kan Zirtirtu ang kha minung ramah hian Pathianin min pe zel se kan va ti em.