Daily Newspaper

KHAWVELA HMEICHHE TANGKAI BER MIZO HMEICHHIATE

18
Isaac Zoliana
Ph No. 9436351567

Khawvela hnam tin hmeichhiate hi an tangkai dan a inchen lo hle awm e.

Mizo Upate chuan, “Hmeichhe finin tuikhur ral a kai lo” an ti a. He thufing hi hmeichhe âtzia sawina emaw kan ti a. Mizo hmeichhe tih tur chu rawngbawl te, fanau enkawl te, in chhung bungrua fai taka enkawl te, buh den leh vawk chaw tur lakkhawm leh, vawk chaw chhum te, ui leh ar enkawl te, chhungkaw silh leh fen tur ngaihtuah te, ei rawngbawl te nen, tui chawi te a kutah a awm a. Tuikhur râl chu a kai har hle ang. Hmeichhe chan chu tuikhur in lam tihna a ni.

Mipa chan erawh chu ram lama hnathawh a ni a. Tuikhur piah rama hnathawk tûr a ni a.

Tuikhur hi an hna insemna ramri a ni. Mipa chuan lo a vat ang a. A hunah lo a hal ang a. Mang a khawh ang a. Thlam a sa ang a. Ram hnaa buaina zawng zawng chu Mipa chan a ni.

Tunlai hi chuan Mizo mipa tam takin Mizoram chhung leh a pawnah pawh sawrkar hna leh company-ah te hna thawkin, lo neih an bansan a. An nupui fanaute pawh awlsam zawkin an chawm a. Mahni-a hna insiam chawpin, thil siamchhuahna chi hrang hrang pawhin Mizo mipaten ei an zawng ta. Mizo lo neih dan pangngai (slash and burn) la chhunzawm zel pawh Mizoram khaw tinah an la awm bawk.

Mizo hmeichhiate hi khawvel hmeichhia-ah chuan an tangkai ber ang. Lamlian kawng sirah mi duhloh parsal hlui an khaikhup a. Chutah chuan kuhva khawr leh vaihlo zial te, sikret leh sweet tlem te te bur ruakah an dah bawk a. Parsal sirah chuan nihliap ngul nghet taka thun luhna tur an pasalte emaw, ngamtlak deuhte an siamtir a. Tichuan ni tin nilengin an thu a. A ni telin an thil zawrh pawh a pung ve hret hret a. Chutiang chuan chhungpui an chawm thei a ni.

Aizawl leh Mizoram hmun hrang hranga dawr nghaktu hi en chhuak ta ila, mipa aiin dawr nghaktu hmeichhia an tam zawk daih a ni. |hahnem hi an ngai em em a. Mipa-in kan zir chuan hmeichhia chuan sum an khawl hnem thuai a ni.

India ram khawpui hrang hrangah kal ila, Vai nu dawr nghak kan hmu ngai lo. Khawvel hmun hrang hrangah pawh kal ila Mizo hmeichhia anga tangkai, daihzai tumah an awm lo. Pasal zu ruih ching neite pawh hi fel tak an ni . An pasalte zu man awm tawk hi an pe ve fo a nia.

Nu thenkhat erawh chu lovah an pasalte leh an pasala unau leh farnute nen hlo an thlo dual dual a. Thingtlangah chuan lo an nei a, an feh ve a. In lamah an fate an pi leh puten an lo kilkawi theih chuan, hlo thlovin an feh ve thin. Khawpui nun leh thingtlang nun erawh a in-ang lo deuh. Tun hma thingtlang nunah chuan Mizo hmeichhia chuan in leh a vel enkawl fai te, buh den leh thing phurh te an hna a ni a. Tuiumin tui an chawi bawk a. Buh den leh tui chawi chu tukthuan ei hmaa an tih ngei ngei a ni. Tunah erawh chuan khawlin buh an deng a, tui chawi vak ngai lovin, fur laiin tuizemah tui an khawl khawm a. Motor-in tui te an chawi a, an hralh bawk.

