Dr Lamginsang Thomte
Postdoctoral Fellow
ANRF-NPDF (PDF/2023/002542)
Department of Forestry,
Mizoram University
Email: ginruo@gmail.com
Mob: 9612686459
Aizawla research neih tharin sik leh sa inthlak chungchangah chanchin ngaihtuahawm tak an zirchhuak a. He research hi Dr. Lamginsang Thomte zirchian niin, ANRF-NPDF scheme hnuaia Dendrochronology Laboratory, Department of Forestry, Mizoram University a Postdoctoral Fellow ni lai mek a ni a; Dr. Keshav Kumar Upadhyay hnuaia zir a ni. He research ah hian Aizawl hmun hrang hrang atanga ruahtui tam lam leh khawlum lam tehna chhinchhiahna (data) kum 74 hnu lam an lo lakkhawm tawh chu zirchianna neih niin, ni tin khawlum lam chu chawhrualin kum tin a sang chho telh telh tih hmuh chhuah niin, kum 1990 atang hian a zual belh tih hmuh chhuah a ni bawk. Kum khat bi chhunga a lum lai ber hi Khuangchawi thla (October) leh Sahmulphah thla (November) chhung niin, ruah sur intan hma (post monsoon season) hi kum khat chhunga a lum lai ber a ni. Chhinchiahna atang hian kum tin thlasik hun chhung hi a tawi zel a, chawhrualin khaw lum zawng hi a lum telh telh a, khaw vawh chhung hi a tawi telh telh bawk a ni. Kum khat chhunga sik leh sa inthlakna hi a te tham hle a, mihring tan a inthlak hi hriat theih ni lo mah se, rannung leh thlai hnah te leh mihring nunphung ah nghawng a nei thei a ni. Hriselna huang chhung kawng hrang hrang in a nghawng thei a, khawsakna te a tibuai pha bawk. Nunna leh kan chhehvelah nghawng a nei thei bawk a ni.
Aizawla ruahsur hunbi te pawh hi a inthlak zel a. Mizoram hi India rama ruah tlak tamna pawl a ni a, Mizoram pumpuia chawhrualin, ruahtui mm 2000 kum tin a dawng anga chhut theih a ni. Zirchiannaah hian ruahsur hun hi inthlak danglam zelin, hunbi neiin a sur lo a, thlai ten ruahtui an mamwh hun lai fur intan tir lam leh a tawp lamah ruahtui hi a tlem telh telh tih hmuhchhuah a ni a, Aizawl District hmun hrang hranga loneitu te chuan he sik leh sa vanga ruah sur hun inthlak avang hian harsatna chi hrang hrang an hmachhawn tan der a ni. A hun takah thlai ten ruah tui dawng lo in, ruah sur hunah a sur vak zel avangin thlai a ti chhe thung a, chu mai bakah khawlum vangin thlai tichhethei a tam phah hle bawk a ni.
Mizorama lui leh lui te te hi tuihna atanga luang chhuak an ni tlangpui a, ruahtui tlem hian lui tui leh tui hna atanga tui chhuak a ti tlem a, hengte hian kan tui mamawhna sang zel a phuhruk zo ta lo thin a ni. Hetih rual hian, ruah a surin a sur nasa thei hle a, chhinchhianaah chuan darkar khat ruahsur leh kum danga thla khat chhunga ruahsur zat a inhen titih thin. Ruah tui tam thut hian leimin leh tuilian a ti hluar a.
May 2024-a Cyclone Remal vanga ruah tui tam huk avanga Aizawl leh Mizoram hmun hrang hrangah leimin thlenin, chhiatna tam tak a thleng a, sik leh sa inthlak danglam vanga khuarel chhiatna te a lo thleng mek a, tuar nasa thei dinhmunah kan ding mek tih a lang chiang. Mithiamte chuan sik leh sa inthlak danglam vanga tuipui lum vangin cyclone a nasat phah an ti. Mithiamte sawi danin, khaw lum vang hian leilung thatna a tichhe thei bawk nia sawiin, khawlum vangin lei a ro chak a, ruah tui tam thut nen chuan tui lian a thlen thin niin an sawi. Khawlum vang hian Dengue leh natna dang hrang hrang la awm ngai lo te a hluar phah thei bawk.
He zirchianna atanga kan zir tur chu leilung leh a chhehvel humhalh a, kan boruak tibawlhhlawh lo zawnga kan nunphung kan her danglam zel theih nan inzirtirna leh inkaihhruaina tha tak neih chhoh zel a ngai a, mithiamte sawi danin hmalakna awm lo a, tun hnai nunphung ang renga kan kal chuan sik leh sa inthlak danglam a nasa tial tial dawn. |hal a rei ang a, ruah sur hunbi a mumal lo ang a, heng hian khuarel chhiatna a thlen belh zel bawk ang. Thu lawmawm lamah chuan invenna hna tun atanga tha taka kalpui theih chuan sik leh sa inthlak nasa lutuk tur hi a la ven theih a, tuihna leh lui te humhalh tha a, leilung leh a chhevel humhalh zawnga lo neih te, leh kan ram leh thingkung te humhalh that hian awmzia thui tak a la nei thei a ni.
Sik leh sa inthlak te leh hunbi nei loa ruah sur te hian kan nunah nghawng a nei thui hle a, khawtlang leh ram anga inlungrual taka kan thawhho a ngai a ni.

