Rev Dr Ramengliana
Mizo Kristiante zingah hian ‘piangthar’ tawh nia inchhal leh khawi emaw campinga ‘inhlan’ ve tawh kan tam hle a. Chutiang ni ve lo chu mi an lohna chi khat angin a ngaih theih deuhthaw a ni. Thlarau nunah hian engemaw tal (thawk khat hlim leh tui) tawng tawh deuh vek kan ni hial ang. Heti tak hian kan nambar tam mah se han piangthar ta vang vang tih theih kan tlem tlat hi thil duhawm lo tak, kan zinga awm ngei si a ni. A chhan ni thei awm ka chhut ve thin a, a tam thei dawn khawp mai. Rilrua langsar zual han phawrh ila.
1. Nawmsak kan tum lutuk thin
Mihring rilru reng reng hi nawmsak tumna rilru a ni a. Nuam a tih theihna tur nia a hriat phawt chuan eng pawh a ti duh mai thin. Suala tlu tawh rilru chuan chu chu a neih theih nan pawisak pawh a nei lo fo a ni. Hei tak hi Kristian rilru-in a do chu a ni. Tisa leh thlarau indona kan tih chu a ni. He ‘nawmsak tumna’ thlarau hian Kristiante pawh min chiah hneh khawp mai tih a hriat a. Kohhrana kan inhmanna leh Pathian kan biakna nun hrim hrimah pawh min tihlim thei leh nuam kan tih zawng kan um tlat hi than mawh bawk, ‘Setana hmanrua’ tih loh theih loh a ni.
Nawmna zawnga rawngbawltuin nuam a ti ngai lo va, tuar huama inpeknaah chuan nawmna sawi hleih theih loh a awm zawk a ni. Kristian tha fu fua kan ngaihte thleng hian an hmazawna khawvel nawmchenna leh lawmna te hi an chan ve tur leh thil kalsan hleih theih lovah an ngai thin nia! A pen thui deuh phei chuan ruih theih thil leh sex, inngaihzawnte nen an pawlhsawpa, an dai sual fo thin a ni. Nawm tum lutuk hi Kristian nuna ngheh hleihtheih lohna hnar a ni.
2. Mahni inthununna tha kan tlachham fo
Thufingte 25:28-ah “Mahni inthunun thei lo chu, Khaw kulh bang chim ang hi a ni,” tih kan hmu a. Kristiante hi mahni inthununna (self-control) kan neih that thin loh avangin hmelmapa Setana chu khaw kulh bang nei lova lut ang maiin awlsam takin kan thinlungah a lo lut thin a ni. Pathian Thu hre fiahin, thlarau lamah tawnhriat (experience) nei ropui hle mah ila mahni-inthununna kan neih si loh chuan eng lai mahin kan nghet ngai lovang. Kan chakzawng, duhzawng leh ngaihhlutzawng te hi kan thunun a ngai a, chu chu Thlarau rah a ni (Gal. 5:22).
Daniela chu ring lo mi Babulon lal inah nghet takin a ding tlang thei. A chhan chu a chakna a thunun (zu leh sa lakah a insum), a mit hmuh leh beng hriat mai aia Pathiana a innghah tlat vang a ni. Mahni inthunun theite hi ‘thlarau mi’ dik tak chu an ni a. Chu chu an nuna thil lo thleng thut a ni lo tlangpui a, ni tin invawng fel taka an awm avanga an nun chhung rila lo inzial nghet telh telh a ni thin. Kar hnih khata neih tur ni mai lovin inzir a, nei tam leh ngheh telh telhna tur thil a ni.
3. Mahni hma kan sial mah mah thin
Pathianin nunphung min rem fel sak danah chuan Amah kan hmangaih hmasa ber ang a, a dawtah midangte, tichuan, keimahni kan lang ve chauh ang (Matt. 22:37). He mi letling chiah hian mihring kan nung a. Kan nunah kan lian ber a, a dawtah kan hmuh phak mai midangte an lian leh a, Pathian chu a 3-naah emaw, a hnuai lehzualah emaw kan dah thin a ni. He ngaih pawimawh inthlak tak hi ‘sual’ kan tih chu a ni. Piangthar tawhte nunah pawh he sual zungzam hi a la chak thin khawp mai. Pathian rawngbawlnaah meuh pawh mahni hmasial kan la awm ta fo.
