Rev. Dr. Zaichhâwna Hlâwndo
Tun tum chu Krismas a hnai tawh bawk a, Krismas i hmang ve tawh em? tih zawhna hmang hian Krismas chungchang kan ngaihtuah tur ka rawn chhawp chhuak dâwn a ni.
Eng nge Krismas chu? tiin inzawt ta ila awlsam takin “Isua pian ni (Isua birthday)” emaw Isua piancham pha lawmna tiin kan chhang ngei ang. Isua pian ni leh thla chungchangah hian ngaihdan inang lo a tam a. December ni 25 hi Isua piancham pha dik a ni lo tia ngai tam tak pawh an awm. Engati nge Isua pian ni leh thla te chu hai theih emaw tih dik loh theih tur a ni dawn em ni? tih hi zawhna pawimawh tak a ni. Judate khan ni leh thla leh kum pawimawhte chu uluk takin an chhinchhiah thin a. Isua pian ni, thla leh kum an chhinchhiah lohna chhan hi ngaihtuah tham chu a tlingin ka hria. A chhanna dik chu ka chhui lo, amaherawhchu Isua kha an beisei Messia nia an rin loh leh hriat loh avangin an dah pawimawh duh lo a nih a rinawm.
Isua pian kum chiah pawh hi ziaka chhinchhiah a nih loh avangin mithiamte chuan BC 6 leh BC 4 inkar vel niin an ngai. Lal Heroda thih kum kha BC 4 a ni a, Isua pian hnu lawka thi a nih avangin BC 4 hi Isua pian kum a nih an ring. A pian thla hi December, thlasik khaw vawh lai ni lovin Clement of Alexandria chuan May ni 20 emaw April ni 20 emaw ni 21 nia sawi an awm thu a ziak. Isua pian ni atan December 25 an hman chhan ziaktu tam berte chuan Rome hovin Pathian nung an biak hmaa Ni pathian an lo biak ni kha a ni a. Chu Ni (Sun) pathian anga an lo biakna ni chu Isua pian ni atan an hmang ta a ni tih hi a ni. Zirtu leh ziaktu thenkhat chuan Mari khan March thlaah Isua a pai tan a, thla kua a pai hnuin a hrin hun tak December 25 ah hian a hring ta a ni ti an awm bawk. Chanchintha Luka ziaka kan hmuh angin Johana a nuin thla 6 mi niin a pai lai khan Mari pawhin nau a pai ve thu kan hmu. Johana kha September-ah a nuin a pai tan a, thla 6 na chu February a ni tihna a ni. Mari chuan chumi zawh thla March atangin a pai ve tan a, thla 9 na December 25 ah hian a lo piang ti a chhuitu pawh an awm bawk.
Eng pawh ni se Isua pian ni dik tak chu ziaka dah that a awm tlat loh avangin tuna kan hman mêk ang hian ngaihtha taka hman mai hi thain ka hria. A ni hman dik aia pawimawh zawk chu Krismas tak tak hi kan hmang tawh em tih hi a ni. Keimah ah a fiah danah chuan Krismas tak hmangtute nunah chuan Isua Krista hi kan thinlungah a piang tihna a ni. Krista keimahni ah a pian tawh chuan a piancham kan lawm dan tur dik tak chu ama duh zawng ang bera hman tur tihna a ni. Krismas ruai theh, taksa ruai aia pawimawh chu thlarau ruai theh hi a ni. Isu vawiinah hian kan thinlung Bawng inah lo piang thar leh la kan chatuan Lal turin, tih hla kha a taka keimahniah a thlen a ngai.
Tun hma ai chuan Zofate hian piancham lawm kan ching nasa ta khawp mai. Piancham kan lawm dan erawhchu a inang lo. A tam ber hi chuan mahnia lo piang chhuak ve tawp, duh duh dana awm thei, duh duh ei thei leh in thei emaw kan inti thin. Piancham lawmna te hi zu ruih hun emaw ti te pawh kan awm niin a lang. Piancham chu min siamtu Pathian hnena lawmthu sawina hun tur a ni. Amah avanga khawvela lo awm, ama tana awm kan ni tih hi kan chian a ngai. Chuvang chuan piancham kan lawm danah leh Lal Isua Krista piancham kan lawm danah hian kan fimkhur a ngai.
Krismas hun hi vawi tam tak kan lo paltlang ve tawh a ni maithei. He hun pui atan hian sum leh pai, tha leh zung tam tak pawh kan lo seng ve tawh pawh a ni maithei. Amaherawhchu a piancham kan lawma ber, a birthday neitupa nen kan hmang lova, a tel lova kan hmang thin a nih chuan Krismas kan la hmang ngai lo tihna a ni. Kan hma lawkah chu hun pui chu kan hmuak mek! Engtin nge Krismas hman i tum le? Heroda Krismas hman tum dan ang khan hman i lo tum lek a ni em? Nausen Isua awmna chu min hrilh ula, chibai ka lo buk ve ang tiin khawchhak mifingte kha a chah. A inpuahchah dan erawh chu a dang daih. Nausen Isua chu tihhlum a tum a nih kha. Chu chibai buk tumtu Heroda chuan chibai a buk ta em? Buk lo nasa, nausen Isua chu a hmuh phak loh tura tlanbopui a ni. Nang leh kei pawhin Krismas hmang tura kan inpuahchah dan a dik loh chuan Isua hi kan hmu dawn lo.
Zofa Kristian, Krismas hmang tura inpuahchah mêkte hian Lal Isua chibai buk kan tum dan a dik em? Krismas hi a neitu Isua Krista nen kan lo hmang tawh thin em? Nge la hmang ngai lo. Beram vengtute khan Vantirhkoh hrilh angin an Beram kalsanin a pianna Bethlehemah chibai an va buk a (Luka 2:16 ). Tichuan an kal thuai thuai a, Mari nen, Josefa nen, ran chaw pekna thlenga nausen mu nen chuan an hmu a). Khawchhak mifingte pawh kha Arsi engin a pianna hmun ngei a hruai thleng a, chibai an bûk a nih kha. Matthaia 2:10-11 -Tin, arsi chu an hmuhin an hlim nasa em em a. Tin, in chhungah an va lut a, a nu Mari hnena naute chu an hmu a, an bawkkhup a, chibai an buk a; tin, an ro bawmte an hawng a, a hnenah chuan lawmna– rangkachak te, beraw te, murra te – an pe a. Beram vengtute leh Khawchhak mi fingten a hmun ngeiah kala Krismas an hmang ang khan KAN THINLUNG RO BAWMTE HAWNGIN KRISMAS HMANG TURIN I INBUATSAIH VEK ANG U.