Ei rawngbawl hi an chan a ni. Zing takah an tho va. A tul apiang an thawk. Tun hma deuh phei chuan nu-in buh den pahin chaw chhum lai chu a vil bawk a. A bulah pa ber thu mah se “ Nu-i, i chaw chhum a liam dawn, ngaihven rawh” a ti ang a. Nu chuan belthlengah chaw tui liam chu a la ang a. A tui tlem deuhvah a tui lak chu a leih leh ang a. Pa chu a bulah a thu ang a, Vaibel a zu ang a, a awm mai mai ang.

Nu-in buh a den chu a thlei sawk sawk ang a. A thlei zawh chu fairel belah a dah ang a. Chaw ei a siam ang a. Ei khamah thleng a sil ang a. Hna thawk turin pa nen an chhuak ang. Nilengin hna an thawk a, tlaiah an haw a.

Nu-in chawhmeh leh tul dang a lakkhawm chu êm-in a phur a, pa chu ipte ruakah chempui a ak a, a nupui hnungah a kal.

Tunlai chuan hetiang tak hi chu a vang tawh a. Mihring nun a lo changkang tawh a. Mizo hmeichhiate pawh an hahdam ve ta hle.

Tunlai Mizo Hmeichhe tam tak chuan ran an talh ve a. Bawng te leh vawk te, sial leh lawi te, ar te pawh an talh. Anmahni ngeiin sa hi an sât ve a. Mipa ang thovin an thiam ve. Khawvel hmun dangah hmeichhiaten sa sâtin an zawrh ve kan hre lo.

A then chuan ar nung an zuar a. Ar -âwtah ar chu an khung a. Ni lengin ni tin an thutpui ziah peih. |hut pawh hi an lo peih hle mai. Mipa aiin an thu peih zawk

Thenkhat chuan thingpui dawr an siam a. An che peih hle. An hmeichhiatpuite an chhawr nghal bawk. Vai hmeichhiaten hetiang hian an ti ve ngai em?

Kan ramah Mingo hovin ro an rel hnu khan sikul te an hawng a. Primary sikul an hawng tan a. Ni tin naupangin sikul an kal a. Puitling ziak leh chhiar thiam duhte chu Pathianni-ah sunday school an hawng a. Chutah chuan puitling leh a duh apiangin A AW atanga zir tanin, ziak leh chhiar an thiam phah a. Ziak leh chhiar an thiam chu an lawm hle a ni. Mizo hmeichhe tleirawl leh mipa rawlthar te, nula leh tlangvalte nen lehkha an zirho thin.
Tun hma Mizo mipate ngaihdan chuan hmeichhe lehkhathiam hi a tul an ti lo. Ziak leh chhiar an thiam hi an duh tawk sang ber a ni.

Tunah erawh chuan Mizo hmeichhia lehkhathiam an tam ta hle. Mipate nen an in-ang reng. Lehkhathiam sang tak tak an tam ta hle. Office-ah phei chuan mipa aiin hmeichhe an tam zawk hial awm e. Hna lian tak tak an chelh fur ta. Zirna leh thiamna kawng hrang hrangah khân an awh kim hle.

Politics erawh hi chuan Mizo hmeichhiate hi an la lut thuk vak lo. Eizawnna chi hrang hrang an thawh zingah puantaha ei an zawnna hi a ropui hle. Khawlin puan an tah a. Eizawnna tha tak a ni.

|henkhat chuan chhang an siam a. Chhang chi hrang hrang, cake te, chhangthawp leh chhang chi hrang hrang an ni a. Vai siam kan ring ta lo.

Ram venhim nan sipai leh police hnaah te pawh Mizo hmeichhia an tam ta. Officer fel tak tak an awm.

Daktawr leh Nurse-ah an lut hnem ta hle. Mizo nurse phei hi chu an tha hle a ni. Vai Nurse te ai chuan zei tak an ni. India ram hmun hrang hrangah an thawk a, an hmingtha hle.

Infiamna lamah pawh an thleng sâng sâwt hle. Martial Art ah pawh an thleng sâng ta hle bawk.