Committee rorela lungawi lova i tauh bar bar chuan mahni hma i la sial lutuk a ni thei ang. Pathian rawngbawla i thiante an chet suau suau lai leh indaih lo taka an phi sek laia mahni nawmna leh hlawkna tur i lo buaipui daih bik a nih chuan hma i sial hle a ni tih inhre mai rawh. Mi pakhat ka hriat chu kohhran hruaitu atan an thlang dawn a, mipui pawhin hruaitu atan duh em em a. Ani erawh chuan, “Ka tling lo…Ka pawm lo mai dawn…” a ti chul mai nia mawle! Ngun taka han ngaihtuah chuan, tlin leh tlin loh lam aiin amah a inui zawk niin a lang. A eizawnna lamah, a hausakna tur thil tam tak a tihbuai a hlau a ni mai thei e. Mahni hma sial ran chung chuan Kristian nun nghet neih a harsa ngawt ang. Eng hna pawh thawkin, eng thil pawh eizawn nan ti thin ila, Pathian tana chet chhuahna nun nei thin nun neih a ngai.
4. Rual awh kan tina lutuk fo
Kolosa 3:5-ah duhamna chu milem biakna a nih thu kan hmu a. Thu sawm pekah milem biakna hi tualthah, uire, leh rukruk aiin a khapna a lang hmasa daih a ni (Deut. 5:7-9), Tisa thiltih Galatia 5:8-a ziah tlarnaah pawh milem biakna, thikna leh insikna te hi ‘zu ruih chin’ leh ‘zu hmuna nuam tawl’ aiin a lang hmasa zawk. Pathian Thu chuan awhna hi sual bul a ni tih a sawi chiang hle. Midangte ta kan awh nasat lutukna hian sual kawng min dai tir fo thin. Mi chhungkaw dinhmun kan awh luatah khua kan hmu lova an kawng thianghlim lem lo te pawh zawh ve mai kan duh thin a ni. Khawvel hmang nuam riaua hriat kan nei nuk mai a. Anni anga chen ve kan duh avangin an kawng kan zawh ve ta mai thin a nih hi. Khawvel tukverhah dakin, khawvel mite neih ang leh an nun ang te, an nihna chenin kan awt em em thin a. Chu chuan kan nun a tichauvin sualah min hruai lut thin.
Thlarau nunah pawh midangte dawn ang hi kan awt ngawih ngawih fo mai. Mite an lam hut hut laia kan lam ve theih loh chuan kan ngaih a tha lova, mite an hlim em em laia hlimna danglam engemaw tak tak kan chan ve loh chuan kan ngaih a tha thei hek lo. Kan thlarau dawn a dik ta lo emaw tiin midang kan awt thin. Krista kan neih a, Kristan min nei bawk chuan, chu aia ropui chu awm tak ang maw? Chu miah tak chuan mi a lungawia, inphal taka a thinlung a hawn chuan a tawk em em a ni tih hriat a va han tha em! Lal Isua berin, “Pathian thu hriaa zawmte hi mi hamtha (vannei) an ni zawk e,”(Luka 11:27) a tih kha.
Midangte neih awt lutuk lo va Pathianin min dahna zawnah rinawm leh dik taka a nun a tul a ni tih hi kan chian a tul a. Tu dinhmun mah hi han tha famkim a awm chuang lem lo tih hriaa mahni dinhmun ang zela Pathian tih leh Ama rawng bawl hi, Kristian nun nghet neihna turin a pawimawh hle a ni. Awhna hi suala min hruai luttu lian a ni fo tih hi theihnghilh lo ila. Chutih rualin hmasawnna kawng leh mite dinhmun tha duhna neih ve a ngai lo tihna erawh chu a ni lo tih hre tho bawk ila. Kristian chuan mite nihna leh dinhmun tha awhna avang ringawtin rual a el tur a ni hauh lovang a. Amaherawhchu, mite hlawhtlinna leh thlen chin hi darthlalanga hmangin Pathianin keimahnia theihna a dah chu par chhuahpui ngei tura tan la tur kan ni zawk. Mite dinhmun kan thlen ve theih loh lam aiin Pathianin keimahnia theihna a dah kan ni pha lo thin hi a pawi ber zawk chu a ni thin.