Mizo hmeichhiate chawikang tura hma la a, a bul tantu chu Welsh Missionary Zosaphluia nupui Katherine Jones, Zosaphluii a ni. Mizorama a rawn awmtirh atangin Mizo nu chu nausen bual dan te, a enkawl zui zel dan te a takin a zirtir a. Kawng hrang hranga fai a zirtir a. Mizo hmeichhe inkhawm kum 1904-ah a bul a tan bawk a. Pathian thu a zirtir a. Ringtu pawh an pung ve zel.

Kum 1913 phei chuan Chhingteii chu Mission Vengah Bible Woman a ni bawk.

Kum 1917 atangin Bible Woman te Mizoram hmun hrang hrangah Presbytery Inkhawmpui chuan a tir chhuak tan ta. Pastor te nen bial an intawm a, bial an fang dun thin. An bial fanna apiangah Kohhran hmeichhe inkahwm an dinpui zel. Hei hi kum 1920 ataangin a din tan a ni. Hetianga hma an sawn zel avang hian Kohhran hmeichhe inkhawmpui a lo piang a. Tuna an rawngbawl dan hi Mizoram kohhrante hian a tangkaipui hle a ni.

Mizo Hmeichhe Insuihkhawm Pawl an din bawk a. He pawl hian Mizo hmeichhiate kawng hrang hranga hma sawn turin hma a la nasa hle a. An la tangkaipui deuh deuh dawn a ni.

Hmeichhiate hi pasal nei tur an ni a. Mahse mahni hnam ni lo, Vai leh Sapte pasala nei an tam ta hle. Hnam dang pasal nei an tam ta hle. Hnam dang pasala nei inchhir lo hi an tlem hle ang. Piang nawn leh la hnam dang bawk pasalah i nei leh ang em? tih zawhna hi, “Hnam dang chu ka nei leh lo vang, kan zia a lo in-ang lo em a ni,” tiin an chhang zel. An fate nen hnam dangah an inlet tihna a ni a. Mizo an ni tawh lo. YMA-ah pawh an tel thiang lo. MHIP ah pawh an tel thei tawh lo. Mizo an ni tawh lo.

Mizo hmeichhiate hian hnam dang, vaiho hmeichhiate incheina an ha nasa hle. Panjabi kawr fual hâ an tam hle. Engvangin nge hnam dang incheina an inbel ve mai? Hetah tak hian Vaiho hmeichhiate hian Mizo hmeichhiate hi an nuihzat. Vai hmeichheho titi chu, “Engati nge Mizo hmeichhiate hian VAi hmeichhiate, Vai hnama incheina an inthuam mai le? tiin a chhan an zawt a ni.

Mizo mipa hnam dang hmeichhia nupui nei an tlem hle. Sawi tur ting chuan pahnih khat chu an awm ve.

Hnam tihdan leh duhdan hrang nei kan ni a. Kan chawhmeh siam duh dan a in ang lo va. Khum laizawl titi a in -ang lo. Kan rilru sukthlek a in-ang lo. Kan pianzia a in-ang lo. Kan sakhua a in-ang lo. An fate Mizo an ni lo. Vai pasal nei fate chu Mizo naupangten, “Vai fa, Vai fa’ ti-a an chhaih chuan an nute hian an tahpui tlawk tlawk zel a nih hi maw,

Vai nula chuan Mizo tlangval pasalah an duh lo. Vai nula nupuia nei chu pahnih khat an awm ve. An inchhir hle a ni. Vai chuan Sa-um an ten a. Mizo chaun kan duh hle si. Vawk sa leh Bawng sa phei chu an ei duh lo va. Bawng phei chu Vaiho pathian a ni

Hindu leh Mosolman Pasala neih hi hremhmun kawngah a awm. Mizo nula, ngaihtuah chiang rawh. Hindu tlangval emaw, “Mosolman tlangval emaw nena in fate nen Chatuan hremhmun in hmang tur chu pumpelh hram rawh.

(THE AIZAWL POST – Article)

The Aizawk Post

Full>> ePaper Subscribe

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

Your email address will not be published.

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More

Privacy & Cookies Policy